Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

De VVD als de laatste verdediger van het zorgstelsel

Democratie

Wilma Kieskamp

Arno Rutte: ‘De zorg is totaal verziekt door discussies over ideologie’. © Werry Crone

De VVD heeft iets uit te leggen. Er gaan ziekenhuizen failliet en toch heeft die partij als enige nog vertrouwen in het stelsel van gereguleerde marktwerking. Er is niets mis met winst voor ziekenhuizen, vindt Kamerlid Arno Rutte.

VVD-Kamerlid Arno Rutte moest alle zeilen bijzetten op werkbezoek in Lelystad, afgelopen vrijdag. Een boze en verontruste VVD-afdeling wilde tekst en uitleg van de VVD-fractie in de Tweede Kamer. Hoe kon het gebeuren dat hun ziekenhuis zomaar failliet ging? Waarom komt er niets terecht van de belofte van de eigen VVD-minister Bruins dat de acute spoedhulp open zou blijven? De boosheid onder lokale VVD´ers over het faillissement van de IJsselmeerziekenhuizen is zo groot, dat een VVD-raadslid, tevens oud-wethouder, zei dat ze geen folders meer wil uitdelen bij de komende verkiezingscampagne.

Lees verder na de advertentie

“Die emoties zijn logisch. Ik begrijp hoe belangrijk het ziekenhuis voor Lelystad is”, zegt Arno Rutte. Het Groningse Kamerlid (46, geen familie van de premier) zit in zijn werkkamer op het Binnenhof. Drie Chesterfieldbanken staan klaar voor bezoekers. Het hele jaar is het een komen en gaan van bezoekers bij de VVD-woordvoerder zorg.

Wij hebben echt geen zwart-wit verhaal van hoera de markt is fantastisch en fail­lis­se­men­ten zijn gezond

Een tijdje leek het politiek rustig rond de zorg. Maar er trekken nieuwe politieke schokgolven over het Binnenhof. Die golven raken vooral de VVD hard. VVD-minister Bruno Bruins wankelde na zijn trage en ondiplomatieke reactie; de VVD-fractie stond in Kamerdebatten over de ziekenhuizen moederziel alleen.

Politiek-inhoudelijk is de fractie geïsoleerd geraakt. Terwijl alle andere partijen in de Kamer vragen om ‘minder markt’, zijn de liberalen de enigen die nog alle vertrouwen houden in het huidige zorgstelsel van ´gereguleerde marktwerking´. Dat werd in 2006 is ingevoerd. Niet de overheid, maar de verzekeraars kregen de regie.     

Kamerlid Arno Rutte vindt dat het VVD-verhaal over de zorg vaak ‘verkeerd wordt begrepen’. “Wij hebben echt geen zwart-wit verhaal van hoera de markt is fantastisch en faillissementen zijn gezond. Ik heb een genuanceerde verdediging waarom dit zorgstelsel nog steeds goed is. Misschien wel het beste van de wereld”. De zorgwoordvoerder maakt zich boos, over de verwijten die de VVD krijgt. “Dan wordt elk voorstel weer geframed als een ‘ideologische liberale stap’ naar meer markt. Maar zo kijken wij helemaal niet naar de zorg. Wij zijn gewoon praktisch: hoe zorgen we dat er een ruime keuze is aan zorg, en blijft het toch .”

Rutte beschuldigt sommige andere partijen van ‘politieke luiheid’. “Die zitten vanuit een schuttersputje populistisch te roepen dat er niets meer deugt in de zorg en dat álles anders moet, terwijl de zorg juist samen, stap voor stap beter moet maken.”Bron:Bijschrift         

Al die kritiek betekent niet dat de VVD zijn standpunten afzwakt, integendeel. De liberale fractie houdt bijvoorbeeld onverminderd vast aan haar oude wens dat ziekenhuizen kapitaal van buiten moeten kunnen aantrekken, en winst kunnen uitkeren. Met name de linkse oppositie ziet dat als een volgende stap naar ‘meer markt’ in de zorg. Het gevoelige onderwerp komt dit jaar aan bod in de Eerste Kamer , die moet beslissen over een wetsvoorstel dat nog stamt uit het vorige kabinet Rutte-2, om het winstverbod voor ziekenhuizen te schrappen.

© Werry Crone

Het scherpe profiel over de zorg wordt binnen de fractie al zes jaar bewaakt door Arno Rutte. In de fractie is hij een van de meest ervaren Kamerleden. Het Groningse Kamerlid belandde op de bijzondere manier in de politiek. In 2006 en 2007 overleden, kort na elkaar, zowel zijn broer als vader aan kanker. Daarna gooide hij het roer om.

“Zonder die familiegeschiedenis had ik hier niet gezeten. Zoals meer mensen die iets traumatisch hebben meegemaakt, stelde ik mezelf de vraag wat ik wilde met mijn leven. Ik wilde iets voor de maatschappij betekenen. Precies in die periode kon ik gaan werken bij zorgverzekeraar Menzis, waar ze iemand zochten die de zorg patiëntvriendelijker kon maken. Dát voelde voor mij als een enorme urgentie. Ik kon er veranderingen in gang zetten die ik mijn broer en vader ook had gegund. Een van de eerste dingen die we regelden waren kortere wachttijden voor borstkankerpatiënten. Daar ben ik nog steeds trots op.”     

Ondertussen was Rutte in zijn woonplaats Groningen raadslid geworden voor de VVD, waarna de partij hem in 2012 vroeg als Kamerlid. Daar viel de zorgwoordvoerder al snel op vanwege zijn vermogen om in elk debat geestdriftig de liberale ideeën over de zorg te verkondigen. Ook in het debat over de ziekenhuizen botste hij hard met de linkse oppositie.

De zorg dreigt daardoor onder de eigen kwa­li­teits­nor­men te zakken

Moeten we niet weer kritisch kijken naar ons zorgstelsel, als ziekenhuizen zo makkelijk failliet kunnen gaan, en een stad als Lelystad zijn 24-uurs eerste hulp verliest?

“Er is alle reden tot de bodem uit te zoeken waarom dit kon gebeuren, en waarom het faillissement zó abrupt verliep. Want dat mag niet meer gebeuren. Het is een drama. Een ongecontroleerd faillissement is nooit goed, op geen enkele manier. Maar een faillissement kan wel gebeuren, en is ook eerder gebeurd. In Dokkum, in Spijkenisse. Zelfs een school kan failliet gaan, een ziekenhuis kan dat ook.”

“Dit heeft niets te maken met het soort zorgstelsel dat we hebben, eerder met de kwaliteit van bestuur. In Lelystad spelen ook nog andere dingen. Het geld is er, voor een volwaardig ziekenhuis, met 24-uurs spoedeisende hulp. De minister heeft dat geld aangeboden. Maar het probleem is: er is niet genoeg gespecialiseerd personeel. De zorg dreigt daardoor onder de eigen kwaliteitsnormen te zakken. Dat ligt niet aan het stelsel, maar aan de normen die we stellen aan goede zorg. Moeten we dan maar zeggen: weg met dit zorgstelsel, we laten de overheid weer alles regelen? En die houdt het ziekenhuis altijd wel open? Ik denk dat patiënten dit zelf ook een dilemma vinden. Mijn broer reisde toen hij kanker had soms ver voor de beste behandeling. Dat had hij ervoor over. Maar het schuurt wel; het liefst heb je de beste zorg om de hoek.”

De VVD steunt nog als enige voluit het huidige zorgstelsel. Hoe legt u dat uit aan boze VVD-leden in Lelystad?

“Nogmaals, het drama in Lelystad heeft niets met het stelsel te maken. Dat er veel maatschappelijke onrust is over de faillissementen, komt minstens net zoveel door de manier waarop er in de politiek over de zorg wordt gepraat. De zorg is totaal verziekt door discussies over ideologie. Sommige politieke partijen redeneren bijna ‘als wij zeggen dat een ziekenhuis open moet zijn, dan is het ook open’. Dan houd je kiezers voor de gek. Zodra er ergens iets misgaat, ligt het zogenaamd aan het stelsel. Of aan de marktwerking, waar je voor of tegen moet zijn. Ik ben doodmoe van die ideologische discussies.”

“Die hele term ‘marktwerking’ mag van mij bij het grofvuil. Meer of minder markt, dat is volstrekt irrelevant. Het zorgstelsel is geen markt. Dat gaat gewoon over hoe er spelregels zijn waardoor er een goed en divers aanbod van zorg is, dat past bij de wensen van de patiënt en dat betaalbaar blijft. Waarbij de politiek tussendoor naar de spelregels moet blijven kijken, en soms heel praktisch dingen anders moet doen. Dáár moet het nu over gaan.”     

Nederland, Den Haag, 29 november 2018. Tweede Kamer, VVD, Arno Rutte, Kamerlid. Foto: Werry Crone © Werry Crone

De VVD wil zelfs een nieuwe stap zetten: dat ziekenhuizen winst mogen maken. Waarom, precies nu commerciële ziekenhuiseigenaren als Loek Winter zo hebben gefaald?

“Bijna alle vormen van zorg mogen nu kapitaal van buiten aantrekken. De huisartsen, de fysiotherapeuten, de thuiszorg. Alleen de ziekenhuizen hebben een winstverbod. Het kan zomaar zijn dat het IJsselmeerziekenhuizen mede failliet zijn gegaan door een gebrek aan fatsoenlijk kapitaal. Al moeten we eerst de onderzoeken afwachten. Maar het lijkt erop dat er allerhande rare constructies zijn gebruikt. Voor de duidelijkheid: ik heb grote afkeer van zulke constructies. Daar moeten we paal en perk aan stellen.”

“Ziekenhuizen winst laten uitkeren, dan gaan mensen meteen een vies gezicht trekken. Dat snap ik. Maar ziekenhuizen hebben wel geld nodig. Vooral de komende jaren. Ze moeten meer medisch-specialistische zorg gaan leveren buiten de eigen muren, bij patiënten thuis of in de buurt. Dat wordt een enorme omslag. Nou, de bank rekent 10 procent rente, momenteel, die zitten niet op ziekenhuizen te wachten. Dan heb ik liever dat pensioenfonds ABP een ziekenhuis kapitaal verschaft tegen een laag rendement, dan dat geld met korte rentes bij bank wordt opgehaald, of dat er investeerders komen met rare constructies. En ja, dat heet dan ‘winst’.”

Ondernemers mogen wel investeren in de zorg maar ze mogen geen winst maken

Het winstverbod schrappen, dat wilde de VVD in het vorige kabinet ook. Dat is toch kansloos? Geen andere partij wil dat, ook niet binnen de coalitie.

“Dat komt door het gesprek over het verkeerde woord gaat: winst. Vergeet dat woord. Dit gaat over het aantrekken van fatsoenlijk kapitaal. Ik geloof in die stap. Het is beter dan wat we nu hebben. Ondernemers mogen wel investeren in de zorg maar ze mogen geen winst maken. Dat lokt schimmige constructies uit. Als het winstverbod verdwijnt, zijn er wel strenge spelregels nodig. Ik ben er echt niet voor dat alles mag. Maar liever dat met strenge regels, dan de huidige situatie. Waarin investeerders zeggen: ‘O, dat winstverbod zit mij niet in de weg hoor’. Dan geeft toch te denken?”

Bent u bang voor meer onrust over de zorg? De ziekenhuizen moeten de komende jaren ook al 1,5 miljard besparen van het kabinet, dat gaan alle patiënten merken.

“Ik woon zelf in Groningen, de vergrijzing gebeurt bij mij nu al om de hoek. Vergrijzing betekent dat veel meer mensen chronische ziek zijn, met minder handen om die zorg te geven. De ziekenhuizen zullen anders moeten gaan werken. Meer specialistische hulp buiten het ziekenhuis aanbieden, in de wijk. Wat heeft mijn moeder met ernstige COPD eraan om telkens naar de poli te gaan? Ze moet dichtbij in de gaten gehouden worden. Niemand zegt dat het ziekenhuis de komende jaren verdwijnt, daar blijven we naartoe gaan voor de superspecialistische zorg en de acute zorg. Er zijn misschien wel minder ziekenhuizen, of kleinere. Maar er komt iets anders voor terug.”

“Ik voorzie wel veel emoties. Als de krimpgebieden ons voorbeeld zijn, staat ons nog wat te wachten. Ik zie maar mensen die boos zijn, de hakken zitten zo diep in het zand. Iedereen wil houden wat er is. Iedereen zit in zijn schuttersputje. Maar als we samen nadenken over hoe de zorg eruit gaat zien de komende jaren, en wat mensen realistisch mogen verwachten, dan hoop ik dat er weer vertrouwen komt.”     

© Werry Crone

En de VVD, die zit zelf niet in het schuttersputje dan?

“Wij reiken de hand, continu. Ik doe niet anders. Maar als ik iets voorstel, is het te vaak: daar heb je hem weer, de vooruitgeschoven post van de zorgverzekeraars. Omdat ik er vroeger heb gewerkt, nota bene als projectleider klantvriendelijkheid. Je wilt niet weten hoeveel emmers drek ik over me heenkrijg als Kamerlid. Ik noem geen voorbeelden, iedereen kan dat op internet zelf zien. Ik kan wel tegen een stootje, maar daarachter steekt een groter probleem. De zorg wordt helemaal stukgelobbyd. Activistische groepen zorgen dat er vaak geen normale discussie mogelijk is. Een jaar lang had ik in de fractie een andere portefeuille, justitie. Ik was nog niet terug of in het eerste uur was ik al door tien organisaties benaderd. Ze moesten me NU spreken over de zorg. Het was HEEL DRINGEND.”

“Nergens in de politiek wordt zoveel druk op Kamerleden uitgeoefend als bij de zorg. Iedereen wil meer, meer, meer. Meer geld, meer aandacht. Begrijpelijk, want de belangen zijn groot. En de dilemma’s zijn enorm. Want alle patiënten zijn kwetsbaar. Maar wie verdedigt het collectieve belang? Wie durft dat? Je moet elkaar de hand willen reiken. Hoe meer mensen verantwoordelijkheid willen nemen, hoe groter de kans dat de zorg over twintig jaar ook nog goed is georganiseerd.”

Lees ook:

Opinie: Waarom ook een ziekenhuis gewoon failliet moet kunnen gaan

De berichtgeving over het faillissement van MC Slotervaart en de IJsselmeerziekenhuizen was eenzijdig, betoogt econoom Marcel Canoy. Ook een ziekenhuis heeft een zakelijke kant.

Ziekenhuizen geven het kabinet Rutte III kopzorgen

Minister Bruins ging een maand geleden diep door het stof, maar zorgen over faillissementen van ziekenhuizen blijven.

Deel dit artikel

Wij hebben echt geen zwart-wit verhaal van hoera de markt is fantastisch en fail­lis­se­men­ten zijn gezond

De zorg dreigt daardoor onder de eigen kwa­li­teits­nor­men te zakken

Ondernemers mogen wel investeren in de zorg maar ze mogen geen winst maken