Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

De PvdA went aan haar nieuwe rol als de kleinste partij op links

democratie

Maaike van Houten

De gedecimeerde PvdA-fractie tijdens de installatie van nieuwe Kamerleden. Rechtsboven Lillianne Ploumen, schuin onder haar Kirsten van den Hul.
Reportage

De fractie van de PvdA is dermate klein dat ze naar de achterste Kamerbankjes is verdreven. Niettemin gaat ze strijdvaardig de oppositie in.

's Morgens zit Lilianne Ploumen als pas beëdigd Kamerlid bij de fractievergadering van de PvdA, 's middags beantwoordt ze als demissionair minister vragen in de Tweede Kamer over Turkse Nederlanders die Turkije niet uit mogen.

Lees verder na de advertentie

Na afloop van het vragenuurtje wachten journalisten haar op, haar voorlichter houdt voor het gemak de handtas van de minister onder zijn arm. Ploumen spoedt zich naar de uitgang van de Kamer, de dienstauto staat klaar, op het ministerie heeft ze een afspraak. 's Avonds is ze weer in de Kamer, voor een vergadering van de buitenlandcommissie van de PvdA.

Fractieleider Lodewijk Asscher zit op de derde rij, de anderen hebben een plaats naast hem

"En vanavond ga ik met de loodgieterstassen van het ministerie naar huis", zegt ze, terwijl ze in haar nieuwe werkkamer aan het Binnenhof neerploft op de bank, die ze kon overnemen van de vorige kamerbewoner, Roelof van Laar. De kamer is tijdelijk, een officieel naambordje heeft ze nog niet, haar naam is met de hand geschreven. Binnenkort verhuist de gekortwiekte fractie naar de bovenste verdieping van Koloniën, het statige Kamerpand aan het Plein dat de PvdA tot nu toe vrijwel in haar eentje bewoonde.

De 54-jarige Lilianne Ploumen is een van de negen leden die de PvdA-fractie nog telt sinds ze op 15 maart een ongekend verlies van 29 zetels leed. De PvdA is in de Tweede Kamer verdreven van de voorste bankjes. Fractieleider Lodewijk Asscher zit op de derde rij, de anderen hebben een plaats naast hem of nog verder naar achter. En zo heeft het verlies meer zichtbare gevolgen. 

Tekst loopt door onder afbeelding. 

Lilianne Ploumen © ANP

Pijnlijke reorganisatie

De PvdA heeft als zevende partij bij voorbeeld niet meer automatisch een plek in de commissie voor de inlichtingen- en veiligheidsdiensten. En ze is op links de kleinste, na GroenLinks en SP. De PvdA is dus ook niet vanzelfsprekend de leider op links. De partij zit bovendien intern midden in een pijnlijke reorganisatie waarbij ze afscheid moet nemen van tientallen medewerkers, alleen al bij de fractie moeten er circa 50 van de 70 weg.

De dreun is ook bij de negen mensen die wél zijn gekozen hard aangekomen. Maar zij willen daar niet in blijven hangen, anders kunnen ze hun werk niet doen, zeggen ze. "Dit is wat het is, we zetten de schouders eronder", verwoordt Ploumen dat gevoel.

De fractie is niet alleen gedecimeeerd, maar voorlopig ook nog beperkt in haar mogelijkheden. Meer dan de helft van de negen leden heeft net als Ploumen nog een nevenfunctie. Khadija Arib blijft voorzitter van de Kamer. Daar is de PvdA heel trots op - Arib lacht de bezoekers van de PvdA-site als eerste toe - maar dat betekent wel dat ze uitgeschakeld is voor het normale werk in de fractie.

Dit is wat het is, we zetten de schouders eronder

Lilianne Ploumen, PvdA

Daar komt bij dat bijna de helft van de gekozen kandidaten lid is van het kabinet. Totdat er een nieuwe regering is, treffen drie PvdA-kamerleden elkaar wekelijks in de fractie én in de ministerraad. Naast Ploumen zijn dat Jeroen Dijsselbloem en de fractieleider, Lodewijk Asscher, die ook nog eens vice-premier is. 

Sharon Dijksma heeft weliswaar al vijftien jaar ervaring als Kamerlid, als staatssecretaris is ze nu net zomin voor honderd procent inzetbaar als de drie demissionaire ministers. En dat nog los van het gebruik dat Kamerleden die lid zijn van een demissionair kabinet, niet worden geacht in de Kamer voorop te lopen in de kritiek op dat kabinet. Zij houden zich nog een beetje koest.

Niettemin: Ploumen is al bezig met haar eerste initiatiefwet. Samen met nieuwkomer Gijs van Dijk werkt ze aan een voorstel voor gelijke beloning van mannen en vrouwen. "Ja, ik zit hier niet voor niks", zegt ze. Ploumen heeft haar zetel te danken aan 22.000 voorkeursstemmen. "En die mensen willen niet dat ik hier bladvulling ben, die willen dat ik wat doe."

Tekst loopt door onder afbeelding.

Gijs van Dijk

'Gretige club'

Dat enthousiasme ziet fractieleider Asscher bij al zijn acht mensen. Hij omschrijft de fractie als een 'leuke en gretige club', met een 'enorme ervaring uit de samenleving, de vakbond, lokaal bestuur, emancipatie'. Asscher: "We willen in de oppositie laten zien waar het aan schort en waar het naartoe moet." 

Die plek in de oppositie geeft de fractie ruimte. Kamerleden met ervaring in de vorige periode merken nu al dat er meer vrijheid is een eigen koers te bepalen dan toen ze nog onderdeel uitmaakten van de coalitie. Daarin werden ze geacht niet alleen rekening te houden met de partner, de VVD, maar zich in voorkomende gevallen ook te schikken naar de belangen van het kabinet.

We moeten de mensen die we ver­te­gen­woor­di­gen duidelijk maken dat ons gedachtengoed wordt veiliggesteld

Lodewijk Asscher, partijleider PvdA

"Ik verheug me erop die rol in de oppositie te spelen", zegt Asscher in de kamer die tot december die van Diederik Samsom was en tot de verkiezingen werd bezet door Attje Kuiken, nu technisch voorzitter van de fractievergaderingen. Zolang Asscher ook nog demissionair minister is van sociale zaken, reserveert hij de dinsdag, woensdag en donderdag voor werk in de Kamer.

Hij is nieuw, moet het ambacht nog leren. Intussen denkt, schrijft en praat de politiek leider naar eigen zeggen veel over de wederopbouw van de sociaal-democratische beweging. "We moeten de mensen die we vertegenwoordigen duidelijk maken dat ons gedachtengoed wordt veiliggesteld. Dat begint bij de ideologische waarden, die kunnen we weer meer zichtbaar maken."

Socialisme en Democratie, het tijdschrift van het wetenschappelijk bureau van de PvdA, schreef dat het dit jaar erop of eronder is voor de PvdA: bij de raadsverkiezingen volgend jaar moet de partij er weer staan én zetels winnen. Asscher weet dat de campagne voor de raadsverkiezingen eraan komt, de afdelingen kunnen op hem rekenen. 

Tekst loopt door onder afbeelding. 

Kirsten van den Hul

Maar voor het uitzetten van de ideologische koers wil hij zich geen tijdslimiet laten opleggen. "We nemen er de tijd voor om ons te herpakken, we moeten er jaren mee vooruit. Onze weg zal lang zijn. We moeten ons realiseren dat we een kleine partij zijn en dus niet meer vanuit een grote positie denken."

In de partij ziet de politiek leider 'veel energie en veerkracht' en de politieke omgeving lijkt de PvdA behoorlijk terwille. Asscher is te rade gegaan bij zijn collega's van CDA, VVD en D66, die allemaal ervaring hebben met diepe dalen. Leedvermaak ervaart de PvdA-leider bij de voormannen van de andere gevestigde partijen niet. Integendeel zelfs: "Ze zijn gul in het delen van ervaringen." En, anders dan toen het CDA in de jaren negentig een kopje kleiner werd gemaakt, krijgt de PvdA zelfs de 'gunfactor': het is heel bijzonder dat een kleine partij als de PvdA de Kamervoorzitter mag leveren.

Kirsten van den Hul omschrijft de fractie als 'daadkrachtig, slagvaardig en strijdlustig'

Ook bij nieuwkomer Kirsten van den Hul (40) heeft de blijdschap over het kamerlidmaatschap de overhand boven de teleurstelling over de verkiezingsuitslag. Ze probeert haar weg te vinden in het doolhof-Binnenhof, ze volgt het trainingsprogramma voor nieuwe Kamerleden, ze is met de PvdA-fractie een dagje aan het strand geweest. "Het is enorm leuk", zegt ze aan haar werktafel, waar nog een foto van een lesbisch stel uit Afrika op staat, achtergelaten door haar voorganger. "Dream of being free', staat er op de achterkant. "Die gaat zeker mee naar mijn nieuwe kamer", kondigt Van den Hul aan, ze heeft homorechten in het pakket.

Ze omschrijft de fractie als 'daadkrachtig, slagvaardig en strijdlustig'. "We staan klaar om ervoor te gaan, er is veel ervaring, we nemen allemaal ons netwerk mee, de rugzak is goed gevuld", zegt Van den Hul. "We zitten niet bij de pakken neer." Het nieuwe Kamerlid hoort ook wel dat mensen denken dat de overgebleven PvdA'ers nu op hun kamertjes zitten te somberen. Van den Hul: "Zo is het dus niet. Hoe ik dat verklaar? Dat heeft iets te maken met hoe we in het leven staan. Het glas is niet half leeg, maar half vol. Onze motivatie, onze principes staan als een paal boven water."

De blik vooruit

Er ligt een hele stapel aan rapporten over eerdere verkiezingsnederlagen van de PvdA, maar over het grootste verlies in de geschiedenis komt geen uitgebreid rapport. De partij wil nu volgens een woordvoerder de energie steken in de toekomst, in de blik vooruit. Er zijn allerlei initiatieven in het land.

Jonge leden bekijken hoe de partij kan vernieuwen zodat ze ook voor jonge mensen aantrekkelijk wordt. Een groepje onderzoekt hoe afdelingen elkaar kunnen helpen.

De Bredase burgemeester Paul Depla gaat die initiatieven, mails en adviezen van leden bundelen, samen met het wetenschappelijk bureau. Zij moeten op basis daarvan een 'beknopte en toekomstgerichte' analyse maken van de verkiezingsuitslag en de positie van de PvdA. Van hen wordt verwacht dat ze in kaart brengen van welke succesvolle maatschappelijke bewegingen de partij iets kan leren.

Het geheel moet uitmonden in aanbevelingen voor de toekomst. Het 'rapport' van Depla wordt in mei gepresenteerd en in juni besproken op het PvdA-toekomstfestival.

Trouw.nl is vernieuwd. Vanaf nu is onbeperkte toegang tot Trouw.nl alleen voor (proef)abonnees.

Deel dit artikel

Advertentie
Fractieleider Lodewijk Asscher zit op de derde rij, de anderen hebben een plaats naast hem

Dit is wat het is, we zetten de schouders eronder

Lilianne Ploumen, PvdA

We moeten de mensen die we ver­te­gen­woor­di­gen duidelijk maken dat ons gedachtengoed wordt veiliggesteld

Lodewijk Asscher, partijleider PvdA

Kirsten van den Hul omschrijft de fractie als 'daadkrachtig, slagvaardig en strijdlustig'

Wilt u dit artikel verder lezen?

Maak vrijblijvend een profiel aan en krijg gratis 2 maanden toegang tot Trouw.nl.

Het e-mailadres bij dit profiel is nog niet bevestigd. Een link om te bevestigen kun je vinden in je inbox.
Ben je de link kwijt? Vraag hier een nieuwe aan.

Ongeldig e-mailadres

Wachtwoord is niet correct

tonen

Wachtwoord komt niet overeen

tonen

U moet akkoord gaan met de gebruiksvoorwaarden

Wij gaan vertrouwelijk om met uw gegevens. Lees onze privacy statement.