Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

De Vietnamese regering moet wennen aan haar nieuwe mondige middenklasse

Home

Ate Hoekstra

Vietnamese demonstranten houden protestborden omhoog in Hanoi over de giframp die staalfabriek Formosa veroorzaakte in 2016. © EPA

Door toegenomen welvaart en sociale media laten Vietnamese burgers steeds vaker kritiek horen op misstanden in hun land. Hoe ver kunnen ze gaan?

Zangeres Giang Trang wil het direct maar gezegd hebben. Ze heeft veel vrijheid. Alle vrijheid die ze kan wensen eigenlijk. "Natuurlijk, als ik een groot concert geef, moet ik me aan de regels houden en zijn er liedjes die ik niet mag zingen", vertelt ze. "Maar als ik een privéconcert geef, maakt het niets uit. Dan zing ik wat ik wil zingen."

Lees verder na de advertentie

Vietnam staat al decennialang onder bestuur van een communistische regering die de vrijheid van meningsuiting aan banden heeft gelegd. Maar groeiende welvaart, sociale media en toenemende buitenlandse invloeden zorgen voor grote veranderingen. De Vietnamezen laten hun kritische stem steeds vaker en steeds luider horen. Het stelt de op controle beluste Communistische Partij voor een uitdaging zoals ze die nog niet eerder heeft gezien.

De overheid heeft nog steeds de behoefte om informatie te beheersen

Zangeres Giang Trang

In een stijlvol aangeklede bar in Hanoi neemt Trang - 35, lang licht krullend haar, dromerige blik - nog een slok van haar koffie. Als zangeres van liederen van Trinh Cong Son, een muzikant en dichter die in de jaren zestig de Bob Dylan van Vietnam werd genoemd, loopt ze geregeld tegen de grenzen van het toegestane aan.

"De overheid heeft nog steeds de behoefte om informatie te beheersen en censuur wordt nog steeds toegepast", zegt ze met zachte stem. "Maar de samenleving verandert. We zijn steeds vrijer om te zeggen wat we willen."

Die toenemende vrijheid is volgens experts te danken aan de groeiende middenklasse en aan het massale gebruik van sociale media. Vooral het razend populaire Facebook geeft Vietnamezen de ruimte hun mening te verkondigen.

De impact daarvan confronteert de Vietnamese regering met de grootste uitdaging in jaren. Dat werd vooral duidelijk toen staalfabriek Formosa vorig jaar grote hoeveelheden giftig afval lekte. In een 200 kilometer lang kustgebied leidde het tot de dood van miljoenen vissen en tot een miljoenenschade bij vissers. De ramp gebeurde een jaar geleden, maar leidt nog steeds tot onrust op sociale media en - uniek voor het strikt gereguleerde Vietnam - spontane straatprotesten.

Het zette de regering onder druk om maatregelen te nemen. In januari kondigde ze aan vier ambtenaren te vervolgen voor hun rol bij de milieuramp. Eerder al dwong het Formosa een schadevergoeding van 500 miljoen dollar te betalen.

Trang greep ook naar Facebook toen ze over de ramp hoorde. "Ik geef niets om politiek, maar ik wil wel dat de overheid ons milieu en onze natuur beschermt", zegt ze.

Vrijer

Volgens Nguyen Phuong, Vietnam expert bij het Center For Strategic & International Studies, laten de Formosa-protesten vooral zien dat Vietnamezen zich steeds vrijer voelen om zich uit te spreken over sociale en politieke zaken. "Veel meer dan in de afgelopen decennia willen de mensen hun mening uiten over beslissingen die hun leven beïnvloeden. De Partij staat dat grotendeels toe."

Hanoi stelt daar wel strikte grenzen bij. Het bekritiseren van de staat leidt nog vaak tot vervolging. Demonstraties worden meestal snel opgebroken. De media liggen aan banden, activisten zijn geregeld het slachtoffer van intimidatie en mishandeling. Zeker 88 gewetensgevangenen zitten volgens Amnesty International vast.

Ook bij Formosa lijkt er een grens te zijn bereikt. Nadat een groep van ongeveer honderd demonstranten deze maand een weg blokkeerde met visnetten en stenen, kondigde de overheid aan demonstranten te vervolgen wegens het veroorzaken van 'maatschappelijke onrust'.

Voor miljoenen Vietnamezen gebeuren die arrestaties en intimidaties ver buiten het zichtveld. Zij voelen zich vrij in een land waarin steeds meer mogelijkheden ontstaan en waarin bijna alles bespreekbaar is. "Als jongeren voelen we ons vrij om ons uit te spreken", vertellen studenten Vu Minh en Pham Huong in een koffiehuis in Hanoi. Een open gesprek over politiek blijkt echter onmogelijk. De wetenschap dat zelfs de schijn van kritiek op de staat tot problemen kan leiden zit diep. "Maar het is ook iets waar we nooit echt over nadenken," zegt Huong.

We moeten nog zien hoe meegaand de partij de komende jaren blijft

Nguyen Phuong

De Communistische Partij lijkt een balans te hebben gevonden. Ze behoudt de macht door de politiek bij de bevolking vandaan te houden en dissidenten aan te pakken. Ze bewaakt haar legitimiteit door bij maatschappelijke onrust naar kritiek te luisteren. Of die balans standhoudt is onzeker, zegt expert Nguyen Phuong. "We moeten nog zien hoe meegaand de partij de komende jaren blijft."

Giang Trang toont zich optimistisch. Veertig jaar geleden stuurde Vietnam Trinh Cong Son nog naar een heropvoedingskamp. De zangeres maakt zich daar geen zorgen over, ze mag nu meer liedjes zingen dan haar in 2001 overleden idool ooit was toegestaan. "Zolang je niets verkeerds doet, is er niets aan de hand", besluit ze. "Bovendien, echte vrijheid zit in onszelf."

Wilt u de reacties op dit artikel lezen? Registreer u hier voor een proefperiode van twee maanden.

Het plaatsen van reacties is voorbehouden aan de betalende abonnees van Trouw. Kijk hier voor een overzicht van onze abonnementen.

Het bekijken en plaatsen van reacties is voorbehouden aan onze betalende abonnees. Kijk hier voor een overzicht van onze abonnementen.

Als betalend abonnee kunt u een reactie plaatsen op dit artikel. Deze is alleen zichtbaar voor andere (proef)abonnees.

Om uw reactie te kunnen plaatsen, hebben we uw naam nodig. Ga naar Mijn profiel


Wilt u dit artikel verder lezen?

Maak vrijblijvend een profiel aan en krijg gratis 2 maanden toegang.

Het e-mailadres bij dit profiel is nog niet bevestigd. Een link om te bevestigen kun je vinden in je inbox.
Ben je de link kwijt? Vraag hier een nieuwe aan.

Ongeldig e-mailadres

Wachtwoord is niet correct

tonen

Wachtwoord komt niet overeen

tonen

U moet akkoord gaan met de gebruiksvoorwaarden


Wij gaan vertrouwelijk om met uw gegevens. Lees onze privacy statement.

Deel dit artikel

Advertentie
De overheid heeft nog steeds de behoefte om informatie te beheersen

Zangeres Giang Trang

We moeten nog zien hoe meegaand de partij de komende jaren blijft

Nguyen Phuong