Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

De Amerikaanse complotdenkers hadden een prima week

Democratie

Seije Slager

Alex Jones werd deze week van Twitter verbannen. © Getty Images

Donald Trump werd aangevallen in een anoniem opiniestuk vanuit zijn eigen regering, terwijl Alex Jones definitief van Twitter werd geschopt. Amerikaanse complotdenkers kregen daarmee een hoop munitie cadeau.

De theorieën die Alex Jones verspreidt zijn zo bizar en boosaardig dat het veel mensen moeite kost om te geloven dat velen er serieus in geloven. Zo beweerde hij dat Hillary Clinton hoogstpersoonlijk jonge kinderen misbruikte en vermoordde in de kelder van een pizzeria in Washington D.C. Of neem zijn visie op de schietpartij in 2012 op de lagere school Sandy Hook, waarbij twintig jonge kinderen en zes volwassenen werden vermoord. Dat was volgens Jones in werkelijkheid een in scène gezet toneelstuk, bedoeld om Amerikaanse wapenbezitters in een slecht daglicht te stellen.

Lees verder na de advertentie

Toch zijn Jones’ shows te horen op tientallen radiostations, en trekt zijn website Infowars zo’n tien miljoen unieke bezoekers per maand, meer dan een gerenommeerd nieuwsmerk als The Economist. Daar zitten veel mensen bij die Jones’ hersenspinsels uitermate serieus nemen. Zo kreeg die pizzeria in 2016 bezoek van een gewapende man, die er schietend op zoek ging naar pedofielen. Sommige ouders van op Sandy Hook vermoorde kinderen zeggen dat ze gedwongen moesten verhuizen, omdat ze lastig werden gevallen door aanhangers van Jones.

Jouw reputatie is fantastisch, zei Trump tegen Jones. Ik zal je niet teleurstellen.

Bovendien krijgt hij prominente gasten op bezoek. Zoals toenmalig presidentskandidaat Donald Trump, die in 2015 op Jones’ show over zijn campagne kwam praten. “Jouw reputatie is fantastisch”, zei Trump toen tegen Jones. “Ik zal je niet teleurstellen. Je zult erg onder de indruk zijn.”

Mainstream

Inderdaad heeft Trump er volgens zijn critici aan bijgedragen dat samenzweringstheorieën ‘mainstream’ zijn geworden. Voor hij verkozen werd, maakte hij al furore met zijn claims dat Obama niet in de VS geboren zou zijn. Op zijn bijeenkomsten zwaaien sommige aanhangers met borden met de letter ‘Q’ – het teken van een vergezochte theorie waarin Trump de strijd heeft aangebonden met een mondiale elite vol slechte bedoelingen. En Trump laat geen gelegenheid voorbijgaan om in het geheim konkelende overheidsfunctionarissen – de ‘Deep State’ – te beschuldigen van het frustreren van zijn agenda.

Zowel Jones als Trump kregen deze week een tegenslag te verwerken. Alex Jones werd definitief van Twitter geschopt, nadat vorige maand Facebook, YouTube en Apple al hadden besloten dat hij het te gortig had gemaakt met zijn opruiende teksten. Maar terwijl hij van dit belangrijke podium beroofd werd, kreeg Jones er ook een hoop munitie bij. Want in een anoniem opiniestuk in The New York Times klapte een ‘hoge functionaris’ uit de regering-Trump deze week uit de school over hoe de mensen rond Trump hem tegenwerken, in een poging om het land tegen hem te beschermen.

Paranoia

In een klassiek essay uit de jaren zestig over ‘de paranoïde stijl in de Amerikaanse politiek’ merkte de Amerikaanse historicus Richard Hofstadter al eens op dat complotdenkers niet zomaar wilde fantasten zijn: “Het paranoïde schrijven begint met verdedigbare beweringen”.

De beweringen over de Deep State zijn een stuk ver­de­dig­baar­der geworden

Die beweringen worden vervolgens gebruikt om een wereldbeeld hermetisch dicht te timmeren. In de tijd dat Hofstadter schreef, waren in rechtse kringen vooral complotten over een communistische machtsovername populair. Maar de centrale elementen van de ‘paranoïde stijl’ zijn volgens hem relatief onafhankelijk van de politieke waan van de dag. Zo zijn complotdenkers zijn volgens Hofstadter bang dat het vrije kapitalisme wordt bedreigd, dat de regering al geïnfiltreerd is door de samenzweerders, en dat de maatschappij doortrokken is van een netwerk van samenzweerders dat elkaar de hand boven het hoofd houdt.

Diepste angsten

Die diepste angsten van complotdenkers leken deze week bevestigd te worden. Want niet alleen spannen de ‘linkse techbedrijven’ dus kennelijk samen om conservatieve stemmen te onderdrukken, in The New York Times legde zelfs een van de samenzweerders op regeringsniveau de kaarten open op tafel.

De bekendste complotdenker van de Verenigde Staten is een van zijn belangrijkste podia kwijtgeraakt. Maar het is nog maar de vraag of dat een slag is voor het Amerikaanse complotdenken, of juist als een bevestiging ervan begroet wordt.

De beweringen over de Deep State zijn in ieder geval een stuk verdedigbaarder geworden. Alex Jones’ site Infowars wreef zich alvast in de handen: “The New York Times vorige week: publiceerde een stuk dat de Deep State een samenzweringstheorie is. De New York Times deze week: publiceerde een anoniem opiniestuk van een ‘hoge regeringsfunctionaris’ die zegt dat hij deel uitmaakt van een kliek binnen de uitvoerende macht om het presidentschap van Trump te ondermijnen.”

Lees ook:
Wie is de mol in het Witte huis?

Medewerkers van Trump werken hem expres tegen. Hoogverraad? Of zijn dit patriotten die de president behoeden voor miskleunen?

Deel dit artikel

Jouw reputatie is fantastisch, zei Trump tegen Jones. Ik zal je niet teleurstellen.

De beweringen over de Deep State zijn een stuk ver­de­dig­baar­der geworden