Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

'Wat Israël bij de grens van Gaza deed, leek wel een soort executie'

Democratie

Romana Abels

Israël doodde maandag meer dan zestig Palestijnen bij het grenshek met de Gazastrook. Het land mag zijn grenzen verdedigen, zeggen experts in het internationaal recht, maar zomaar burgers doodschieten gaat te ver.

De meeste mensen hebben meteen een moreel oordeel, zegt Fred Grünfeld, gepensioneerd hoogleraar internationaal recht in Maastricht. Maar er is veel aan het gedrag van de kant van Israël dat volgens internationaal recht gewoon geoorloofd is. Neem de vraag: ‘Mag je je grenzen verdedigen?’ Daarop is het antwoord onomwonden ja. Of de vraag: ‘Mag je een dreigende invasie tegenhouden?’ Daarop is het antwoord óók bevestigend. “Dat mag ook.”

Lees verder na de advertentie

Zo mag Israël ook traangas gebruiken, al wordt het al wat minder gewettigd als er behalve traangas ook andere zaken aan zijn toegevoegd. En zelfs op de vraag of Israël doelbewust mensen mag doden, is het antwoord niet meteen nee.

“Die mensen zijn burgers”, zegt Grünfeld wel, want voor burgers gelden andere regels dan voor soldaten. Gaat het om burgers, dan moet een land proberen om het aantal dodelijke slachtoffers zoveel mogelijk te beperken. “Het lijkt er niet op dat ze dat hebben gedaan.”

'Een soort executie'

“Wél was vooraf volstrekt helder wat er ging gebeuren als je probeerde door dat grenshek te komen. Dan zou je worden doodgeschoten. In mijn ogen is dat toch een soort executie. Beter is het in mijn ogen om zo iemand te arresteren en te berechten. Dat heeft ook vanuit juridisch oogpunt de voorkeur: de mensenrechten stellen dat iedereen het recht heeft om te leven.”

Israël staat wel in zijn recht dat het de grens mag verdedigen, maar het was veel meer geweld dan nodig

Wim Muller

Grünfeld, met zijn vele jaren ervaring, tekent het vervolg uit: er komt nu vast een internationale onderzoekscommissie naar het geweld bij de Gazastrook in de afgelopen week. Die commissie kan, denkt hij, eigenlijk niet anders oordelen dan dat het geweld buitenproportioneel was. Maar dan is de wereld alleen maar wéér een rapport rijker. “Daar schiet niet echt iemand iets mee op”, zegt hij. Want al met al ziet hij de situatie als behoorlijk uitzichtloos – al is dat geen juridisch oordeel.

Precies eender reageert Grünfelds collega Wim Muller, die aan de universiteit van Maastricht internationaal recht bestudeert. “Op basis van wat we nu weten was het veel geweld”, zegt hij. “Israël staat wel in zijn recht dat het de grens mag verdedigen, maar het was veel meer geweld dan nodig. Het was meer dan noodzakelijk was om de eigen levens te beschermen.”

Buitenproportioneel

Zoiets, zegt Muller, heet ‘buitenproportioneel gebruik van geweld’. Hij ziet ook wel dat de houding van de Palestijnen niet erg vreedzaam was. “Die gooiden stenen en lieten vliegers op met molotovcocktails eraan.”

Maar toch: Muller gaat in zijn reactie specifiek in op de instructie die de Israëlische soldaten kregen. Die moesten ‘dodelijk geweld’ gebruiken. “Daar is lang voor gewaarschuwd. Je zou kunnen zeggen: ze hebben nu de daad bij het woord gevoegd, die Palestijnen hadden het kunnen weten. Maar een dergelijke redenering houdt juridisch geen stand, omdat die schietinstructie zelf al op gespannen voet staat met het internationaal recht.”

Zowel Muller als Grünfeld ziet ook binnen Israël veel kritiek op het geweld van de afgelopen dagen. “Internationaal juristen ter plaatse hebben geprobeerd om via de rechter die schietinstructie verboden te krijgen”, weet Muller. “Dat is niet gelukt.”

Lees ook: Stevo Akkerman over het geweld in Gaza

"Terugkeren naar het tijdperk van voor 1948 is onmogelijk, dat is wat de Palestijnen moeten aanvaarden, maar dat kan alleen als ze een eigen thuis hebben in plaats van een gevangenis."

Lees ook: Hamas trekt zich terug, maar het protest is niet over

Na het bloedbad van maandag was het gisteren rustig in Gaza. Hamas heeft zich teruggetrokken, ze hebben – voorlopig – hun punt gemaakt. Maar de onvrede onder Palestijnen is niet weg.

Deel dit artikel

Israël staat wel in zijn recht dat het de grens mag verdedigen, maar het was veel meer geweld dan nodig

Wim Muller