Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Dictatuur of democratie, in Burma dient een journalist zich koest te houden

Democratie

Ate Hoekstra

Wa Lone, een van de twee Reuters-journalisten die worden verdacht van het schenden van de staatsveiligheid in Burma. © AP

Burmezen hebben de laatste jaren veel nieuwe vrijheden omarmd, maar als journalist ben je nog altijd je leven niet zeker.

Mratt Kyaw Thu haalt zijn schouders op. Hij wordt zo vaak bedreigd of geïntimideerd dat hij eraan gewend is geraakt. "Ik heb geregeld dat iemand een telefoongesprek beëindigt met de woorden: 'Wees voorzichtig in je werk, want we houden je in de gaten'", vertelt de 27-jarige journalist in Rangoon. "Een keer beschuldigde een hoge militair me er zelfs van dat ik de staat aanval."

Lees verder na de advertentie
Ik heb geregeld dat iemand een te­le­foon­ge­sprek beëindigt met de woorden: 'Wees voorzichtig in je werk, want we houden je in de gaten'

Mratt Kyaw Thu

Mratt laat zich niet van de wijs brengen. Hij schrijft voor Frontier Myanmar, een Burmees weekblad dat het aandurft iedereen te bekritiseren. Het doet met open vizier verslag van de uitdagingen waarmee Burma wordt geconfronteerd. Uniek, want hoewel Burma in de afgelopen jaren nieuwe vrijheden omarmde, staat de persvrijheid er onder grote druk.

Aan de hand van decennia-oude wetten - sommige stammen nog uit de tijd van de Britse kolonisatie - werden vorig jaar zeker dertien journalisten in Burma aangeklaagd of gearresteerd, onder wie twee verslaggevers van persbureau Reuters. Journalisten voelen zich soms zo zwaar bedreigd dat ze het land ontvluchten. Titels die in het verleden kritisch verslag deden, censureren zichzelf bij gevoelige onderwerpen en een kritische uitgever werd vermoord.

Koest houden

Bij Frontier, dat via het magazine en een website maandelijks 250.000 lezers bereikt, houden de journalisten zich nog wel staande. Dat is verre van eenvoudig. Zo moest Mratt afgelopen augustus rennen voor zijn leven toen hij met twee collega's de door het leger afgesloten deelstaat Rakhine binnenglipte. Hij wilde er verslag doen van de gewelddadige vervolging van Rohingya-moslims.

We moesten rennen om te ontsnappen. Ik hoorde mensen roepen: 'We moeten ze doden!

Mratt Kyaw Thu

"Bij een boeddhistisch klooster begonnen twintig tot vijfentwintig mensen ons te volgen", vertelt Mratt op de redactie van het weekblad. "Ze schreeuwden naar ons en bedreigden ons. We probeerden nog langzaam weg te lopen, maar we moesten rennen om te ontsnappen. Ik hoorde mensen roepen: 'We moeten ze doden!' Ik heb me daarna een tijd koest gehouden en heb overwogen om te stoppen."

De Nederlander Hans Hulst was in 2015 betrokken bij de oprichting van Frontier. Burma had destijds behoefte aan een onafhankelijk, objectief medium, aldus Hulst, die onder meer het boek 'Birmese Lente' schreef. Volgens hem krijgt Frontier meer ruimte dan andere media, omdat het Engelstalig is en daardoor het gros van de kiesgerechtigden niet rechtstreeks aanspreekt. "Soms worden er verhalen gepubliceerd die link zijn. Er zijn dingen in verschenen die je nergens anders leest."

De Burmese media hebben wel vaker voor hete vuren gestaan. Ten tijde van de militaire junta (1962-2011) moest elke publicatie langs het bureau van censuur en werden journalisten geregeld gevangengezet. Kritische Burmese media konden alleen publiceren vanuit ballingschap. In 2012 is de censuur opgeheven. Een jaar later verschenen voor het eerst in lange tijd nieuwe kranten die niet in handen waren van de staat.

Nieuw leven voor oude wetten

Velen verwachtten dat de mediavrijheden zouden toenemen onder Aung San Suu Kyi, wiens partij in 2015 glansrijk de verkiezingen won. Maar het tegendeel is waar. Het Burmese bewind zet juist een stap terug en blies oude wetten nieuw leven in om de pers te onderdrukken, aldus de Committee to Protect Journalists.

Hans Hulst ziet die trend ook. Volgens hem heeft het leger achter de coulissen nog veel touwtjes in handen. "Tijdens de dictatuur heerste er een klimaat van angst. Op een vreemde manier is dat nog steeds zo. Deze democratische regering is wat persvrijheid betreft net zo autoritair als de vorige."

Ik doe gewoon mijn werk, maar met deze overheid kan ik daarvoor in de gevangenis belanden

Mratt Kyaw Thu

Frontier-journalisten zijn zich bewust van de gevarenzone die ze betreden. Volgens redacteur Sean Gleeson is er de constante zorg dat ook Frontier of de journalisten die ervoor werken worden aangeklaagd. "Maar we hebben een ontzettend sterke uitgever en een hoofdredacteur die hier al tien jaar woont. En we zijn heel voorzichtig in onze verslaggeving." Frontier zorgt er altijd voor dat het feiten dubbel checkt zodat het mensen of organisaties, zoals het leger, niet zonder bewijs beschuldigt.

Journalist Mratt ontving onlangs een internationale onderscheiding voor zijn verhalen over gewapende conflicten in Burma. Hij is blij met de erkenning, maar die betekent niet dat hij voortaan veilig is. "Ik doe gewoon mijn werk, maar met deze overheid kan ik daarvoor in de gevangenis belanden."

Reuters' journalisten vast

In december arresteerden de Burmese autoriteiten Reuters-verslaggevers Wa Lone en Kyaw Soe Oo. Het tweetal wordt verdacht van het overtreden van Burma's wet op de staatsveiligheid, een overtreding waarvoor ze veertien jaar cel kunnen krijgen. De journalisten werkten aan een onderzoek naar een moordpartij op Rohingya-moslims in deelstaat Rakhine. Ze werden gearresteerd na een ontmoeting met politieagenten die hun informatie hadden beloofd. Velen in Burma vermoeden dat het tweetal erin is geluisd. De VN, de VS en de EU roepen op tot hun onmiddellijke vrijlating.

Lees ook: Trouw-correspondent Ate Hoekstra trok naar de wijk Thaketa in Rangoon, waar boeddhisten en moslims tot voor kort vreedzaam samenleefden. Nu zijn de moskeeën er tijdelijk gesloten 'om een conflict te voorkomen'. Wanneer ze weer opengaan, is onduidelijk.


Het e-mailadres bij dit profiel is nog niet bevestigd. Een link om te bevestigen kunt u vinden in uw inbox.
Bent u de link kwijt? Vraag hier een nieuwe aan.

Wachtwoord is niet correct

tonen

Wachtwoord komt niet overeen

tonen

Door een profiel aan te maken ga je akkoord met de gebruiksvoorwaarden en geef je aan het privacy statement en het cookiebeleid te hebben gelezen.

Deel dit artikel

Ik heb geregeld dat iemand een te­le­foon­ge­sprek beëindigt met de woorden: 'Wees voorzichtig in je werk, want we houden je in de gaten'

Mratt Kyaw Thu

We moesten rennen om te ontsnappen. Ik hoorde mensen roepen: 'We moeten ze doden!

Mratt Kyaw Thu

Ik doe gewoon mijn werk, maar met deze overheid kan ik daarvoor in de gevangenis belanden

Mratt Kyaw Thu