Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Verkiezingen in Bosnië staan bol van nationalisme en angstzaaierij

Democratie

Thijs Kettenis

Edin Forto voert campagne in Sarajevo. © Thijs Kettenis
Reportage

Bosniërs gaan vandaag naar de stembus. De meeste partijen slaan de nationalistische trom. Behalve de partij van Edin Forto. Die wil juist samenwerken.

'Samen. Punt.' Dat klinkt niet als een heel spannende verkiezingsslogan. Maar in het tot op het bot verdeelde Bosnië-Herzegovina is in campagnetijd oproepen tot toenadering en samenwerking een gewaagde zet. Meer dan twintig jaar na het einde van de oorlog verloopt veel nog via etnische lijnen. Ook de verkiezingen.

Lees verder na de advertentie

"Nationalisten trekken ook nu de meeste aandacht", zegt Edin Forto (46) van Nasa stranka, vertaald 'Onze Partij'. Hij staat voor het filiaal van een groot internationaal hamburgerrestaurant in de hoofdstad Sarajevo, drukt een vrouw een folder in de hand. "Maar samenwerken is de enige manier waarop we vooruitkomen." De vrouw zegt dat ze zeker op Forto's partij zal stemmen, tijdens de landelijke en regionale verkiezingen die morgen in heel Bosnië plaatsvinden.

Partijen van zowel moslims, Serviërs als Kroaten slaan weer allemaal de na­ti­o­na­lis­ti­sche trom

Ze zal in de minderheid zijn. Partijen van zowel moslims, Serviërs als Kroaten slaan weer allemaal de nationalistische trom. Vooral door angst te zaaien. Kort samengevat waarschuwen Servische politici in het land voor moslimextremisme, moslims voor afscheiding van de Serviërs en Kroaten voor het verdwijnen van hun volk uit Bosnië.

"Het is bijna een kwart eeuw vrede, maar de wonden van en de herinneringen aan de oorlog zijn nog vers", zegt Forto. "Ik kan het mensen niet kwalijk nemen dat ze gevoelig zijn voor dat soort sentimenten. Maar ik neem het de politici kwalijk dat ze daar op inspelen, zonder een visie te geven op hoe het verder moet. Hun enige drijfveer is aan de macht blijven. Via de media storten ze berichten van angst en haat uit."

Jonge stedelingen

Uit onvrede daarover richtten twee filmregisseurs tien jaar geleden Nasa stranka op. Bij de vorige verkiezingen, vier jaar geleden, behaalde ze 1,5 procent van de stemmen voor het parlement van de deelrepubliek van Bosnië die moslims en Kroaten samen besturen. Dat was genoeg voor 1 van de 98 zetels. In het kanton Sarajevo haalde ze 3 van de 35 zetels binnen. Een doorslaand succes is de partij daarmee niet, al wordt verwacht dat ze er zetels bij krijgt.

Ze rekenen vooral op progressieve en jonge stedelingen. Die zijn het meest geïnteresseerd in thema's als belastinghervorming en onderwijs. wat beter aansluit op wat werkgevers verlangen. Bosnië blijft economisch namelijk achter en meer dan de helft van de jongeren zit zonder werk. Wie wel een baan heeft, verdient gemiddeld 400 euro per maand. Met tienduizenden tegelijk per jaar zoeken ze daarom gedesillusioneerd hun heil buiten Bosnië. Die braindrain is iets waar alle bevolkingsgroepen bezorgd over zijn, maar waar geen enkele grote partij een speerpunt van maakt. "Daarom ben ik ervan overtuigd dat we best kunnen groeien. Heel veel Bosniërs zijn helemaal niet zo nationalistisch. Ze zijn wel teleurgesteld in het gebrek aan vooruitgang. Maar ja, die angst, die zorgt ervoor dat ze in het stemhokje toch vaak weer voor de gevestigde partijen gaan."

Bedreigd

Kritiek op Nasa stranka is er volop. Bijvoorbeeld op het feit dat de partij zegt voor alle bevolkingsgroepen op te komen, maar niet meedoet in Republika Srpska, de overwegend Servische deelrepubliek van Bosnië. De reden daarvoor is simpel, zegt Forto: niemand durft zich kandidaat te stellen. In het verleden zijn partijleden daar bedreigd, totdat ze van het toneel verdwenen. Hij verzekert dat ze het bij de gemeenteraadsverkiezingen over twee jaar wel weer willen proberen.

Dan komen plotseling twee mannen van in de twintig naar de stand toelopen. Een van hen houdt zijn telefoon voor zijn buik en begint Forto te filmen. "Samen. Punt. Waarom doen jullie dan niet mee in Republika Srpska?," vraagt hij op agressieve toon. Forto begint uit te leggen dat zijn partij nog in de opbouwfase zit, maar al na een paar woorden onderbreekt de jongen hem.

Forto is ervan overtuigd dat de mannen zijn gestuurd om de partij in diskrediet te brengen

Hij stelt op agressieve toon nog wat vragen, maar luistert niet naar de antwoorden en blijft onderbreken. Een vrouw in de verkiezingsstand ontploft en begint te schelden. De mannen richten hun camera op haar en lopen dan weg. Forto is boos op zijn partijgenote. "Dit is precies wat ze willen. Begrijp je dat dan niet? Altijd rustig blijven!"

Forto is ervan overtuigd dat de mannen zijn gestuurd om de partij in diskrediet te brengen. "Dit zal wel ergens op sociale media terechtkomen. We worden steeds vaker geïntimideerd en aangevallen, ook door andere linkse partijen. Dat betekent in ieder geval dat ze ons serieus nemen." Hij pakt weer een stapel folders om verder te flyeren. "We zijn een klein land, met maar 4 miljoen inwoners. Het is onze taak het gemeenschappelijk belang te laten zien en consensus te bouwen. Dat moet te doen zijn."

Ingewikkeld politiek systeem 

Wie dezer dagen Bosnië bezoekt, kan er niet omheen: Zondag zijn er landelijke en regionale verkiezingen. Winkelend publiek in het centrum wordt elke tien seconden aangesproken door een campagnemedewerker en overladen met folders, pennen een aanstekers. In vrijwel elk bus- of tramhokje en op muren prijken posters met een duizelingwekkend aantal kandidaten.

Republika Srpska heeft geen kantons, maar de inwoners kiezen dan wel weer de president en vicepresident van hun deelrepubliek

Het politieke systeem, vastgelegd in de akkoorden van Dayton, is zo ingewikkeld dat ook de Bosniërs en zelfs sommige politici er geen touw aan vast kunnen knopen. Inwoners mogen morgen maar liefst vier stemmen uitbrengen. Voor het landelijke parlement en dat van hun deelrepubliek, en op een kandidaat voor het driekoppige presidentschap van Bosnië.

Moslims en Kroaten stemmen daarnaast ook voor het parlement van het kanton waar ze in wonen. Republika Srpska heeft geen kantons, maar de inwoners kiezen dan wel weer de president en vicepresident van hun deelrepubliek. Dankzij de topzware en ondoorzichtige bestuursstructuur ontstaan vaak conflicten over wie waarover mag beslissen, wat het bestuur behalve duur ook weinig daadkrachtig maakt.

Lees ook:

Waarom een stabiel Bosnië belangrijk is voor het westen

Zondag zijn er verkiezingen in Bosnië-Herzegovina. Valentin Inzko, de hoogste internationale toezichthouder, vindt dat westerse leiders wel wat meer aandacht mogen hebben voor het land. Een interview. 

Zo lang politici de Balkan niet te veel ophitsen, houdt de vrede stand

In Bosnië en Kroatië wonen de vijanden uit de burgeroorlog naast elkaar. Hoe gevaarlijk is dat? Deel 12 van de reisserie van Jonathan Holslag langs de rafelranden van Europa. Op reis door Europa.

Deel dit artikel

Partijen van zowel moslims, Serviërs als Kroaten slaan weer allemaal de na­ti­o­na­lis­ti­sche trom

Forto is ervan overtuigd dat de mannen zijn gestuurd om de partij in diskrediet te brengen

Republika Srpska heeft geen kantons, maar de inwoners kiezen dan wel weer de president en vicepresident van hun deelrepubliek