Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

De Iraaks-Ne­der­land­se Zina al-Halboussi strijdt voor een zetel in Bagdad

Democratie

Judit Neurink

Op campagne in Bagdad bezoekt de Iraaks-Nederlandse kandidate Zina al-Halboussi de huizen van bedelaars. © Judit Neurink

Irak gaat vandaag naar de stembus om een nieuw parlement te kiezen. Een kwart van de zetels is voor vrouwen gereserveerd. De Iraaks-Nederlandse Zina al-Halboussi probeert een daarvan te veroveren.

Een voor een komen de vrouwen in zwart naar voren. Ze nemen allemaal een zak in ontvangst met basisproducten als rijst, thee en suiker. Zina Jalal al-Halboussi (41) wisselt met ieder een paar woorden. Anders dan op de verkiezingsposter achter haar is haar hoofd bedekt met een witte hoofddoek.

Lees verder na de advertentie

Hiermee toont ze haar respect voor de verzamelde vrouwen bij de Nour al-Radda-organisatie. "Ik heb geen toverstokje", zegt ze om geen valse verwachtingen te wekken. "Maar ik heb mijn tweede land verlaten om jullie te helpen."

Wat Nederland me leerde, zit in mijn hart

Na dertien jaar in Nederland te hebben gewoond, is de Iraaks-Nederlandse Al-Halboussi naar Irak verhuisd om als een van de 2600 vrouwelijke kandidaten mee te dingen naar de 329 zetels in het Iraakse parlement. De strijd om het kwart dat voor vrouwen is gereserveerd, is fel.

Slachtoffers

Ze bezoekt slachtoffers van de oorlog en de terreur van IS in het sjiitische stadsdeel Kadhimiya van de Iraakse hoofdstad Bagdad. Het is een verzameling van weduwen die hun man en kostwinner verloren, wezen wier ouders omkwamen en gewonden door aanslagen. "Nu je weet hoe slecht onze situatie is, kan je dat niet meer negeren. Je bent onze stem als je een zetel wint", krijgt ze te horen.

Armoede, werkloosheid en corruptie zijn de thema's bij deze verkiezingen. De sjiitische geestelijke leider groot-ayatollah Sistani heeft de sjiitische meerderheid in Irak opgeroepen de corrupte oude garde links te laten liggen. In vijftien jaar zijn de politieke gezichten nauwelijks veranderd, velen verrijkten zich en hebben ondanks beloften geen verandering gebracht.

Al-Halboussi deelt ook voedselpakketten uit. © Judit Neurink

Strijd tegen IS

Al-Halboussi is lang niet de enige die kiest voor het uitdelen van voedsel aan de armen. Maar voor haar is de strijd tegen IS ook nog een thema. In Europa zamelde ze al goederen in voor terreurslachtoffers. "Ik kom uit Ramadi en mijn hart brak toen ik al die mensen zag vluchten."

Toen leger en milities in 2015 begonnen IS te verjagen, ontvluchtten honderdduizenden de stad, maar ze werden dagenlang niet toegelaten in Bagdad. "Niemand in het parlement nam de verantwoordelijkheid hen te helpen. Ik wil deze mensen verdedigen."

Ik doe niet aan smeergeld en zal transparant zijn

Al-Halboussi, die ingenieur is en in Nederland economie studeerde, stelde zich verkiesbaar bij de Beslissingscoalitie die geleid wordt door de soennitische vicepresident Osama Nujaifi en de puissant rijke zakenman Khamis al-Khanjar. Het is een van (invloed)rijkere soennitische coalities, maar Al-Halboussi zegt dat ze werd aangetrokken door hun humanitaire kant. Als Arabisch Platform richtten de initiatiefnemers tal van scholen op voor ontheemden en boden steun.

Dat wil zij ook doen als parlementslid: hulp bieden aan de miljoenen ontheemden die Irak nog heeft, om te zorgen dat zij weer voor zichzelf kunnen zorgen. Door cursussen in naaien en zorg voor dieren, maar ook door de na 2003 gesloten bedrijven te reactiveren zodat er banen ontstaan. "Misschien wil Nederland ons daarbij helpen", zegt ze hoopvol.

Haar beveiliger, een gezette oud-militair die in Ramadi tegen IS vocht, leidt haar door de smalle straten naar vervallen huizen waar dakloze bedelaars overnachten. Ze wordt gevolgd door een fotograaf en haar assistent die video's maakt - voor de sociale media waar Al-Halboussi al haar verrichtingen post. "Ik probeer transparant te zijn", zegt ze, wat ze ziet als haar aandeel in de strijd tegen corruptie, die overigens alle kandidaten zeggen te steunen. "Ik doe niet aan smeergeld en ik zal alle resultaten publiceren", bezweert ze. "Wat Nederland me leerde, zit in mijn hart."

Verkiezingsposter voor de geestelijke Moktada al-Sadr. © Judit Neurink

Seksvideo's en bekladde posters

De verkiezingsstrijd tussen de ruim zevenduizend kandidaten van 204 partijen gaat er soms hard aan toe, en vooral vrouwen zijn daar slachtoffer van. Posters worden vernield, die van vrouwen worden beklad. Erger nog zijn de aanvallen die vrouwen op sociale media te verwerken kregen: die spelen in op de rol die eer speelt in de conservatieve samenleving.

Met name vrouwen die zich niet profileren als vrouw-van krijgen het te verduren. Zo leidde een seksvideo van een hoogleraar die kandidaat staat voor de coalitie van premier Haider al-Abadi tot grote ophef. Hoewel ze de video, die uiterst beschadigend is voor haar, 'nep' noemt, trok Intidhar Ahmed Jassim zich terug als kandidaat.

De secretaris-generaal van de VN voor Irak, Jan Kubis, nam stelling tegen de intimidatie. Hij hield de kandidates voor dat de mensen die daarachter steken 'bang zijn voor opgeleide, dynamische, gekwalificeerde, dappere en ruimdenkende vrouwelijke kandidaten die terecht hun plek opeisen in het politieke leven van Irak'.

Geen meerderheid

Geen van de 47 lijstverbindingen (waarin 143 van de 204 partijen samenwerken) kan een meerderheid krijgen van de 329 zetels. Verwacht wordt dat Overwinningscoalitie van de sjiitische premier Haider al-Abadi bij de verkiezingen de grootste wordt.

Zijn belangrijkste tegenstanders zijn sjiitisch: het blok van oud-premier Nouri al-Maliki en dat van leiders van de sjiitische milities die tegen IS vochten, maar ook de coalitie van de rebelse sjiitische geestelijke Moktada al-Sadr met de communisten.

Hoewel de sjiieten met 60 procent een meerderheid vormen in Irak, zijn ze te politiek verdeeld om een meerderheidsregering te vormen. Daardoor zal Abadi hulp moeten zoeken bij de kleinere soennitische, Koerdische en seculiere blokken.

Lees ook: Jong Irak is de oude politici met dezelfde beloften zat

De toekomst van de jeugd staat centraal bij de Iraakse parlementsverkiezingen van zaterdag. Zeventig procent van de Irakezen is jonger dan dertig.

Deel dit artikel

Wat Nederland me leerde, zit in mijn hart

Ik doe niet aan smeergeld en zal transparant zijn