Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

De EU wil Balkanlanden best steunen, maar van toetreding rept ze niet

Democratie

Pieternel Gruppen

De Bulgaarse premier Boyko Borisov, de Kosovaarse president Hashim Thaci , de Duitse bondskanselier Angela Merkel en de Servische president Aleksandar Vucic in Sofia. © AFP

In het Bulgaarse Sofia probeerden de leiders van de Westelijke Balkan en EU-lidstaten hun onderlinge relatie te verdiepen. Ze zijn uiteengegaan met een weinig ambitieuze verklaring.

'Ondubbelzinnige steun' spraken de leiders gisteren uit voor een Europees perspectief voor de Westelijke Balkan. Maar die steun beperkt zich voornamelijk tot intensievere samenwerking op het gebied van onderwijs en cultuur bijvoorbeeld. Zo wordt de financiering van het Erasmusprogramma voor de Westelijke Balkan verdubbeld. Ook nemen de leiders zich voor verbindingen in allerlei opzichten te verbeteren. Of het nou op het gebied van vervoer, energie, economie of tussen mensen gaat.

Lees verder na de advertentie

Het woord toetreding wordt in de verklaring angstvallig vermeden. Bovendien worden de zes Balkan-deelnemers aan de top (Bosnië, Servië, Macedonië, Montenegro en Kosovo) aangeduid als partners in plaats van landen. Een handreiking aan de vijf EU-lidstaten, onder meer Spanje en Cyprus, die de onafhankelijkheid van Kosovo niet erkennen.

Erg veel warmte straalt de slotverklaring niet uit, vindt Vessela Cherneva van de denktank European Council of Foreign Affairs in Sofia. “De verklaring is veel soberder en minder enthousiast dan het slotdocument dat in 2003 in Thessaloniki werd opgesteld bij de laatste EU-Westelijke Balkantop.”

De afstand van deze zes landen tot de EU is zo groot, daar moeten we nu niet aan beginnen

Premier Mark Rutte

Teleurstelling

De toezeggingen die in Sofia zijn gedaan, hebben volgens haar vooral ten doel de relatie met de Westelijke Balkan stabiel te houden. “Daarbij worden er voornamelijk verplichtingen en verantwoordelijkheden bij de Balkanregio neergelegd en veel minder bij de EU-lidstaten. Deze verklaring laat zien dat Europa de Westelijke Balkan niet wil verliezen maar toont ook niet echt veel ambitie richting de regio­­.”

Volgens Cherneva is de teleurstelling onder politici op de Balkan groot, maar begrijpen zij tegelijkertijd dat de uitbreiding van de Europese Unie, door alle problemen die op Brussel afkomen, op het moment niet populair is. “Het feit dat ze zich toch kunnen vinden in de verklaring is een goed teken, vind ik.”

Zicht op lidmaatschap van de EU biedt het document dus niet. Toch was het vooral dat woord dat in de wandelgangen gonsde. De EU-lidstaten zijn sterk verdeeld over EU-uitbreiding met de Westelijke Balkanlanden. Een groep landen, met de Franse president Macron als voortrekker, vindt dat Brussel eerst haar eigen zaakjes op orde moet zien te krijgen voordat het nieuwe leden toelaat.

Koren op de molen van critici die menen dat de Europese Unie ruzies importeert wanneer het de Balkanlanden toelaat

Ook premier Rutte heeft ernstige bedenkingen. “De afstand van deze zes landen tot de EU is zo groot, daar moeten we nu niet aan beginnen.” Volgens Rutte is de EU zo sterk als de zwakste schakel. De rechtsstaat, persvrijheid en hervormingen zijn nog lang niet op orde in deze landen. De regels en criteria die Brussel heeft opgesteld moeten volgens de premier strikt worden gevolgd. “Dat proces wil ik bewaken.”

Een hand geschud

Vooral over Albanië maakt Rutte zich zorgen. Volgende maand buigt Brussel zich over de vraag of dat land, samen met Macedonië, de onderhandelingen over toetreding mag starten. Dat laatste land moet dan wel eerst de naamkwestie met Griekenland hebben opgelost. Athene accepteert niet dat de voormalige Joegoslavische republiek dezelfde naam draagt als de noordelijke Griekse provincie.

Een doorbraak in de slepende kwestie kwam er gisteren niet, ondanks een ontmoeting tussen de twee premiers. Volgens de Griekse premier Tsipras is er substantiële vooruitgang geboekt, maar is er nog geen sprake van een deal.

Koren op de molen van critici die menen dat de Europese Unie ruzies importeert wanneer het de Balkanlanden toelaat. Sinds de Balkanoorlogen in de jaren negentig zijn nog veel conflicten niet opgelost. Zo beschouwt Servië Kosovo nog altijd als zijn provincie. In Sofia was op dat front wel een lichtpuntje te melden. De Kosovaarse president Thaci schudde de hand van de Servische president Vucic. Vorige maand weigerden de twee dat nog.

Lees ook: De EU als relatietherapeut van de Balkan
De Europese Commissie bood vorig jaar zes landen op de Westelijke Balken voor het eerst sinds lange tijd perspectief op het lidmaatschap van de EU. Maar voor het zover is, moeten ze allereerst hun grensgeschillen bijleggen. Brussel houdt niet van burenruzies.

Deel dit artikel

De afstand van deze zes landen tot de EU is zo groot, daar moeten we nu niet aan beginnen

Premier Mark Rutte

Koren op de molen van critici die menen dat de Europese Unie ruzies importeert wanneer het de Balkanlanden toelaat