Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

De bevriezing van Oekraïne lijkt voor partijen de beste optie

Democratie

Seije Slager

Jongens oefenen met kalasjnikovs tijdens een militaire basistraining in de buurt van de door separatisten gecontroleerde stad Donetsk. © REUTERS

Bijna anderhalf jaar lang spraken alleen de wapens nog, als het over Oost-Oekraïne ging. Vandaag zijn de ministers van buitenlandse zaken eindelijk weer eens aan het woord. Officieel gaat het over vrede, maar een status van 'bevroren conflict' lijkt nog het beste waar de bevolking van Oost-Oekraïne op mag hopen.

Het overleg in Berlijn is een initiatief van de nieuwe Duitse minister van buitenlandse zaken, Heiko Maas. Samen met zijn Franse, Russische en Oekraïense collega's gaat hij proberen het overleg over de uitzichtloze oorlog in Oost-Oekraïne weer vlot te trekken.

Lees verder na de advertentie

Het zijn dezelfde vier partijen die begin 2015 de 'Minsk-akkoorden' tekenden: daarin spraken ze onder andere af dat er een wapenstilstand zou komen, dat strijders zouden worden ontwapend en dat het oosten uiteindelijk verregaande autonomie binnen een zelfstandig Oekraïne zou krijgen.

Trumps solo-acties, zoals het opzeggen van het Iran-akkoord, drijven Merkel en Poetin in elkaars armen

Stefan Meister

Die Minsk-akkoorden werden welgeteld drie dagen nageleefd. Sindsdien is het weer oorlog. Op een laag pitje, maar toch vallen er nog steeds veel burgerdoden: bijna vijfhonderd in 2017, en weer acht in de laatste twee weken van mei.

Toenadering

Duidt het hervatten van het overleg over de regio op een mogelijke toenadering tussen Rusland en Oekraïne? Nee, boort Stefan Meister gelijk maar alle mogelijke hoop de grond in. "Je moet dit eerder zien in het kader van de toenadering tussen Duitsland en Rusland", oordeelt de Ruslanddeskundige bij de Duitse Raad voor Internationale Betrekkingen.

De solo-acties van de Amerikaanse president Trump, zoals het opzeggen van het Iran-akkoord, drijven Merkel en Poetin in elkaars armen volgens Meister. Vorige maand ging de Duitse bondskanselier in Sotsji op bezoek bij de Russische president. Nu is er dus Oekraïne-overleg in Berlijn. "We ontmoeten elkaar om elkaar te ontmoeten", typeert Meister de ontmoeting. Maar vooruitgang verwacht hij niet.

Lees verder na onderstaande afbeelding.

© EPA

Noodgedwongen

Hooguit roept iedereen vroom op tot het naleven van de Minsk-akkoorden. Maar die Minsk-akkoorden zijn allang een dode letter. "Oekraïne tekende ze destijds noodgedwongen omdat zijn leger in het nauw gedreven was. De Russen zijn eigenlijk heel tevreden met de huidige situatie: een 'gecontroleerde destabilisering' van hun buurland."

En als er sinds 2015 iets is veranderd, dan is het wel dat Rusland meer troeven in handen heeft. Europese sancties, dat is al geprobeerd, zonder veel succes. Onlangs begon bovendien de aanleg van de gaspijpleiding NordStream 2, die Rusland en Duitsland direct verbindt, waardoor Rusland straks voor gasexporten minder afhankelijk is van Oekraïne.

Rusland wil een vredesmacht die tussen de strijdende partijen gaat zitten

Wat ligt er dan wel in het verschiet voor Oost-Oekraïne? Een van de belangrijkste gespreksonderwerpen vandaag is het instellen van een VN-vredesmacht. Iedereen wil dat, maar iedereen heeft daar een andere voorstelling bij. Oekraïne hoopt dat de blauwhelmen de grenzen met Rusland gaan bewaken, om te voorkomen dat Rusland de separatisten van steun voorziet. Rusland wil juist een vredesmacht die tussen de strijdende partijen gaat zitten, en daarmee de grens binnen Oekraïne een semi-officiële bevestiging zal geven. Dat is onacceptabel voor Oekraïne.

Toch zijn er op dit moment weinig realistische scenario's die het oosten van het land weer volledig onder controle van Kiev brengen. Voor de burgerbevolking zou dan een status van 'bevroren conflict' in ieder geval een uitweg uit de oorlog bieden. Daarbij zou Oost-Oekraïne eenzelfde status krijgen als Abchazië in Georgië en Transnistrië in Moldavië, kleine gebiedjes die in de praktijk zelfstandige landjes zijn, maar die door niemand worden erkend, behalve door Rusland.

Voor Rusland zijn die bevroren conflicten een garantie dat de buurlanden nooit tot de EU of de Navo zullen toetreden. Voor de rest van de wereld is het een manier om onoplosbare dossiers te parkeren, zonder het verlies te erkennen.

Een VN-vredesmissie zou een stap kunnen zijn om het dichterbij te brengen. Zo ver is het nog lang niet. Maar, zo denkt Meister, "dit scenario zit wel bij iedereen in het achterhoofd".

Deel dit artikel

Trumps solo-acties, zoals het opzeggen van het Iran-akkoord, drijven Merkel en Poetin in elkaars armen

Stefan Meister

Rusland wil een vredesmacht die tussen de strijdende partijen gaat zitten