Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Donald Trump vergooit veel politiek kapitaal met Kerst-shutdown

Democratie

Bas den Hond

© AFP

Honderdduizenden Amerikaanse ambtenaren gaan zonder werk de Kerstweek in. Nog eens een paar honderdduizend zijn zo onmisbaar dat ze moeten doorwerken, maar zonder salaris. Al touwtrekkend om de muur bij de grens met Mexico konden president Donald Trump en de Republikeinen en Democraten in het Congres het afgelopen nacht niet eens worden over een stoplapbegroting. En dus ging de schatkist zaterdagochtend om zes uur, Nederlandse tijd, op slot.

De shutdown, zoals dat in Washington heet, is de derde dit jaar. Hij komt op een politiek en sociaal ongelukkig moment. Maar als het aan Trump ligt, kan hij een stuk langer duren dan die eerste twee, die in totaal maar een dag of wat de overheid lam legden. Zaterdagavond bleek dat de Republikeinen en Democraten in onderhandelingen niet tot overeenstemming kwamen. Dat betekent dat de overheid nog zeker tot 27 december plat ligt. Pas na Kerst komt het parlement weer bij elkaar. 

Lees verder na de advertentie

Compleet is de shutdown niet. Voor een aantal ministeries waren eerder al korte-termijnbegrotingen aangenomen en door Trump ondertekend. Maar de departementen die vanaf vandaag zonder geld zitten, zijn behoorlijk belangrijk: Justitie, Financiën, Transport en niet te vergeten het enorme ministerie van Binnenlandse Veiligheid.

Federale politiemensen, beveiligers op vliegvelden, diplomaten, ze blijven allemaal verplicht op hun post. Maar hun salaris komt na 1 januari niet meer – hoe het dan moet met de betaling van huur of hypotheek, en van de creditcard waar de kerstcadeaus op zijn gezet, dat zoeken ze maar uit. Minder essentiële werknemers worden verplicht met onbetaald verlof gestuurd; musea gaan dicht, nationale parken sluiten hun bezoekerscentra.

De departementen die vanaf vandaag zonder geld zitten, zijn behoorlijk belangrijk: Justitie, Financiën, Transport en Binnenlandse Veiligheid

Officieel is er zelfs geen garantie dat de staat het achterstallige salaris later nog uitbetaalt. Maar meestal gebeurt dat wel, wanneer de politici hun vastgelopen beleidsmachine weer op gang hebben gekregen.

Verspilling

Volgens de Democraten is het allemaal de schuld van Trump en ruim een week geleden zei de president zelf dat hij met trots ‘die mantel zou dragen’: hij wilde alleen een begroting ondertekenen als die hem vijf miljard dollar zou geven om de muur bij Mexico te bouwen. Voor de Democraten is dat onaanvaardbaar. Ze vinden de muur verspilling, omdat je de beveiliging van de grens tegen illegale immigratie ook met subtielere, meer technische middelen kunt bereiken. De meeste illegale immigranten komen in eerste instantie bovendien met een geldig visum binnen. Ongetwijfeld speelt ook mee dat ze Trump graag een politieke zeperd zien halen.

En zonder de instemming van de Democraten komt de muur er niet: in de Senaat zijn ze een grote minderheid, die volgens de regels wetten kan blokkeren.

Maar voor Trump begint de tijd te dringen. Die muur was een vast onderdeel van zijn campagnetoespraken in 2016, waar elke keer luid om werd gejuicht, en al helemaal wanneer hij beloofde dat Mexico er voor zou betalen. Dat laatste houdt het Witte Huis nog steeds vol; na het in werking treden van het nieuwe Noord-Amerikaanse handelsverdrag zou de VS miljarden dollars voordeel krijgen ten koste van Mexico. Maar zelfs al zou die redenering kloppen, ondertussen is de grondwet duidelijk: de staat mag geen cent uitgeven als er geen wet aan ten grondslag ligt, netjes door het Congres aangenomen en door de president ondertekend.

Officieel is er zelfs geen garantie dat de staat het achterstallige salaris later nog uitbetaalt

Anti-immigratie-activist

De afgelopen dagen matigde Trump zijn toon en leek hij zich neer te leggen bij het Democratische veto. De Republikeinen in het Congres, die tot eind dit jaar in beide huizen de meerderheid hebben, kregen dat via vice-president Mike Pence expliciet te horen. Opgelucht nam de Senaat een muurloze begroting aan, met steun van beide partijen, en stuurde die naar het Huis van Afgevaardigden.

Maar donderdag verklaarde Trump opeens dat die wet voor hem onaanvaardbaar was. De reden lijkt te zijn, dat zijn aanhang zijn overgave niet pikte. Een van zijn grootste fans, anti-immigratie-activist Ann Coulter, schreef op haar blog: “Het is nu glashelder dat een van beide dingen waar is: of Trump was nooit van plan de muur te bouwen en troggelde ons alleen maar al die tijd onze stemmen af, of hij heeft geen idee hoe het gedaan te krijgen en heeft totaal geen neiging om het uit te zoeken.”

Ook op tv-zender Fox News, die Trump normaal gesproken door dik en dun steunt, in stukken op de rechtse website Breitbart en in de monologen van radio-commentator Rush Limbaugh, werd schande gesproken van zijn capitulatie.

Al die critici wezen erop dat de nederlaag bijna zeker definitief zou zijn: op 3 januari treedt het nieuw gekozen Congres aan, met in het Huis van Afgevaardigden een meerderheid voor de Democraten. Die partij zal met haar toegenomen macht minder dan ooit bereid zijn om de hobby van de president te financieren.

Aanhang op rechts

Met zijn besluit, alsnog in de laatste dagen van 2018 zijn laatste strijd over de muur te voeren, laat Trump zien dat de goedkeuring van zijn aanhang op rechts hem boven alles gaat.

Maar dat kost hem wel veel politiek kapitaal in Washington. Het Huis van Afgevaardigden, nog even met een Republikeinse meerderheid, zette gehoorzaam alsnog vijf miljard dollar voor de muur in de begroting en stuurde hem terug naar de Senaat. Die was, in de veronderstelling dat de begrotingsklus geklaard en de shutdown afgewend was, al met reces gegaan. De leden moesten uit het hele land worden teruggehaald - senator Brian Schatz was naar het verre Hawaii gevlogen en kon precies 17 minuten met zijn gezin doorbrengen voor hij weer naar het vliegveld moest. En na al die moeite en opwinding bleek in de loop van vrijdagavond wat iedereen al een week wist: voor een begroting-met-muur zijn er in de Senaat niet genoeg Democratische stemmen.

Politieke val

Op het laatste moment riep Trump de Republikeinen nog op, om de regel af te schaffen dat een grote minderheid een wet kan tegenhouden. Maar daar willen de Republikeinen niet aan - wanneer ze zelf weer eens een keer in de minderheid zijn, zullen ze maar al te blij zijn met dat recht.

Daarmee zit Trump in een politieke val. De shutdown zal niet eeuwig duren. Maar het lijkt uitgesloten dat hij in het uiteindelijk uitgedokterde compromis zijn zin krijgt. De Democraten zullen misschien akkoord gaan met meer geld voor de grensbewaking, maar er tegen waken dat wordt uitgegeven aan staal of beton.

En daarna hoeft de president niet meer met zijn muur aan te komen. Tot de verkiezingen van 2020 kan hij alleen nog maar klagen dat er met de Democraten in het Huis van Afgevaardigden niet te werken valt en dat de Republikeinse meerderheid in de Senaat hem niet genoeg helpt. Dat is niet de krachtige president die zijn aanhangers in 2016 hem zagen.

Lees ook:

Na het vertrek van Mattis vrezen zelfs Republikeinen voor een losgeslagen Trump

Nog één keer las Jim Mattis, de minister van defensie die bij de mariniers de bijnaam ‘strijder-monnik’ kreeg, zijn president de les. “Ik hecht er sterk aan, bondgenoten met respect te behandelen en helder in het oog te houden welke landen slechte bedoelingen hebben of strategische concurrenten zijn.

Deel dit artikel

De departementen die vanaf vandaag zonder geld zitten, zijn behoorlijk belangrijk: Justitie, Financiën, Transport en Binnenlandse Veiligheid

Officieel is er zelfs geen garantie dat de staat het achterstallige salaris later nog uitbetaalt