Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

De verkiezingen in Slowakije staan in het teken van de vermoorde journalist Ján Kuciak

Democratie

Jules Ortjens

Een verkiezingsposter van Zusana Caputová, kanshebber bij de Slowaakse verkiezingen © AFP

De tot voor kort onbekende advocaat Zusana Caputová maakt de grootste kans bij de presidentsverkiezingen die zaterdag in Slowakije worden gehouden. De Slowaken lijken genoeg te hebben van de oude elite die in verband wordt gebracht met de moord op een onderzoeksjournalist. “De moord heeft het hele systeem in haar greep”.

De Slowaakse politie maakte gisteren bekend dat een omstreden zakenman ervan wordt beschuldigd opdracht te hebben gegeven voor de moord op Ján Kuciak, ruim een jaar geleden. En daarmee was de onderzoeksjournalist vlak voor de presidentsverkiezingen van zaterdag weer volop in het nieuws.

Lees verder na de advertentie

Kuciak werd in februari 2018 samen met zijn vrouw dood gevonden in hun huis, niet ver van Bratislava. Al snel bleek het geen willekeurige moord te zijn: Kuciak was bezig met een baanbrekend onderzoek over samenwerking tussen Italiaanse maffia en Slowaakse politici.

Protest

Niet lang nadat de moordzaak werd onthuld, zagen de straten van Bratislava zwart van de mensen. Ruim 120.000 gingen de straat op. Ze lieten weten genoeg te hebben van de oude elite en eisten dat de politici schoon schip zouden maken. En dat gebeurde. 

Demonstranten bij de herdenking van de moord op onderzoeksjournalist Jan Kuciak en zijn verloofde Martina Kusnirova in het Slowaakse Bratislava © REUTERS

Drie weken na de moord trad het hele kabinet af, inclusief premier Robert Fico. Onder zijn leiding regeerde de sociaaldemocratische partij Smer bijna onafgebroken sinds 2006. De demonstranten schoven de moord en de daaraan klevende corruptieschandalen dan ook in de schoenen van de sociaaldemocraten.

Niet alleen de regering trad af, ook president Andrej Kiska maakte vorig jaar bekend zich niet kandidaat te zullen stellen voor een tweede termijn. “De moord op Kuciak heeft het hele systeem in haar greep”, stelt Miroslav Nemcok, een Slowaakse politicoloog van de universiteit van Helsinki. Hij vermoedt dan ook na de presidentsverkiezingen van zaterdag de wind niet snel zal gaan liggen. “De onrust zal ook tijdens de Europese parlementsverkiezingen voortduren en aanhouden tot de Slowaakse parlementsverkiezingen in 2020.” 

Ideologische groepen

Dat de Kuciak-moord veranderingen in gang heeft gezet, vindt Nemcok niet verwonderlijk. “Een moord simplificeert maatschappelijke problemen”, legt de politicoloog uit. Hoewel corruptie al langer een onderwerp van discussie was in Slowakije, zorgde de dood van een journalist ervoor dat men niet meer om die problemen heen kon. “De zichtbaarheid van de moord verenigde een breed spectrum aan ideologische groepen, van katholieke conservatieven tot linkse progressieven.”

Een poster met presidentskandidaat Maros Sefcovic © AFP

De afkeer van de elite werkt verbindend. Presidentskandidate Zusana Caputová kan van dat sentiment profiteren. De tot voor kort onbekende advocate zonder politiek CV domineert de peilingen. Juist haar gebrek aan politieke ervaring maakt haar populair.  “Caputová is niet van de elite én ze lijkt oprecht”, zegt Nemcok. Haar succesvolle rechtszaak tegen een geplande vuilnisbelt in een provinciestadje verstevigde haar imago als anti-elitaire activist.

Dat Caputová het nu moet opnemen tegen Maros Sefcovic, een diplomatieke Eurocommissaris, en Stefan Harabin, een nationalistische rechter met agressieve ‘fake news’-strategieën, benadrukt haar imago als oprechte underdog. Toch zijn haar radicale ideeën misschien wel doorslaggevend. Haar steun voor seksuele minderheden en liberalisering van de abortuswet kan op verrassend weinig tegenstand rekenen. “Zélfs conservatieve media staan open voor discussie”, zegt Nemcok. “Het is de vraag hoeveel Caputová’s persoonlijkheid daarin meeweegt en hoeveel het te maken heeft met een hang naar verandering.”

Lees ook: 

Het Slowaakse kabinet staat op het randje van de afgrond

Na de moord op journalist Ján Kuciak en zijn echtgenote, staat premier Robert Fico onder zware druk van zijn coalitiepartners en van de Slowaken.

Deel dit artikel