Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

De parlementaire enquête moet Groningers genoegdoening geven

Democratie

Marno de Boer

Dorpshuis in het dorpje Leermens wordt gestut. © ANP

Met een parlementaire enquête zoekt de Tweede Kamer een bevredigende afsluiting van jarenlange discussie over de gaswinning in Groningen. 

Publieke verantwoording door de hoofdrolspelers moet gedupeerde Groningers een vorm van genoegdoening geven, terwijl het voor de overheid een manier is om in het reine te komen met fouten uit het verleden.

Lees verder na de advertentie

De Tweede Kamer vroeg unaniem om de enquête. Volgens de oproep is ‘herstel van vertrouwen ermee gediend’ als personen en instanties die bij de gaswinning betrokken waren, zich in het openbaar verantwoorden. Zowel de indiener van het verzoek, Tom van der Lee van oppositiepartij GroenLinks, als coalitiepartners van VVD en CDA zeggen dat dit voor de Groningers een vorm van ‘genoegdoening’ op kan leveren.

Sleuteljaar

We kunnen vertrouwelijke informatie boven tafel krijgen over de besluitvorming door ministers

Henk Nijboer, PvdA

Een belangrijk deel van het onderzoek zal gaan over het sleuteljaar 2013, zo zeggen Kamerleden van GroenLinks, SP, CDA en PvdA en ChristenUnie. Het Staatstoezicht op de Mijnen adviseerde toen de gaswinning zo snel als mogelijk en realistisch is te verlagen vanwege het risico op aardbevingen. Datzelfde jaar draaide minister van economische zaken Henk Kamp (VVD) de gaskraan juist verder open.

Henk Nijboer (PvdA) denkt dat een enquête inzicht kan geven in de afwegingen van destijds. “We kunnen vertrouwelijke informatie boven tafel krijgen over de besluitvorming door ministers.” Het is bijvoorbeeld de vraag welke rol financiële argumenten destijds speelden. Het was crisis, het ging slecht met de overheidsfinanciën, en extra gaswinning zorgde voor miljarden aan inkomsten.

Beantwoording van deze vraag kan pijnlijk uitpakken voor de toenmalige coalitiepartijen VVD en PvdA. Mocht er extra gas gewonnen zijn om de begroting op orde te krijgen, dan speelde daarbij naast Kamp waarschijnlijk ook Jeroen Dijsselbloem (PvdA) als minister van financiën een rol. Een enquêtecommissie kan hen onder ede ondervragen.

Van der Lee wil ook weten waarom de gaswinning vanaf 2017 ineens wel flink omlaag kon. Voordat minister van economische zaken Eric Wiebes vorig jaar besloot de winning helemaal af te bouwen, betoogden Kamp en premier Mark Rutte jarenlang dat naast veiligheid ook de leveringszekerheid van aardgas aan huishoudens en de industrie cruciaal was. Want zeven miljoen huishoudens zijn voor koken en verwarming afhankelijk van het Groningse gas, benadrukten zij herhaaldelijk. In 2018 speelde dit argument ineens geen rol meer.

Gasgebouw

De Kamer wil dat de her­stel­ope­ra­tie van huizen in het aard­be­vings­ge­bied eerst goed op gang komt

De Kamer wil ook analyseren waarom het zogeheten ‘gasgebouw’ sinds de eerste boringen in 1959 is opgezet. Deze term staat voor de samenwerking tussen politiek en de aardgaswinnende bedrijven Shell en Exxon Mobil. Dit gasgebouw staat onder controle van het Staatstoezicht op de Mijnen. De Onderzoeksraad voor Veiligheid noemde deze constructie in 2015 al een ‘gesloten bolwerk’ dat niet open stond voor waarschuwingen over aardbevingen.

Daarmee moet de enquête ook lessen voor de toekomst bieden. Vrijwel alle partijen zeggen dat zij de in Groningen gemaakte fouten niet willen herhalen bij de transitie naar duurzame energie. Vorig jaar zijn bijvoorbeeld twee projecten voor de winning van aardwarmte in Limburg stilgelegd omdat ze mogelijk bevingen veroorzaakten.

De enquête begint waarschijnlijk volgend jaar. De Kamer wil dat de hersteloperatie van huizen in het aardbevingsgebied eerst goed op gang komt. Als het onderzoek nu al begint, dan is het ministerie van economische zaken en klimaat druk met vragen beantwoorden en leidt dat af van het organiseren van het herstel, zo is de gedachte. Volgens Matthijs Sienot (D66) wordt ‘2019 het jaar van het herstel, en 2020 het jaar van de enquête.’

Lees ook :

Parlementaire enquête? In Loppersum knallen de kurken niet

Mooi hoor, die parlementaire enquête. Maar nee, geen knallende kurken, geen polonaises door de straten van Loppersum. Op woorden kun je geen huizen bouwen, weten ze daar.

Warmte uit de bodem is een kansrijk alternatief voor Gronings gas

Huizen in Nederland kunnen prima worden verwarmd met aardwarmte. Gronings gas is dan niet meer nodig.

Deel dit artikel

We kunnen vertrouwelijke informatie boven tafel krijgen over de besluitvorming door ministers

Henk Nijboer, PvdA

De Kamer wil dat de her­stel­ope­ra­tie van huizen in het aard­be­vings­ge­bied eerst goed op gang komt