Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Dit is de man die het kleed onder May’s brexitdeal vandaan trok

Democratie

Tim de Wit

© AFP

Geoffrey Cox, de Britse regeringsjurist, was een beslissende factor in de aanloop naar de brexit-stemming vanavond.

Veel parlementsleden, zeker binnen de brexitvleugel van de Conservatieve Partij, zeiden hun mening over de toezeggingen af te laten hangen van het eindoordeel van deze regeringsjurist. Ook bij premier May’s gedoogpartner, de kleine Noord-Ierse DUP, wilden ze pas reageren als Geoffrey Cox zijn beslissing had meegedeeld. 

Lees verder na de advertentie

Cox (58), fervent brexitaanhanger, gaf in november namelijk het vernietigende juridische oordeel dat met de huidige deal de Britten ‘oneindig gevangen zouden kunnen blijven in de backstop’, het vangnet dat de Ierse grens onder alle omstandigheden open moet houden. Dat maakte het voor veel tegenstanders van het akkoord onacceptabel om voor te stemmen, toen de deal in januari aan het parlement werd voorgelegd.

Met wat May op het allerlaatste moment in Straatsburg van de EU kreeg toegezegd, was het van het grootste belang dat de regeringsjurist zijn oordeel zou bijdraaien. Tot grote schrik van Downing Street schoot Cox gaten in wat May had uitonderhandeld. Dit was nou net wat de premier niet kon gebruiken, in de aanloop naar de stemming.

Dat ene zinnetje

Hoewel Cox veel toezeggingen verdedigde en alle politici opriep het bij de stemming toch te steunen, kon hij nog altijd niet garanderen dat het waterdicht is. Het zat hem in dat in ene zinnetje, in zijn drie pagina’s lange juridische verklaring: “Het juridische risico blijft bestaan dat de Britten ingekapseld blijven in de backstop”.

Op het moment dat de re­ge­rings­ju­rist die woorden uitsprak, zwaaide de stemming om als een blad aan de boom

Op het moment dat de regeringsjurist die woorden uitsprak, zwaaide de stemming radicaal om. De koers van het Britse pond schoot naar beneden en politiek journalisten stelden direct hun verwachtingen bij. Een parlementsmeerderheid voor de deal van May was ineens verder weg dan ooit.

Cox, die sinds 2005 parlementslid is, heeft een lange carrière achter de rug als gerenommeerd advocaat. Hij viel als nieuwe parlementariër direct op met zijn overweldigende redevoeringen. Overweldigend vanwege zijn luide baritonstem, maar ook overweldigend in retorische kwaliteit. Zijn allereerste speech in het Lagerhuis werd dat jaar door andere parlementariërs verkozen tot een van de beste nieuwkomersspeeches.

Ook maakte hij faam als opwarmact voor premier May op het Conservatieve partijcongres in Birmingham vorig jaar. Als uitgesproken brexitaanhanger veegde hij de vloer aan met Labour en riep tegelijk zijn partijgenoten op uiteindelijk een compromis te accepteren. Hij keek indringend de zaal in en zei dat het ieders verantwoordelijkheid was te zorgen dat de brexit er zou komen. Zijn speech leverde hem een minutenlange staande ovatie op.

Cox trekt graag zijn eigen plan. Hij liet de afgelopen tijd zien als een onafhankelijke kracht binnen de regering te fungeren en zeker niet zijn oren te laten hangen naar wat Downing Street hem opdraagt. “Ik ben allereerst advocaat, dan pas politicus”, zei hij al meerdere keren. Ondanks de druk die op zijn schouders lag, gaf hij daarom een juridisch oordeel zonder zich te laten leiden door de koers van May. Iets wat hem lof opleverde.

Geoffrey Cox tijdens een debat in het parlement © EPA

Hoe anders was dat ten tijde van het premierschap van Tony Blair, toen de toenmalige regeringsjurist Peter Goldsmith zijn goedkeuring gaf aan de omstreden invasie van Irak, ondanks alle kritiek en onduidelijkheden die daarmee gemoeid gingen. Goldsmith moest zich daar jaren later voor een parlementaire commissie voor verantwoorden. Cox wilde op dit zo belangrijke moment voor het Verenigd Koninkrijk hoe dan ook voorkomen dat hem ooit een juridische dwaling te verwijten valt.

Voor het voeren van onderhandelingen bleek de onafhankelijke geest van Cox zich niet bij uitstek te lenen. Op verzoek van May trok hij vorige week naar Brussel om met de hoofdonderhandelaar Michel Barnier te praten over de backstop. Barnier en Cox gingen bepaald niet in goede harmonie uit elkaar en waren helemaal niets opgeschoten.

Cox’ oordeel heeft grote gevolgen voor de toekomst van de brexit, nu een meerderheid van het parlement tegen May’s brexitdeal heeft gestemd. Maar ondanks zijn kritiek riep hij in het Lagerhuis iedereen op de deal te steunen. “Uiteindelijk is dit een politieke keuze en geen juridische keuze.” Alleen woog zijn juridische oordeel te zwaar om genoeg politici alsnog voor de deal te laten stemmen.

Lees ook: 

Brits Lagerhuis verwerpt opnieuw brexitdeal van premier May

Het Britse Lagerhuis heeft de brexitdeal van premier Theresa May opnieuw verworpen. Het akkoord kreeg 242 stemmen voor en 391 tegen. 

Podcast: hoe moet het verder met de Britten en hun brexit?

In deze dubbele aflevering van de Achter de Schermen Podcast pogen we wat licht in de duisternis van de brexit te schijnen. Dat doen we met buitenlandredacteur Romana Abels, EU-correspondent Christoph Schmidt en onze man in Londen, Tim de Wit.

Deel dit artikel

Op het moment dat de re­ge­rings­ju­rist die woorden uitsprak, zwaaide de stemming om als een blad aan de boom