Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Doorbraak in Straatsburg? De gezichten van Juncker en May spreken andere taal

Democratie

Christoph Schmidt

De Britse premier Theresa May en voorzitter Jean-Claude Juncker van de Europese Commissie tijdens hun persconferentie in Straatsburg, maandagavond laat. © Reuters

Straatsburg, symbool van verzoening tussen Europese ruziemakers - was er een mooiere plek denkbaar voor een definitief akkoord dat de goede afloop van de brexit zou garanderen? Gaat de 11de maart 2019 als zodanig de geschiedenisboeken in?

Als dat zo zou zijn, dan straalden de hoofdrolspelers dat gevoel niet bepaald uit, op de drempel van dinsdag de 12de. EU-commissievoorzitter Jean-Claude Juncker en de Britse premier Theresa May, speciaal hiervoor naar de Elzas overgevlogen, zaten er op hun persconferentie niet bepaald bij alsof ze elkaar om de hals wilden vliegen. Met stekelige verklaringen, vol van juridisch jargon, leek het wel alsof ze juist woede en frustratie zaten te onderdrukken.

Lees verder na de advertentie

Met nog exact 432 uur op de brexit-countdown-klok beweerde May dat ze de ‘juridisch bindende veranderingen’ aan de gewraakte backstop-regeling voor het Ierse eiland had binnengesleept. Die moest ze van haar Lagerhuis in Londen losweken van de EU. En dat was haar nu dus gelukt, zei ze, aan de vooravond van de cruciale tweede stemming over de brexit-deal in datzelfde Lagerhuis.

Juncker had het op zijn beurt over ‘betekenisvolle juridische verzekeringen’, die geen spat veranderden aan het vuistdikke brexit-akkoord uit november. Die documenten ‘vullen de terugtrekkingsovereenkomst aan zonder die te heropenen’, een frase die bepaalde Britse parlementariërs wit zullen doen wegtrekken, want dat heropenen is juist wat ze hadden geëist.

De titels van die documenten slaan alle records in Brusselse woordstapelingen. Wat te denken van de ‘Communicatie aan de Commissie over de bekrachtiging door de Commissie van de resultaten van de discussies met het Verenigd Koninkrijk over interpretatieve verklaringen met betrekking tot de overeenkomst over de terugtrekking van het VK uit de EU en Euratom’.

Ontdaan van al die versieringen zijn er gisteren twee teksten toegevoegd aan het hoofdakkoord en aan de eerder gesloten ‘politieke verklaring’ over de toekomstige handelsrelatie. De ene telt vier, de andere slechts twee pagina’s.

Nog steeds wederzijds wantrouwen

De hele backstop-regeling dreef op wederzijds wantrouwen, en dat blijft zo, alleen zijn er nu wat meer artikelen omheen gezet. De backstop is een garantieregeling waarmee een nieuwe grens tussen Noord-Ierland en Ierland moet worden voorkomen, ook als Londen en Brussel straks met slaande ruzie hun handelsoverleg afbreken.

De 27 overige EU-landen proberen het VK er al maanden van te overtuigen dat die backstop ook door henzelf helemaal niet gewenst is, en dat het helemaal niet zo ver hoeft te komen als beide partijen gewoon in goed vertrouwen een fatsoenlijk handelsakkoord sluiten.

Londen vreest echter dat de EU het VK, en vooral Noord-Ierland, tot in lengte van jaren gevangen kan houden in die backstop. Londen is namelijk niet bij machte om zo’n noodmaatregel, die vooral Noord-Ierland voor onbepaalde tijd aan EU-regels zou binden, eenzijdig te beëindigen.

Nu is afgesproken dat er een onafhankelijke arbitrage komt als de EU inderdaad van kwade wil blijkt te zijn. Mocht het VK bij zo’n conflict in het gelijk worden gesteld, dan zou het de mogelijkheid kunnen krijgen om de backstop alsnog zonder EU-goedkeuring stop te zetten.

De grootste discussie ontstond gisteren over een beoogde ‘unilaterale verklaring’ van de Britten, waarin ze de intentie uitspreken dat ze alle mogelijke stappen zullen zetten om de backstop op eigen kracht te beëindigen als het handelsoverleg volledig spaak loopt en er geen zicht is op een oplossing. Een opmerkelijke eis, omdat die lijnrecht ingaat tegen de EU-bedoelingen met die backstop. Die is in EU-ogen immers juist bedoeld voor situaties dat het helemaal misgaat.

Die unilaterale verklaring hing in de vroege uurtjes van de dinsdag nog in de lucht. De nabeschouwingen van de wedstrijd in Straatsburg gingen vooral om woordspelletjes. Waren dit nou juridisch bindende ‘veranderingen’ of ‘verzekeringen’?

Belangrijk was ook hoe Ierland de teksten zou interpreteren, want een ontevreden Ierland zou een ontevreden EU-27 betekenen. In Dublin overheerste opluchting over het feit dat er geen letter was veranderd aan het brexit-akkoord. De aangehechte verklaringen zien de Ieren als ‘juridische interpretaties’ van wat al in dat akkoord staat. En die mogelijke unilaterale verklaring komt neer op ‘het VK dat tegen zichzelf praat’, aldus politiek redacteur Kevin Doyle op Twitter.

Maar nóg crucialer is de interpretatie later vandaag van het Britse Lagerhuis. In de loop van de ochtend zal Geoffrey Cox, de hoogste juridisch adviseur binnen de regering, zijn oordeel geven over de ‘juridische bindendheid’ van de veranderingen. Als hij positief oordeelt, zullen de blikken vervolgens naar Arlene Foster gaan, de voorvrouw van de Noord-Ierse DUP, gedoogpartner van May’s kabinet. Tot dusver was de DUP ferm tegenstander van de backstop.

Mocht Foster dit keer haar ja-woord geven, dan ligt de bal uiteindelijk bij de groep hardliners binnen de Conservatieve Partij. Hun leider, Jacob William Rees-Mogg, stelde gisteravond dat hij op zijn beurt veel waarde hecht aan het oordeel van de DUP. Als die welwillende houding zich vertaalt in een voor-stem, ligt er dan toch plots een kleine meerderheid voor May’s deal in het verschiet, zeker als een paar dissidente Labour-leden ook nog met haar meestemmen.

Vanavond om 20 uur begint de stemming.

Lees ook:

May pakt haar laatste kans om toezeggingen bij de EU los te krijgen

Londen zegt ‘juridisch bindende toezeggingen’ van de EU te hebben gekregen waardoor de backstop tijdelijk zou zijn. Het Britse parlement stemt vandaag over de brexit-deal.

De ‘backstop’ in het brexitakkoord, wat houdt dat nu precies in? 

Er gaat geen dag voorbij in de brexitdiscussie of het woord ‘backstop’ duikt ergens op. Wat is daar ook alweer de bedoeling van?

Lees alles over de brexit in ons dossier

Deel dit artikel