Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Elizabeth Warren doet als eerste een stap in het presidentiële strijdperk

Democratie

Bas den Hond

De democratische senator Elizabeth Warren stelde zich als eerste prominente Democraat kandidaat voor de aankomende presidentsverkiezingen © REUTERS

Elizabeth Warren is als eerste prominente Democraat uit de startblokken gegaan in de race om in 2020 Donald Trump te mogen uitdagen voor het presidentschap van de VS.

“Iedereen in Amerika zou de mogelijkheid moeten hebben hard te werken, het spel te spelen volgens de regels die voor iedereen gelden, en voor zichzelf te zorgen en voor de mensen die ze liefhebben”, zei ze op Oudejaarsdag in een video waarin ze haar eerste stap aankondigde.

Lees verder na de advertentie

Officieel kandidaat is de senator uit Massachusetts nog net niet, maar ze heeft een ‘verkenningscomité’ opgericht, dat fondsen mag werven en alvast medewerkers kan aannemen voor haar campagne-organisatie.

Meer gegadigden

Ze zal niet lang de enige blijven met zo’n comité. Verscheidene Democratische politici die het in 2016 aflegden tegen Hillary Clinton, of daarvoor al een gooi deden naar het presidentschap, denken hardop na over een herkansing, zoals senator Bernie Sanders en voormalig vice-president Joe Biden. Die twee liggen in – rijkelijk vroeg gehouden – opiniepeilingen voor op Warren.

Verscheidene senatoren lijken net als Warren hun debuut te willen maken als gegadigden voor het presidentschap: Cory Booker uit New Jersey, Kamala Harris uit Californië en Kirsten Gillibrand uit New York. De eerste twee zijn Afro-Amerikanen, wat hen in de staten waar veel zwarten wonen automatisch een groot voordeel geeft ten opzichte van Warren.

Een andere geduchte concurrent wordt mogelijk het voormalige Texaanse lid van het Huis van Afgevaardigden Beto O’Rourke. Die slaagde er afgelopen november niet in om de Republikeinse senator Ted Cruz zijn zetel af te pakken. Maar in het overwegend rechtse Texas wist hij zoveel stemmen te verzamelen, en zoveel enthousiasme te wekken, dat velen in de Democratische partij in hem toch een nieuwe, zij het blanke, Obama zien, iemand met het charisma om ondanks zijn lage leeftijd (46) het presidentschap over kunnen te nemen van een oudere generatie.

Strijdbaar

Warren (69) heeft ten opzichte van die nieuwelingen het voordeel dat ze al langer in heel de VS bekend is. Haar progressieve en strijdbare imago kan haar helpen om de Democratische nominatie te veroveren – zeker als Bernie Sanders, met wie ze ideeën en stijl gemeen heeft, zou besluiten om niet mee te doen. Bij de algemene verkiezingen zou ze, mocht ze de Democratische kandidaat worden, er juist last van kunnen hebben als ze met haar optreden en ideeën politiek gematigde kiezers in de armen van de Republikeinen jaagt.

Warren kreeg pas politieke ambities na de crisis van 2007/2008, tijdens het presidentschap van Barack Obama. Ze was hoogleraar recht aan de Harvard universiteit, expert in faillissementsrecht en dan met name zoals dat recht uitpakt voor gewone mensen in financiële problemen.

Na de economische crisis bekleedde ze adviesfuncties in Washington en bepleitte ze het oprichten van een orgaan dat toezicht zou houden op hoe banken omgaan met hun klanten. Ze mocht het van Obama opzetten. De Republikeinen in het Congres konden de creatie van dat Financiële Beschermingsbureau voor Consumenten niet verhinderen, maar blokkeerden in de Senaat wel haar benoeming tot het eerste hoofd ervan. Dat pikte ze niet; ze stelde zich kandidaat voor de Senaat in haar thuisstaat Massachusetts. Dat kostte de Republikein Scott Brown in 2012 zijn zetel.

Tijdens die campagne werd Warren, ongezocht, niet alleen beroemd in Massachusetts, maar in heel het land, doordat een video viraal ging waarin ze bondig uitlegde waarom ondernemers wel veel geld mogen verdienen, maar niet alles mogen houden. “Er is niemand in dit land die op zijn eentje rijk werd. Niemand. Jij hebt een fabriek gebouwd ergens, hartstikke goed van je. Maar laat me duidelijk zijn: jij vervoert je goederen naar de markt over wegen die de rest van ons betaald heeft. Jij hebt werknemers aangenomen waar de rest van ons de opleiding van betaald heeft.”

Vanaf dat moment gold ze als een kanshebber op het presidentschap.

In 2016 liet ze die kans voorbij gaan, maar ook daarna bleef ze grote groepen aanspreken. Haar populariteit bij Democraten kreeg weer een impuls na een aanvaring met de Republikeinse fractievoorzitter in de Senaat, Mitch McConnell. Hij legde haar – heel ongebruikelijk – officieel het zwijgen op toen ze voorlas uit een brief van burgerrechten-activiste Coretta Scott King, wat volgens hem op dat moment tegen de regels was. “Ze werd gewaarschuwd. Ze kreeg er uitleg over. Niettemin volhardde ze”, zei McConnell belerend. ‘Nevertheless, she persisted’ stond binnen de kortste keren op T-shirts die veel vrouwen trots droegen.

Senator Elizabeth Warren eerder dit jaar op een bijeenkomst in haar thuisstaat Massachusetts. © AFP

Pocahontas

Niet alles dat Warren aanraakt wordt politiek goud. Over haar afkomst benadrukt ze dat ze opgroeide in een arm gezin in Oklahoma, maar ze mocht altijd ook graag vermelden dat er – volgens de verhalen in haar familie – Indianen onder haar voorouders zijn. Dat is op zich niet zo bijzonder voor iemand uit Oklahoma, waar veel Indianen wonen. Maar volgens critici van Warren, vooral in conservatieve kring, heeft ze zich daarop laten voorstaan en er misschien zelfs wel haar academische carrière aan te danken, terwijl het alleen maar een verhaal was. Minstens één keer heeft ze zich in een adreslijst van Harvard als ‘lid van een minderheid’ beschreven. Volgens de Harvard Universiteit heeft Warrens afkomst echter geen rol gespeeld in haar sollicitatie als hoogleraar.

Warrens beweerde afkomst is door president Donald Trump regelmatig gebruikt om haar belachelijk te maken; hij noemt haar graag ‘Pocahontas’, naar een beroemde Indiaanse uit de tijd van de eerste Engelse koloniën in Amerika. En hij beloofde eens om een miljoen dollar over te maken naar een liefdadig doel van haar keuze als ze met bewijzen zou komen.

Warren dacht hem daarmee te pakken te hebben en liet in oktober 2018 een DNA-test doen, die uitwees dat er inderdaad 6 tot 10 generaties geleden een volbloed Indiaan in haar voorgeslacht te vinden moet zijn. Maar dat leverde haar weer kritiek op van Indianenstammen, waaronder de Cherokee in Oklahoma. Die vonden dat ze met haar actie suggereerde dat iemand zich zomaar Indiaan zou kunnen noemen als er een beetje DNA-bewijs te vinden was, zonder verdere persoonlijke of culturele band met een van de stammen.

In haar verkiezingsvideo zwijgt Warren wijselijk over dat aspect van haar verleden. Wel verwijst ze subtiel naar de aanvaring met McConnell: “Als we samen volharden, dan kunnen we winnen.”

Nu Warren duidelijk heeft gemaakt dat ze president wil worden, heeft ze ruim een jaar om een completer beeld van haarzelf te schetsen, om te beginnen bij de Democratische kiezers. De serie voorverkiezingen begint in Iowa in februari 2020.

Lees ook:

Het wordt het jaar van de waarheid voor Donald Trump

2019 wordt het jaar van de waarheid voor Donald Trump. Alleen gaat hij daar zelf niet voor zorgen, daar zijn aanklager Robert Mueller en afgevaardigde Adam Schiff voor.

Deel dit artikel