Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

De moties vliegen ministers tegenwoordig als gillende keukenmeiden om de oren

Democratie

Bart Zuidervaart

Gerrit Zalm. © EPA
Plein 2

Duizenden moties per jaar dienen Kamerleden tegenwoordig in. Dat is natuurlijk vragen om weigerachtige ministers. De kans groeit dat een bewindspersoon, net als Gerrit Zalm in 1997, uitroept: 'We voeren de motie niet uit!'

De redactie van Plein 2 is overdonderd door de vele, vele reacties op de rubriek van vorige week. We vroegen of u een geschikte naam weet voor een nieuw schip van de marine. Dat resulteerde in honderden suggesties. Natuurlijk, er zitten altijd lolbroeken tussen. ‘Pakjesboot 12’ is een kansloos voorstel. ‘Kapitein Iglo’ ook. Lezer Hans Havinga stelde Joop Braakhekke voor: “Kon heel goed marineren.” Het kost ons wat meer tijd dan gedacht om alle serieuze inzendingen goed te kunnen beoordelen. Daarover volgende week meer.

Lees verder na de advertentie

Stoïcijns

In een eerdere rubriek maakten wij melding van een motie van de Partij voor de Dieren om de koninklijke domeinen van paleis Het Loo voortaan het gehele jaar open te houden voor publiek. Dit moet jachtpraktijken, in het bijzonder van de koning, voorkomen. Die motie kreeg steun van een Kamermeerderheid, maar minister Carola Schouten (natuur) legt deze naast zich neer.

Het gebeurt vaker, kabinets­leden die moties weigeren uit te voeren. Henk Kamp kan erover meepraten. Als minister van economische zaken in Rutte II werkte hij een hele serie aangenomen moties vakkundig de prullenbak in. Zelf bleef hij daar altijd stoïcijns onder. Beroemd is het voorbeeld van Gerrit Zalm uit 1997. De Kamer nam een motie aan om studenten te kunnen laten kiezen tussen een week- of weekendkaart voor het openbaar vervoer. Zalm, minister van financiën, probeerde te reageren, maar de microfoon weigerde dienst. Daarop riep Zalm hardop: “We voeren de motie niet uit!” De hele Kamer bulderde van de lach.

Als minister van economische zaken in Rutte II werkte Gerrit Zalm een hele serie aangenomen moties vakkundig de prullenbak in

Althans, bijna de hele Kamer. In de bankjes van het CDA zat Vincent van der Burg zich te verbijten. Het viel de jurist, parlementariër sinds 1979, op dat steeds meer moties niet worden uitgevoerd door het kabinet. Hij uitte zijn woedde naderhand in NRC: “Eerst de brutaliteit van minister Zalm (...) en daarna de stupiditeit van de regeringsfracties die er vrolijk om lachten. Dan ga ik als ouder Kamerlid door de grond.”

Het moet gezegd, de Kamer dient ook kritisch naar zichzelf te kijken. Duizenden moties per jaar indienen is vragen om weigerachtige ministers. De jaren na de oorlog zagen er nog overzichtelijk uit, met circa vijftig moties per seizoen. Het was de tijd dat bewindslieden nog met knikkende knieën richting Kamer vertrokken. Eind jaren zeventig explodeerde het aantal moties. Politiek historicus Carla Hoetink refereert in haar nieuwe boek ‘Macht der gewoonte’ aan een uitspraak van ARP’er Maarten Schakel uit 1979: “Vijftien jaar geleden had een motie veel meer het karakter van een vuurpijl die deed opschrikken, nu komen de moties als gillende keukenmeiden op oudejaarsavond.”

Blikjes-motie

Dat wil niet zeggen dat moties bij voorbaat oninteressant zijn. Ook al is de stemmingslijst iedere dinsdag minimaal honderd moties lang, het blijft opletten. Zo zou er gisteren worden gestemd over een voorstel van GroenLinks en SGP om op termijn statiegeld op blikjes in te voeren. Maar de motie verdween van de agenda.

Wat is er aan de hand? Komende zaterdag vindt het congres van regeringspartij D66 plaats. In de achterban is veel enthousiasme voor uitbreiding van het statiegeld, maar de Haagse fractie maakt pas op de plaats. D66-staatssecretaris Stientje van Veldhoven (milieu) heeft namelijk dit jaar met de industrie afgesproken dat bedrijven veel meer plastic moeten recyclen. Lukt dat niet, dan voert ze statiegeld op kleine flesjes in. Voor uitbreiding naar blikjes kreeg ze de handen binnen de coalitie niet op elkaar.

Deze zaterdag zal D66-lid Aad Overgaag uit Warmond het partijcongres vragen of statiegeld op blik er alsnog moet komen. Zijn hoop is dat de leden het voorstel omarmen. Daarna willen GL en SGP hun blikjes-motie alsnog in stemming brengen in de Kamer. Als D66, met de congres-uitspraak in het achterhoofd, vervolgens ja zegt, bezorgt dat de staatssecretaris een probleem. Dan lonken voor Van Veldhoven de woorden van Zalm: “We voeren de motie niet uit!”

Aantal moties:

2015: 3582

2016: 3500

2017: 2476 (daling komt door lange kabinetsformatie)

In Plein 2 worden de belangrijke en minder belangrijke bijzaken in politiek Den Haag beschreven door de parlementaire redactie van Trouw. Lees meer afleveringen op trouw.nl/plein2.

Deel dit artikel

Als minister van economische zaken in Rutte II werkte Gerrit Zalm een hele serie aangenomen moties vakkundig de prullenbak in