Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Democraten winnen Amerikaanse verkiezingen, maar zullen moeten samenwerken

Democratie

Seije Slager

Ilhan Omar won voor de Democraten een zetel in het Huis van Afgevaardigden. Ze is één van de twee moslima's die een zetel wonnen in het Huis, voor het eerst. © REUTERS
Update

President Trump kan zich opmaken voor een lastige twee jaar. De Democraten hebben in de tussentijdse verkiezingen de meerderheid in het Huis van Afgevaardigden veroverd.

De stemmen worden in veel districten nog geteld, en op sommige plekken kan het nog dagen duren voor de definitieve uitslagen bekend zijn. Maar het patroon is inmiddels duidelijk: de Democraten veroveren het Huis, ze pakten tot nu toe meer dan 25 Republikeinse districten terug. Ook bij de gouverneursverkiezingen deden ze het goed: ten minste vijf tot nu toe Republikeinse staten worden straks door een Democraat bestuurd.

Lees verder na de advertentie

Daarmee is de verwachting waargemaakt dat Democraten zouden profiteren van de impopulariteit van Donald Trump. Deze verkiezingen werden vooral als een referendum over zijn verdeeldheid zaaiende presidentschap gezien. Een ‘blauwe golf’ dus, maar de ‘blauwe tsunami’, waar sommige Democraten misschien stiekem op gehoopt hadden, bleef uit. 

Animatie: Tomas Schats

De Republikeinen behouden bijvoorbeeld wel hun meerderheid in de Senaat, en bouwen die zelfs een beetje uit. Dat laatste is niet onverwacht: bij deze verkiezingen werd slechts voor een deel van de senaatszetels gestemd, en toevallig werden de meeste van die zetels al door Democraten bezet in staten die twee jaar geleden voor president Trump kozen. Ze hadden daar dus meer te verliezen dan te winnen.

Samenwerking

De nieuwe situatie van een Democratisch Huis en een Republikeinse Senaat betekent een patstelling, als het gaat om het doorvoeren van nieuwe wetgeving. De Democraten zullen moeten samenwerken met de Republikeinen, als ze nieuwe wetgeving willen doorvoeren. Of dat, in de gepolariseerde atmosfeer van de Amerikaanse politiek, tot heel veel doorbraken gaat leiden, mag betwijfeld worden.

Veel Democratische lievelingen legden het toch af tegen geharnaste conservatieven

Maar de Democratische ‘hindermacht’ ten opzichte van president Trump is wel aanzienlijk toegenomen. Zo krijgen ze straks het voorzitterschap van alle commissies in het Huis. Dat betekent dat die veel agressiever kunnen gaan opereren tegenover president Trump. De Democratische afgevaardigden zijn bijvoorbeeld erg benieuwd naar Trumps belastingaangiften, en kunnen pogingen gaan doen om die boven water te krijgen. Theoretisch gezien zouden ze zelfs een afzettingsprocedure tegen Trump kunnen starten. Al zou dat dan vooral een manier zijn om hem te pesten: de Republikeinse meerderheid in de Senaat betekent dat zo’n impeachment in principe geen kans van slagen heeft.

Democratische lievelingen falen

Als deze verkiezingen voor de Democraten toch als een milde teleurstelling aanvoelen, dan komt dat deels doordat enkele van de Democratische kandidaten die een ‘nieuw elan’ vertegenwoordigden, en zo landelijke lievelingen werden, er toch niet in slaagden om hun races te winnen.

Zo kwam Beto O’Rourke, die in Texas de geharnaste conservatief Ted Cruz uitdaagde voor een senaatszetel, net te kort. Een Democraat die wint in het door en door Republikeinse Texas: het was misschien ook wat te veel gedroomd. Maar dat O’Rourke Cruz tot op 3 procent naderde, mag toch als een succesje gelden: hij is nu definitief een Democratische ‘celebrity’ geworden, en er wordt al gefluisterd over een mogelijke gooi naar het presidentschap.

Ook in Florida moesten de Democraten een teleurstelling wegslikken. De jonge, progressieve, zwarte kandidaat voor het gouverneurschap, Andrew Gillum, legde het af tegen Ron DeSantis.

Trumpiaanse kandidaten winnen

Wat dat verlies in Florida extra bitter maakte voor de Democraten, was de campagne die de Republikeinen tegen Gillum voerden. Met toespelingen op ‘apen’ en ‘katoenplukken’ speelden die in op racistische onderbuikgevoelens. Als de Democraten hoopten dat deze verkiezingen een einde zouden maken aan dat soort politiek, dan komen ze bedrogen uit. Bij de Republikeinen wonnen veel ‘Trumpiaanse’ kandidaten, die rauwe retoriek ten opzichte van immigranten niet schuwen, zoals DeSantis. 

Ook het omstreden congreslid Steve King uit Iowa, die zich de afgelopen tijd landelijk onmogelijk had gemaakt met racistische uitlatingen, behaalde in zijn eigen district toch weer de overwinning, al was het krap.

Electoraal beeld

Wie de electorale kaart van Amerika na vannacht bekijkt, moet concluderen dat veel verhalen die de afgelopen tijd over de Amerikaanse politiek verteld zijn, in de praktijk genuanceerder liggen.

Er zijn kanttekeningen te plaatsen bij het verhaal van de staten in het midwesten die zich definitief van de Democraten zouden hebben afgekeerd

Zo was er het verhaal van de veranderende demografische samenstelling van het Amerikaanse zuiden, dat daardoor langzamer Democratischer zou worden. Als die verandering zich al voltrekt, dan inderdaad heel langzaam, want niet alleen Texas en Florida krijgen gewoon weer een Republikeinse gouverneur, ook in Georgia slaagde de jonge, zwarte hoop Stacey Abrams er niet in om de hardrechtse Trump-Republikein Brian Kemp van een overwinning af te houden.

Maar aan de andere kant zijn er na vandaag ook kanttekeningen te plaatsen bij het verhaal van de staten in het midwesten die zich definitief van de Democraten zouden hebben afgekeerd, en waar de teleurgestelde arbeidersklasse zich definitief tot het rechts-populisme van Trump zou hebben bekeerd. De Democraten wonnen de gouverneursverkiezingen in New Mexico, Kansas, Illinois en Michigan. Het beeld van een Amerika waar alle Democratische kosmopolieten aan de kust wonen, en alle Republikeinse nationalisten in het midden van het land, wordt dus evenmin bevestigd.

Stad-platteland

Als er zich na vannacht conclusies aandienen over de Amerikaanse politiek, dan laten die zich niet aflezen van een kaart van het hele land, maar pas na inzoomen op de districten voor het Huis die de Democraten van de Republikeinen hebben afgepakt. Dat zijn allemaal stedelijke of voorstedelijke districten. Het lijkt erop dat ook de kiezers daar, die zich er in 2016 niet toe konden zetten om op Hillary Clinton te stemmen, nu wel genoeg hebben van de harde, nationalistische retoriek van Trump. In de meer landelijke gebieden van de Verenigde Staten blijft zijn boodschap echter weerklinken, en vergrootten de Republikeinen in veel gevallen hun voorsprong.

Een andere conclusie is, dat het Huis van Afgevaardigden een stuk diverser is geworden. Zoals het er nu uitziet, worden straks ongeveer 100 van de 435 zetels bezet door vrouwen. Dat komt vooral doordat bij de Democraten veel vrouwen zich kandidaat stelden. Ook onder vrouwelijke kiezers is er een verschuiving zichtbaar: 55 procent van hen stemden deze keer op een Democratische kandidaat, terwijl dat bij de tussentijdse verkiezingen van 2015 nog 49 procent was. Bij jongere kiezers hebben de Democraten helemaal een grote voorsprong: 62 procent van de kiezers onder de 34 stemde Democratisch.

Lees ook:

Nog voor de stemmen zijn geteld, is er al een winnaar: Obamacare

Lang gingen Republikeinen in de VS tekeer tegen ‘socialistische’ regels voor zorgverzekeraars. Maar de meeste Amerikanen zijn blij met hun zorgverzekering en dat heeft invloed op de tegenstanders.

Polarisatie in de VS: waar houdt dit op?

Amerika wordt verscheurd door de steeds grimmiger vijandschap tussen Democraten en Republikeinen. Trouw vroeg twee Amerikaanse deskundigen die ervaring hebben in conflictgebieden overal ter wereld naar hun eigen democratie: hoe gezond is die nog?

Deel dit artikel

Veel Democratische lievelingen legden het toch af tegen geharnaste conservatieven

Er zijn kanttekeningen te plaatsen bij het verhaal van de staten in het midwesten die zich definitief van de Democraten zouden hebben afgekeerd