Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Beetje alles, beetje niks in Junckers laatste 'troonrede'

Democratie

Christoph Schmidt

Jean-Claude Juncker tijdens zijn laatste 'Staat van de Unie'-toespraak © EPA

In haar laatste jaar is de Europese Commissie van voorzitter Jean-Claude Juncker niet van plan duimen te draaien. Tegelijk keek de Luxemburger in zijn laatste 'Staat van de Unie'-toespraak ook vooruit naar doelen die buiten zijn bereik zullen liggen.

Het was een beetje alles en het was een beetje niks, de vierde en laatste Staat van de Unie-toespraak van voorzitter Jean-Claude Juncker van de Europese Commissie. Zijn ploeg heeft nog een jaar te gaan. Juncker had duidelijk geen zin om er een afscheidsrede van te maken. In het kleine uur waarin hij vanmorgen het woord voerde in het Europees Parlement in Straatsburg keek hij wel een beetje terug, maar was de blik toch vooral gericht op de nabije toekomst.

Lees verder na de advertentie

Juncker wilde in zijn 'troonrede' de indruk wegnemen dat zijn commissie in haar laatste jaar, dat vooral in het teken zal staan van de parlementsverkiezingen van eind mei, op haar lauweren zal rusten. "We blijven eraan werken om deze imperfecte Unie elke dag weer een beetje perfecter te maken", aldus de 63-jarige Luxemburger. Dus kondigde hij nog een reeks voorstellen aan die hij ofwel meteen op tafel legde ofwel die later dit jaar nog zullen volgen.

Ik zou graag willen dat we 'nee' zeggen tegen ongezond nationalisme en 'ja' tegen een verlicht patriottisme

Jean-Claude Juncker

In het algemeen sprak de commissievoorzitter de wens uit dat Europa zich meer laat gelden op het wereldtoneel. "Ik wil dat Europa weggaat van de zijlijn van de wereldpolitiek. Europa kan niet langer een waarnemer of commentator zijn van internationale zaken. Europa moet een actieve speler worden, een architect van de wereld van morgen. In de hele wereld is er een sterke vraag naar Europa. Laten we niet terugglijden naar de onsamenhangendheid van concurrerende en parallelle nationale diplomatiën."

Het Europarlement in Straatsburg. © EPA

De 7 belangrijkste punten uit Junckers toespraak

1. EURO

In het verlengde van  een actiever Europa pleit Juncker voor een sterkere internationale positie van de euro, ten koste van de Amerikaanse dollar. "Het is absurd dat Europa 80 procent van zijn energierekening betaalt in dollars, terwijl slechts 2 procent van de energieimporten uit de Verenigde Staten komt. Het is absurd dat Europese bedrijven Europese vliegtuigen betalen in dollars en niet in euro's. Daarom zal de commissie nog voor het einde van het jaar initiatieven presenteren om de internationale rol van de euro te versterken."

2. MIGRATIE

Ze waren al een tijdje geleden aangekondigd, maar nu liggen ze echt op tafel: nieuwe voorstellen in het EU-migratiebeleid, dat dit jaar geheel op drift is geraakt. Schepen met migranten werden geweerd door onder meer Italië, waardoor er vaak per schip aparte afspraken nodig waren over welk land hoeveel migranten zou opnemen. "We kunnen niet blijven kibbelen over ad hoc-oplossingen elke keer als er een schip arriveert", zei Juncker. "Tijdelijke solidariteit is niet goed genoeg. We hebben blijvende solidariteit nodig."

Wat de bewaking van de buitengrenzen betreft stelt Junckers commissie een forse uitbreiding van het aantal kust- en grenswachten voor, van 1300 man nu tot 10.000 over twee jaar. Die uitbreiding zal de komende tien jaar bijna 13 miljard euro kosten, een bedrag waarvan de lidstaten niet blij worden. Ook zijn er bij sommige landen twijfels over de mogelijke overdracht van soevereiniteit van de eigen grenswacht naar de Europese.

Verder sprak Juncker over een strenger uitzetbeleid voor afgewezen asielzoekers, samen met nieuwe manieren om vluchtelingen legaal naar de EU over te brengen.

3. AFRIKA

De betrekkingen tussen de EU en Afrika ('Europa's tweelingcontinent') moeten een geheel nieuwe vorm krijgen, zei Juncker. "We moeten stoppen deze betrekkingen te bezien door de lens van ontwikkelingshulp. Zo'n benadering is onvoldoende en vernederend. Afrika heeft geen liefdadigheid nodig, het heeft echte en eerlijke partnerschappen nodig. Europa evenzeer. Vandaag stellen we een nieuwe alliantie voor duurzame investeringen en banen voor tussen Europa en Afrika. Deze alliantie zou de komende vijf jaar tien miljoen banen in Afrika moeten creëren."

4. POPULISME

Met de Europese verkiezingen in zicht liet de commissievoorzitter voorzichtige waarschuwingen horen tegen nationalistisch populisme - voorzichtig, want hij weet uit eigen ervaring dat een al te sterke stellingname vanuit Brussel averechts kan werken. "Ik zou graag willen dat we 'nee' zeggen tegen ongezond nationalisme en 'ja' tegen een verlicht patriottisme. Laten we niet vergeten dat het patriottisme van de 21ste eeuw tweezijdig is, zowel Europees als nationaal, en dat ze elkaar niet uitsluiten. Ongecontroleerd nationalisme is doordesemd van zowel vergif als bedrog."

5. BREXIT

Uiteraard moest Juncker ook nog iets zeggen over het brexit-proces, zonder twijfel het meest explosieve politieke dossier van de komende maanden. "We respecteren de Britse beslissing om de Unie te verlaten. Maar we vragen de Britse regering ook te begrijpen dat iemand die de Unie verlaat niet in dezelfde gepriviligeerde positie kan zijn als een lidstaat."

6. MEERDERHEIDSSTEMMING

Veel gevoelige beslissingen blijven in Brussel maanden- of zelfs jarenlang liggen vanwege de unanimiteitsregel. Eén dwarsliggend land kan de wil van een overgrote meerderheid frustreren. Juncker zou daaraan op sommige terreinen een einde willen maken, vooral op het gebied van buitenlandbeleid. "We zouden moeten overschakelen op stemmen per gekwalificeerde meerderheid, niet bij alle maar bij sommige onderwerpen, inclusief mensenrechtenkwesties en civiele missies." Juncker ziet de anonimiteitsregel ook graag verdwijnen bij sommige belastingkwesties.

7. TERRORISME

Een van de andere concrete voorstellen valt onder de strijd tegen terrorisme. Zo stelt de commissie voor om 'terroristische inhoud' binnen een uur te laten verwijderen van internet. "Bovendien stellen we voor het takenpakket van het pas opgerichte Europees Openbaar Ministerie uit te breiden met de strijd tegen terroristische vergrijpen", aldus Juncker. Dit OM is in eerste instantie opgericht om fraude met EU-gelden aan te pakken.

Deel dit artikel

Ik zou graag willen dat we 'nee' zeggen tegen ongezond nationalisme en 'ja' tegen een verlicht patriottisme

Jean-Claude Juncker