Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

De Thierry Baudet van de vorige eeuw heette Abraham Kuyper

Democratie

Paul van der Steen

Abraham Kuyper © Abraham Kuyper
Déjà vu

Thierry Baudet baarde deze week opzien met een pikante vakantiefoto. In de vorige eeuw was een andere naakte politicus het onderwerp van spot.

In het najaar van 1911 heette de voormalige leider van de antirevolutionairen in de meer vrijzinnige Nederlandse pers even geen Abraham maar Adam Kuyper.

Lees verder na de advertentie

Hij had geen naaktfoto van zichzelf rondgestuurd, zoals Tweede Kamerlid Thierry Baudet deed. Dat zou ruim een eeuw geleden ondenkbaar zijn geweest. Maar hij was tijdens een verblijf in een Brussels hotel wel naakt voor het raam van zijn kamer gesignaleerd.

De makers van politieke prenten leefden zich onmiddellijk uit. Albert Hahn tekende Kuyper als Manneken Pis. L.J. Jordaan beeldde hem af tussen twee agenten met slechts een hoge hoed, een paraplu en een Bijbel voor de edele delen.

Volgens een persbureau had Kuyper bloot voor het hotelraam gestaan, waar zich in korte tijd 'een groote menigte' had verzameld om de man in volle glorie te aanschouwen

De ware toedracht van de gebeurtenissen op donderdagochtend 21 september 1911 zal nooit helemaal duidelijk worden. Volgens persbureau Reuters had Kuyper bloot voor het hotelraam gestaan, waar zich in korte tijd 'een groote menigte' had verzameld om de man in volle glorie te aanschouwen. De daarop gewaarschuwde politie zou de Nederlandse ex-politicus hebben meegenomen voor verhoor.

Thierry Baudet © ANP

Naaktgymnastiek

De 73-jarige Kuyper kwam zelf met een minder scandaleuze lezing. Vanwege een keelaandoening had hij wekenlang gekuurd in een sanatorium in Dresden. Ook na zijn vertrek daar diende hij op doktersvoorschrift dagelijks aan naaktgymnastiek te doen. Een Brusselaar tegenover het hotel had hem daarbij aan het werk gezien. Volgens Kuyper volstond dat verhaal en de belofte voortaan de gordijnen te sluiten voor de politie die kwam informeren.

Zowel neigingen tot uitvergroten als tot bagatelliseren zijn begrijpelijk in het licht van de tijd. Kuyper had een machtig verleden als oprichter van de Anti-Revolutionaire Partij, stichter van de Vrije Universiteit, grondlegger van de gereformeerde kerken, hoofd-redacteur van dagblad De Standaard en premier. Politiek was hij uitgespeeld, maar zijn statuur was nog altijd groot. Bovendien had zijn partij kort daarvoor vooropgelopen bij het doorvoeren van een strenge zedelijkheidswetgeving.

"Overigens hoeft niemand zich over 's mans gebrek aan kleeren te vewonderen", sneerde Het Volk, de krant van de sociaal-democraten. "Hij heeft in de laatste jaren zoveel oude plunje uitgetrokken en in de hoek geworpen, dat hij wel niets meer over heeft om zijn naaktheid te bedekken. Zelfs zijn boetekleed schijnt zoek."

Op 6 oktober verscheen onder de enigszins dubbelzinnige kop 'Het Brusselsche geval' nog een staaltje onderzoeksjournalistiek van Het Volk over de zaak. Want hoe hadden Kuypers oefeningen binnenskamers op de tweede verdieping zomaar de aandacht van voorbijgangers kunnen trekken? Een journalist schreef vanuit de Belgische hoofdstad: "De ramen van het hôtel Métropole zijn voorzien van een zeer dichte vitrage, en staan in de vrij dikke gevelmuur veel verder naar binnen dan bij Nederlandsche huizen het geval is".

Release & reload! #summer

Exhibitionist?

Kuyper moest, concludeerde de verslaggever, de vitrage bewust hebben weggeschoven en zeer dicht bij het raam zijn gaan staan. De suggestie, hoewel onuitgesproken, daarbij: school in de voormalig leider van de antirevolutionairen wellicht iets van een exhibitionist?

De journalist had daarnaast het Belgische Wetboek van Strafrecht erop nageslagen en artikel 385 gevonden: "Hij die publiekelijk de goede zeden aanrandt door daden die het schaamtegevoel kwetsen, wordt gestraft met een gevangenisstraf van acht dagen tot een jaar en met een boete van 26 tot 500 frank. De schuldigen zullen bovendien kunnen worden ontzet uit hun burgerrechten."

Maar zo ver zou het in Kuypers geval niet komen, voorspelde Het Volk. "Men begrijpt, dat, om internationale onaangenaamheden te voorkomen, beter nog om de internationale hoffelijkheid te dienen, de Belgische justitie niet gaarne tot het verwijzen ter openbare terechtzitting zal overgaan, waar een veroordeling onontwijkbaar is."

School in de voormalig leider van de an­ti­re­vo­lu­ti­o­nai­ren wellicht iets van een exhibitionist?

Tot vervolging kwam het inderdaad niet. De affaire zou tot Kuypers dood in 1920 nog wel met enige regelmaat worden opgerakeld.

In de rubriek 'Déjà vu' bekijkt Paul van der Steen wekelijks het nieuws door een historische bril.Hier vindt u alle afleveringen terug.

Lees ook:

Drie directeuren van musea over bloot in de kunst na #MeToo

Hoe gaan musea om met  hun collectie na de discussie over #MeToo? Directeuren zijn mild over het bloot dat te zien is op de schilderijen in hun toonzalen.

Bloot op tv is gewoon, en toch is de Nederlandse tv preutser geworden

Op 9 oktober 1967 was voor het eerst een blote vrouw te zien op tv. Twee borsten kwamen zomaar de huiskamers binnen. Vele primeurs volgden, en vijftig jaar later kijkt niemand op of om wanneer een naakt lijf in beeld verschijnt. En toch is de Nederlandse televisie preutser geworden.

Deel dit artikel

Volgens een persbureau had Kuyper bloot voor het hotelraam gestaan, waar zich in korte tijd 'een groote menigte' had verzameld om de man in volle glorie te aanschouwen

School in de voormalig leider van de an­ti­re­vo­lu­ti­o­nai­ren wellicht iets van een exhibitionist?