Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

De Verenigde Staten knijpen al decennia een oogje dicht bij gedrag Saudi-Arabië

Democratie

Seije Slager

President Obama schudt de hand van de Saudische koning Salman, tijdens een ontmoeting in Riyadh in 2015. © REUTERS
analyse

Trump doet in zijn relatie met Saudi-Arabië precies wat de presidenten Bush en Obama eerder deden. 

Hij staat bekend als een president die verdeeldheid zaait, maar deze keer heeft Trump toch enkele gezworen vijanden bijeen weten te brengen. Van Democraten tot Republikeinen, van de Turkse regering tot mensenrechtenactivisten, ze reageerden allemaal ongeveer even verontwaardigd op de verklaring die Trump dinsdag uitgaf over de moord op de Saudische journalist Jamal Khashoggi.

Lees verder na de advertentie

Onder het motto ‘zij aan zij met Saudi-Arabië’ veegt Trump daarin alle internationale verontwaardiging over de zaak-Khashoggi opzij. Saudi-Arabië is een ‘geweldige bondgenoot’, aldus Trump, en hij gaat die relatie niet op het spel zetten. Hij heeft de Saudiërs namelijk nodig in de strijd tegen Iran, als bondgenoot van Israël, om te zorgen dat de olieprijs niet te hoog wordt, en vooral omdat de wapenleveranties heel veel Amerikaanse banen opleveren.

De toon van Trumps verklaring was misschien bizar, de overwegingen en de uitkomst eigenlijk heel conventioneel

Dat Trump zo het naakte nationale belang boven enige morele overwegingen stelde, heeft bij veel Amerikanen kwaad bloed gezet. Maar wie nuchter kijkt naar de recente geschiedenis, moet concluderen: de toon van de verklaring was misschien bizar, de overwegingen en de uitkomst eigenlijk heel conventioneel. De Amerikaans-Saudische relatie heeft wel vaker een stresstest ondergaan, en steeds doorstaan.

Bush

Zo waren daar de aanslagen van 11 september 2001. Vijftien van de 19 kapers waren Saudiërs, en sommigen hadden contacten met door Saudi-Arabië gesteunde organisaties en lagere officials. De 28 pagina’s van het 9/11-onderzoeksrapport die deze banden beschreven, werden door de regering van George W. Bush tot staatsgeheim bestempeld, waarschijnlijk om de verhouding met de Saudiërs niet in gevaar te brengen.

Dat de verhoudingen nog altijd warm zijn, bleek toen kroonprins Mohammed bin Salman dit jaar op bezoek kwam in de VS, en de twee oud-presidenten Bush thuis bezocht.

Geen Amerikaanse president verkocht zoveel wapens aan Sau­di-Arabië als Obama

Obama

Tijdens het presidentschap van Barack Obama brak de Arabische Lente uit. Obama prees de demonstranten, maar was waarschijnlijk blij dat die zich nooit in Riyadh roerden. Want geen Amerikaanse president verkocht zoveel wapens aan Saudi-Arabië als Obama. In 2010 beklonk hij met de Saudiërs de grootste wapendeal uit de Amerikaanse geschiedenis, ter waarde van 60 miljard dollar. Zijn minister van buitenlandse zaken, die de deal met een beroep op het nationale belang verdedigde tegenover mensenrechtenactivisten, heette Hillary Clinton. Zelfs toen de oorlog in Jemen al begonnen was, gingen deze wapenleveranties door.

Is er dus helemaal niets veranderd? Toch wel. Want hoewel Trump zichzelf graag als ‘dealmaker’ ziet, lijkt hij met deze verklaring al zijn onderhandelingsvoordelen al weggegeven te hebben. De wereldwijde ophef over Khashoggi gaf hem een mogelijkheid om de Saudi’s de duimschroeven aan te draaien, en bepaalde concessies af te dwingen. Maar wie publiekelijk verklaart dat hij toch wel met de Saudiërs zaken blijft doen, zal morele verontwaardiging nu en in de toekomst nooit meer in politieke munt kunnen omzetten.

In diezelfde categorie valt ook Trumps nadruk op het belang van wapenleveranties voor Amerikaanse banen. Volgens Trump zouden de Saudiërs anders bij de Chinezen of de Russen aankloppen. Dat is helemaal niet waar, volgens militaire experts. Het Saudische leger is gebaseerd op Amerikaanse systemen, daar kun je niet zomaar wat Russische wapen bijvoegen. Trump had dus best een troef gehad in de onderhandelingen. Nu hij die wapenleveranties tot nationaal belang heeft bestempeld, is die troef een stuk minder bruikbaar. 

Het is de vraag of andere presidenten de relatie met Saudi-Arabië wel op het spel hadden gezet. Maar het is ook de vraag of ze zichzelf in zo’n ondergeschikte positie hadden gemanoeuvreerd.

Lees ook:

Trump handhaaft goede betrekkingen met Saudi-Arabië

De Amerikaanse president Donald Trump noemt Saudi-Arabië een ‘standvastige partner’ en zal de wapenleveranties niet staken.

Deel dit artikel

De toon van Trumps verklaring was misschien bizar, de overwegingen en de uitkomst eigenlijk heel conventioneel

Geen Amerikaanse president verkocht zoveel wapens aan Sau­di-Arabië als Obama