Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Denkend aan Holland zie ik Klaver regeren

democratie

Hans Goslinga

Hans Goslinga © Foto: Jörgen Caris
Column

Waartoe is GroenLinks op aarde? Antwoord: om oppositie te voeren. Of zorgt Jesse Klaver voor een radicale breuk in de bijna dertigjarige geschiedenis van de partij en durft hij, anders dan al zijn voorgangers, een regeeravontuur aan?

Hij zou daarmee in het spoor treden van Bas de Gaay Fortman, die als aanvoerder van de PPR, een voorloper van GroenLinks, met zeven zetels meeregeerde in het kabinet-Den Uyl (1973-1977). Het kostte zijn partij vier zetels, maar zij had ook wat binnengehaald: de Oosterscheldedam, niet alleen een waterstaatkundig hoogstandje, waarmee Nederland wereldfaam verwierf, maar ook een vernuftig politiek compromis, dat zowel het zeldzame getijdenmilieu in stand hield als de Zeeuwen beschermde tegen natte voeten.

Lees verder na de advertentie

Toegegeven, de PPR maakte destijds deel uit van een progressief pact met PvdA en D66, dat een overwicht had in het kabinet. Maar ook GroenLinks zou in een coalitie met VVD, CDA en D66 niet alleen staan. Deze drie partijen worden in deze formatie te gemakkelijk aangeduid als 'het motorblok', alsof zij een homogeen geheel zouden vormen. Dat is niet zo. Op het gebied van klimaatpolitiek zou GroenLinks een min of meer natuurlijke bondgenoot treffen in D66.

Vlak ook de VVD niet uit, die in weerwil van de beeldvorming op milieugebied haar sporen heeft verdiend met ministers als Ginjaar, Winsemius, Nijpels en Van Aartsen. De laatste brak als minister van landbouw in de jaren negentig met milieumaatregelen de ijzeren driehoek open tussen boeren, ministerie en CDA. Als liberalen 'om' zijn, laten ze vaak durf zien.

Leiderschap

De pest van formeren in Nederland is dat dit proces wordt beheerst door bevangenheid

De pest van formeren in Nederland is dat dit proces wordt beheerst door bevangenheid, ingegeven door wantrouwen, angst voor toekomstig zetelverlies of strategische waanwijsheid. In dat perspectief was de vorige formatie verfrissend. Als het terugkijkend ergens aan ontbrak was het een royale verantwoording tegenover de fracties, de leden en de kiezers (zoals Van Aartsen zich destijds met zijn impopulaire beleid onder de woedende boeren begaf). Maar het getuigde van leiderschap van Rutte en Samsom dat zij de hand aan de ploeg sloegen.

Zulk leiderschap is nu ook nodig. Al in 2008 stelde een brede Deltacommissie (politiek, wetenschap, bedrijfsleven) vast dat aanpak van de gevolgen van de klimaatverandering urgent was. Nederland moest opnieuw de strijd tegen het water voeren vanwege de wassende zeespiegel en de groeiende waterafvoer via de rivieren in de winter. Advies: niet alleen de dijken verhogen, maar ook de opwarming van de atmosfeer terugdringen en meer.

Deze uitdaging zou het voornaamste uitgangspunt moeten zijn van de kabinetsformatie. Dan hoeft er geen stratego te worden gespeeld over de vraag of GroenLinks er al of niet bij moet, dan spreekt dat vanzelf, ook omdat deze coalitie een redelijke afspiegeling is van het midden dat het electorale vertrouwen heeft gekregen.

Kleinlinkse hobby

Er komt de dringende reden bij dat klimaatpolitiek eindelijk moet doordringen tot de hoofdstroom van de politiek. Te lang is de zorg voor de leefomgeving gezien als een kleinlinkse hobby, verbonden met geitenwollensokken en luchtfietserij. De grotere partijen hebben er altijd afstand van gehouden - Rutte moest zelfs in 2008 als fractieleider de suggestie om de VVD 'groenrechts' te maken schielijk intrekken.

De mar­gi­na­li­se­ring en ridiculisering van de milieupolitiek verklaart mede waarom ons land achteraan bungelt

De marginalisering en ridiculisering van de milieupolitiek verklaart mede waarom ons land achteraan bungelt in de internationale index die aangeeft wat landen tegen de klimaatverandering doen. Toen de Deltacommissie aan de bel trok, stonden we op plaats 30. Nu staan we 35ste - na het eerste kabinet-Rutte, dat een feest wilde zijn voor rechts Nederland, stonden we op plaats 49.

Het zegt genoeg over de urgentie dat de werkgevers de politici hebben gemaand prioriteit te geven aan de overgang van fossiele naar duurzame schone energie. Klimaatpolitiek is ook big business; we verdienen eraan en versterken door de betrokkenheid van de wetenschap ons innovatieve vermogen en onze internationale reputatie als waterbedwingers. De Oosterscheldedam is het beste voorbeeld.

De uitdaging kan een stevig politiek project opleveren dat, als bijvangst, een einde kan maken aan de jarenlange fixatie op het immigratie- en integratiebeleid. Die overmatige aandacht heeft een verscheurend effect op de natie gehad en daarmee op de politieke verhoudingen. Hieruit vloeit een extra verplichting voor de vier middenpartijen voort niet te dralen, maar onder leiding van Schippers (en Van Ojik?) het vertrouwen om te zetten in compromissen en een kloek regeerprogram.

Bijvangst twee: je hervindt met een hernieuwde strijd tegen het water als vanzelf de verloren nationale identiteit. Denkend aan Holland...

Trouw.nl is vernieuwd. Vanaf nu is onbeperkte toegang tot Trouw.nl alleen voor (proef)abonnees.

Deel dit artikel

Advertentie
De pest van formeren in Nederland is dat dit proces wordt beheerst door bevangenheid

De mar­gi­na­li­se­ring en ridiculisering van de milieupolitiek verklaart mede waarom ons land achteraan bungelt

Wilt u dit artikel verder lezen?

Maak vrijblijvend een profiel aan en krijg gratis 2 maanden toegang tot Trouw.nl.

Het e-mailadres bij dit profiel is nog niet bevestigd. Een link om te bevestigen kun je vinden in je inbox.
Ben je de link kwijt? Vraag hier een nieuwe aan.

Ongeldig e-mailadres

Wachtwoord is niet correct

tonen

Wachtwoord komt niet overeen

tonen

U moet akkoord gaan met de gebruiksvoorwaarden

Wij gaan vertrouwelijk om met uw gegevens. Lees onze privacy statement.