Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

China-expert: Xi Jinping is geen nieuwe Mao

Democratie

Gijs Moes

In souvenirwinkels in Peking worden borden met daarop de beeltenissen van Mao en Xi verkocht. © AP
Interview

Ook al kan hij levenslang president blijven, toch is president Xi geen dictator, meent China-expert Frank Pieke van de Universiteit Leiden. 'Het versterken van de censuur is een beleidsmaatregel vanuit het idee dat de maatschappij meer leiding nodig heeft.'

In een tweeregelig persbericht kwam zondag de aankondiging: China schaft de regel af dat de president maximaal twee termijnen krijgt, als het parlement over een week instemt. Volgens critici wordt Xi Jinping, die zijn gedachtengoed ook al laat vastleggen in de grondwet, zo een nieuwe keizer. Frank Pieke, hoogleraar moderne Chinese studies in Leiden is niet verbaasd over deze stap van Xi.

Lees verder na de advertentie

Had u deze stap nu verwacht?

"Nee, maar er werd in China wel al over gesproken. Ongetwijfeld is dit besloten op het partijcongres in oktober, maar omdat het een staatskwestie is, moesten ze even wachten op het parlement. Het is nu duidelijk dat Xi wil doorpakken. Hij staat op het allerhoogste punt van zijn carrière, dit is het moment."

Eventuele concurrenten weten nu: het wordt heel lastig om Xi van de troon te stoten

Frank Pieke

Wat is de betekenis van deze stap?

"De positie van president was in de praktijk al gekoppeld aan de belangrijkste functie, secretaris-generaal van de partij, die geen maximumtermijn kent. Dus in principe verandert er niks. Maar eventuele concurrenten weten nu: het wordt heel lastig om hem over vijf jaar van de troon te stoten. Xi heeft ze de wind uit de zeilen genomen."

Blijft Xi nu levenslang president? Volgens de partijkrant Global Times hoeft dat niet.

"Dat moeten we nog zien. Hij wil wel, denk ik. Natuurlijk schrijft de Global Times dat het niet zeker is, het zou erg dom zijn om nu te schrijven dat hij alleenheerser is. Maar ondertussen is de koers wel duidelijk, daar kan niemand zomaar vanaf."

Heeft Xi nu meer macht? De vergelijking met Mao en met de Noord-Koreaanse leider Kim Jong-un wordt gemaakt.

"Dat zijn precies de vergelijkingen die Xi en de partij niet willen, die zijn politiek besmet. Xi is ook geen dictator, hij regeert namens de partij. Formeel heeft hij nu niet meer macht. Wat wel een verschil is: als partijleider en president word je aan het einde van je termijn een lame duck, daar heeft hij nu geen last meer van."

De censuur, het managen van de economie en de invoering van het sociaal kredietsysteem zijn be­leids­maat­re­ge­len vanuit het idee dat de maatschappij meer leiding nodig heeft

Frank Pieke

Wordt de Chinese samenleving nu nog repressiever? De overheidscontrole neemt al toe, vooral met behulp van moderne technologie.

"Het is niet Xi's bedoeling China tot een dictatuur om te smelten. Het versterken van de censuur, het managen van de economie en de invoering van het sociaal kredietsysteem (waarbij burgers strafpunten krijgen voor verkeerd gedrag, red.) zijn beleidsmaatregelen vanuit het idee dat de maatschappij meer leiding nodig heeft, meer management. Niet vanuit het streven naar een persoonlijke machtspositie."

China kent een gewelddadige geschiedenis. We hebben rustige decennia achter de rug. Is het gevaar nu groter dat het weer misgaat, binnenlands of in conflict met het buitenland?

"Xi vindt dat zeker niet. Hij wil zijn project afmaken: de sociale en politieke stabiliteit versterken en de economie leidend maken in de wereld. Als strategische en militaire macht moet China bovendien kunnen concurreren met de Verenigde Staten, daar is hij al hard mee bezig."

Maakt het hem iets uit hoe de buitenwereld reageert? Hij wordt afgeschilderd als nieuwe keizer van China, of als nieuwe Mao.

"Nee, daar trekken de Chinese leiders zich niks van aan, ze kijken alleen naar de praktijk van de harde macht. Die vergelijkingen op sociale media zijn wel leuk, maar ook niet helemaal waar. Xi is geen keizer. De partij is een complexe organisatie waar hij de leiding over heeft. Xi is behoorlijk populair bij de bevolking, maar niet zoals Mao."

Zijn er nu nog concurrerende machten voor hem, het leger bijvoorbeeld?

"De militairen heeft hij behoorlijk in de hand. Maar er is nog wel een bedreiging van facties binnen de partij die hem proberen te ondermijnen. Daar heeft hij gedeeltelijk mee afgerekend, vooral door corruptieprocessen. Maar die dreiging is nooit helemaal weg, het is een pure machtsstrijd."

Lees in dit achtergrondartikel hoe met de vriendelijk overkomende Xi niet te spotten valt. Sinds Xi Jinping in China aan de macht is, hebben tientallen miljoenen Chinezen die afwijken van de lijn van de communistische partij  volop te kampen met repressie (lees hier, hier en hier). Ook gelovigen worden vervolgd meldde de Amerikaanse non-profitorganisatie Freedom House afgelopen jaar.


Het e-mailadres bij dit profiel is nog niet bevestigd. Een link om te bevestigen kunt u vinden in uw inbox.
Bent u de link kwijt? Vraag hier een nieuwe aan.

Wachtwoord is niet correct

tonen

Wachtwoord komt niet overeen

tonen

Door een profiel aan te maken ga je akkoord met de gebruiksvoorwaarden en geef je aan het privacy statement en het cookiebeleid te hebben gelezen.

Deel dit artikel

Eventuele concurrenten weten nu: het wordt heel lastig om Xi van de troon te stoten

Frank Pieke

De censuur, het managen van de economie en de invoering van het sociaal kredietsysteem zijn be­leids­maat­re­ge­len vanuit het idee dat de maatschappij meer leiding nodig heeft

Frank Pieke