Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Chinese student Alice (22) heeft weinig op met Xi Jinping. Maar of we dat ook mogen opschrijven, is een andere vraag

Democratie

Leen Vervaeke

Studenten op de campus van de Renmin Daxue Universiteit in Peking. Zij komen niet voor in onderstaande reportage. © Hollandse Hoogte / Imagine China

Dat de Chinese president Xi Jinping de volledige macht naar zich toetrekt, valt niet goed bij studenten in Peking. 'Ik ben wanhopig. Dit gaat in tegen alles waar ik in geloof.'

Alice moet even heel hard nadenken. De 22-jarige studente aan de Volksuniversiteit in Peking heeft net verteld dat ze de machtsuitbreiding van Xi Jinping vreselijk vindt. Dat ze een manier zoekt om uit China te emigreren, via een studie in de Verenigde Staten. En dat haar moeder, die een hoge ambtenaar is, haar op het hart heeft gedrukt: maak dat je wegkomt uit China, nu het nog kan.

Lees verder na de advertentie

"Mijn moeder wil zelf ook weg", zegt Alice, nadat ze eerst de deur van haar studentenkamer zorgvuldig heeft dichtgedaan. "Ze maakt deel uit van het systeem, maar ze heeft het gevoel dat ze geen controle meer heeft over haar lot. Op een dag kan je zomaar gelinkt worden aan iemand die in de weg loopt van Xi."

Maar of we dat ook mogen opschrijven, en hoe gedetailleerd, dat is een andere vraag. Ze wil haar Engelse voornaam wel geven, zegt Alice, maar niet haar Chinese voornaam. En haar achternaam wil ze wel meedelen, maar die mag niet in de krant. "Ik wil mijn moeder niet in de problemen brengen", zegt ze. "Ik ben liever zo voorzichtig mogelijk."

Op een dag kan je zomaar gelinkt worden aan iemand die in de weg loopt van Xi

Alice (22)

Binnenskamers

Het gesprek met Alice begint aanvankelijk op de gang van haar studentenhuis, op de uitgestrekte campus van de gerenommeerde Renmin Daxue Universiteit. Ze heeft net een lunch gekocht voor zichzelf en haar kamergenote, en draagt een grote plastic tas met kommetjes noedelsoep en lamsspiesjes met zich mee.

Maar als ze het gespreksonderwerp hoort - de Chinese grondwetswijziging en de machtsuitbreiding van president Xi Jinping - wijst ze naar boven: dit is meer een onderwerp voor binnenskamers. Ze gaat voor naar haar slaapzaal: een benauwde kamer met zes stapelbedden, elk afgesloten met een doek, en ertussen een enorme stapel boeken en rommel. "Zo, hier kunnen we praten."

Het zijn historische tijden voor China, nu president Xi zich binnenkort niet langer moet beperken tot twee ambtstermijnen, maar onbeperkt aan de macht kan blijven. Morgen keurt het Nationale Volkscongres - het gigantisch grote, maar machteloze parlement - de grondwetswijziging daarover naar alle waarschijnlijkheid goed.

Censuur

Veel kritiek is daarover niet te horen in China. De Chinese media staan boordevol lofzangen op Xi, en negatieve commentaren op sociale media worden meteen gecensureerd. Ook buitenlandse tv-zenders gingen de afgelopen week regelmatig op zwart, en een abonnee van de papieren New York Times kreeg kranten waaruit de pagina's over China waren weggescheurd.

De indruk wordt gewekt dat er in China nauwelijks tegenstand is tegen Xi's manoeuvres

Zo wordt de indruk gewekt dat er in China nauwelijks tegenstand is tegen Xi's manoeuvres. Maar op de campus van de universiteit zijn er veel kritische stemmen. Zoals ook Alice's kamergenote Clytia - haar westerse naam is afkomstig uit een Griekse mythe. "Ik ben wanhopig. Dit gaat in tegen alles waarin ik geloof. Ik wil een land waar wetten gelden, niet de wil van personen."

Wat verderop zeggen vier studentes grafisch ontwerp zowat in koor dat ze niet akkoord zijn met de grondwetswijziging. "Ik heb het gevoel dat we naar een totalitair regime gaan", zegt de 22-jarige Wang, die enkel met haar achternaam in de krant wil. "Vroeger stond Mao Zedong altijd met grote foto's op de voorpagina's van de kranten. Daarna was er jarenlang meer variatie, maar nu gaat het de hele tijd over Xi."

Opiniepeilingen

Natuurlijk, de ruim 20.000 studenten van de universiteit zijn niet representatief voor heel China. Ze zijn hoog opgeleid, en hebben op hun campus nog onbeperkt toegang tot het wereldwijde internet, en zo ook tot ongecensureerde informatie. Sommige van hun docenten laten zich tussen de regels door kritisch uit over het huidige bewind, al worden ook zij steeds voorzichtiger.

Hoeveel Chinezen voor of tegen de grond­wets­wij­zi­ging zijn, is moeilijk te zeggen

Hoeveel Chinezen voor of tegen de grondwetswijziging zijn, is moeilijk te zeggen. Betrouwbare opiniepeilingen zijn er niet. "Het kan de meeste mensen niets schelen", denkt Wang. "Zolang hun leven comfortabel is en de economie groeit, maakt het hen niets uit wie de president is. Dat merk ik bij mijn ouders." Haar vriendinnen bevestigen: de generatie van hun ouders vindt het allemaal best.

Ook onder de studenten zijn er veel die hun schouders ophalen over Xi's machtsexpansie. Druk met examens, net terug van vakantie, niet geïnteresseerd in politiek: er klinken tal van redenen om geen persoonlijk standpunt in te nemen. Een student vraagt retorisch waarom hij een mening zou hebben over iets waarop hij toch geen invloed heeft.

Kritische mening

Maar bovenal vinden veel studenten het link om hun mening te geven. Onder Xi is de vervolging van dissidenten sterk opgevoerd, en politiek is een onderwerp waar velen liever in een boog omheen lopen. Zelfs een student die een pro-Xi-verhaal houdt en zijn sterke leiderschap prijst, wil zijn naam niet geven, bang dat hij misschien toch iets verkeerds heeft gezegd.

Anderzijds geven Wang en haar vriendinnen hun kritische mening gewoon op een bankje aan een grasveld. "Als grafisch ontwerpers komen wij later in de privésector terecht en zijn wij minder afhankelijk van de partij", zegt Wang. "Maar een vriend van me studeert aan de rechtenfaculteit. Die vertelde me dat veel mensen daar tegenwoordig zelfs vermijden om de volledige naam van Xi Jinping uit te spreken."

De volledige namen van de geïnterviewden zijn bekend bij de redactie.

Deel dit artikel

Op een dag kan je zomaar gelinkt worden aan iemand die in de weg loopt van Xi

Alice (22)

De indruk wordt gewekt dat er in China nauwelijks tegenstand is tegen Xi's manoeuvres

Hoeveel Chinezen voor of tegen de grond­wets­wij­zi­ging zijn, is moeilijk te zeggen