Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Anti-migratiepartij wint fors in Zweden, het land dat van oudsher geldt als een baken van progressiviteit

Democratie

Arjen van der Ziel

Partijleider Mattias Karlsson van de nationalistische anti-immigratiepartij Zweden Democraten (SD) vanavond in Stockholm. © EPA

Bij de verkiezingen heeft de partij Zweden Democraten, die gekant is tegen asielzoekers, een grote zege geboekt.

De nationalistische anti-immigratiepartij Zweden Democraten (SD) heeft vanavond bij de parlementsverkiezingen in Zweden een grote overwinning geboekt. De SD, die zijn wortels heeft in racistische extreem-rechtse groepen, kreeg 17.6 procent van de stemmen, tegen 13 procent vier jaar geleden.

Lees verder na de advertentie

De uitslag in Zweden, dat van oudsher geldt als een baken van progressiviteit, is tekenend voor de opmars van populistisch-rechts in Europa.

De regerende sociaal-democraten, die de Zweese politiek decennia domineerden, leden een zware nederlaag, maar bleven met zo’n 26 procent wel de grootste partij. Ook de andere grote middenpartij, de centrum-rechtse Gematigden, verloor flink. De uitslag betekent dat Zweden afstevent op lastige coalitieonderhandelingen.

Beide grote mainstream-partijen hebben voor de verkiezingen verzekerd dat zij geen regering zullen vormen met de Zweden Democraten. De sociaal-democratische premier Stefan Löfven noemde de SD vandaag bij het uitbrengen van zijn stem nog ‘racistisch’. Maar centrum-rechtse politici hebben aangegeven dat zij eventueel wel openstaan voor een minderheidsregering met gedoogsteun van de SD.

Sporen

De uitslag laat zien hoe de immigratiecrisis van 2015 nog steeds diepe sporen trekt door het politieke landschap in Europa. Zweden liet dat jaar 163.000 asielzoekers binnen, per hoofd van de bevolking meer dan welk Europees land ook. De regering genoot daarvoor de steun van een meerderheid in het parlement, maar het beleid was impopulair onder de bevolking. De laatste jaren ontstond in Zweden, net als in veel andere Europese landen, een verhit debat over immigratie en identiteit.

Veel Zweden vrezen dat immigratie hun goede gezondheidszorg, onderwijs en sociale zekerheid ondermijnt. Ook maken ze zich zorgen over bendegeweld in arme stadswijken waar veel immigranten wonen.

De Zweden Democraten danken hun overwinning dan ook vooral aan hun harde opstelling tegenover immigratie. Zo pleiten ze voor een volledige stop op de opname van asielzoekers van buiten Scandinavië. Ze vinden dat Zweden voortaan alleen nog asielzoekers uit buurlanden moet opnemen.

Ook wil de SD strengere eisen stellen aan immigranten om Zweeds staatsburger te kunnen worden, zoals de invoering van een verplichte kennistest over de Zweedse cultuur. Pas als je Zweeds staatsburger bent geworden, zou je aanspraak moeten kunnen maken op alle sociale voorzieningen.

Harde retoriek

De opkomst van de SD heeft de hele Zweedse politiek naar rechts getrokken. De centrum-rechtse Gematigden en de sociaal-democraten hebben veel van de harde retoriek overgenomen.

De sociaal-democratische premier Löfven had het de laatste tijd over ‘harder straffen’, meer blauw op straat, uitbreiding van het leger en ‘beperkte immigratie’.

In de hoop de SD de wind uit de zeilen te nemen, voerde de linkse regering van Löfven eind 2015 al een verscherping van het asielbeleid door. Vroeger kregen asielzoekers in Zweden bijna altijd meteen een permanente verblijfsvergunning. Dat veranderde. Nu krijgen ze meestal eerst een tijdelijke verblijfsvergunning. Mede door die ingreep nam het aantal asielzoekers af. Maar Löfvens sociaal-democraten werden daarvoor vandaag electoraal niet beloond.

De Zweedse verkiezingen werden met argusogen gevolgd door de Europese Unie. Want de Zweden Democraten zijn, net als rechts-populisten elders, kritisch over de EU. Ze willen een referendum over een ‘Swexit’, een Zweeds vertrek uit de EU.

Lees ook:

Populisten in Zweden zijn geen sneu volk meer

De Zweden Democraten zijn ongekend populair. Wie zijn haar aanhangers en wat willen ze?

De keerzijde van de Zweedse heilstaat

Haar eerste woning in Gotenburg staat aan het eind van tramlijn 11: een flat in een ‘miljoenprogrammabuurt’. Dit is niet het idyllische Zweden dat correspondent Anne Grietje Franssen beloofd was.

Deel dit artikel