Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

‘Tolerantie is cruciaal voor de vrije meningsuiting, ook als de mening je niet bevalt’

Democratie

Edwin Kreulen

De homovlag werd gehesen op de Keizersgracht in Amsterdam uit protest tegen de Nashville-verklaring. © Olaf Kraak

In het debat over de Nashville-verklaring botsen twee grondrechten met elkaar. Welk recht weegt zwaarder?

De Nederlandse Grondwet opent met het gebod dat iedereen gelijk behandeld moet worden. Dat is de basis van de wetgeving tegen discriminatie, een woord dat terugkeert in het felle debat dat is losgebarsten sinds 250 Nederlanders de Nashville-verklaring ondertekenden. Dat document, opgesteld in Amerika, benadrukt dat homo’s en transgenders in strijd leven met de bijbelse norm van het huwelijk tussen man en vrouw, en dat ze zich ook niet als zodanig moeten ‘positioneren’.

Lees verder na de advertentie

Dat roept veel weerzin op en leidt tot aangiftes bij de politie en bijna vierhonderd meldingen bij het College voor de Rechten van de Mens. Meer dan ooit in zo’n korte tijd. “Ik kan me goed voorstellen dat mensen zich zorgen maken”, zegt Thomas Mertens, hoogleraar rechtsfilosofie aan de Nijmeegse Radbouduniversiteit. “Maar als ik de verklaring lees, zie ik op het eerste gezicht geen reden om de vrijheid van meningsuiting in te perken.” Die vrijheid ligt ook vastgelegd in de Grondwet, en bovendien in het Europese mensenrechtenverdrag.

Niet alles zeggen

Tolerantie voor onwelgevallige meningen is cruciaal voor de vrije meningsuiting

Thomas Mertens

De lijst van beperkingen is langer dan vaak wordt gedacht – Mertens moet vaak uitleggen dat je echt niet alles mag zeggen in Nederland. “Maar hier lijkt mij toch vooral de boodschap: wij christenen zijn in de verdrukking en we houden vast aan onze waarheid. Dat is mijn waarheid niet en ook niet die van vele anderen, maar ze mogen het van mij zeggen. En van de rechter ook, vermoed ik. Het is een gevecht van een groep die zich in de verdrukking voelt in deze seculiere tijd en die waarschijnlijk nog steeds de openstelling van het huwelijk voor mensen van het gelijke geslacht betreurt. Wat dat betreft is er sprake van gegriefde gevoelens aan beide kanten.” Het Openbaar Ministerie onderzoekt of de verklaring inderdaad strafbaar is.

Tolerantie voor onwelgevallige meningen is cruciaal voor de vrije meningsuiting, zegt Mertens. “Een ander belang is het matigen van de eigen opvatting, deze niet verabsoluteren.” Het grootste gevaar van het debat over de grondrechten is volgens Mertens ‘dat mensen in het debat alleen nog maar dingen mogen zeggen die politiek correct zijn’.

Geen actiepunten

Mertens wijst er bovendien op dat er in de verklaring niet wordt opgeroepen tot actie tegen homo’s of transseksuelen. Ook Adriana van Dooijeweert, voorzitter van het College voor de Rechten van de Mens, ziet op het eerste gezicht niet een dergelijk actiepunt. Toch is ze voorzichtiger dan Mertens. “De vraag is: zijn deze uitingen kwetsend en schokkend, of zelfs beledigend?”

Haar college kreeg in een paar ­dagen tijd bijna vierhonderd telefoontjes over de Nashville-verklaring. De meerderheid van de bellers lijkt vooral bezorgd. “Maar het zou kunnen blijken dat het voor een groep mensen een belediging is wanneer wordt gezegd dat hun manier van leven zondig is.”

Die vraag kan alleen door de rechter worden beantwoord, zegt Van Dooijeweert. “Het is bekend dat in en buiten Nederland de bereidheid om discriminatie te melden afneemt. Dat is niet goed, want meldingen en aangiftes zijn nodig zodat rechterlijke uitspraken daarover duidelijker maken waar de grenzen liggen.”

Haar college peilde vorig jaar de mening van burgers over de vrijheid van meningsuiting, waarbij bleek dat de steun afneemt voor meningen waarmee men het niet eens is. “De kennis van dit grondrecht kan wel worden verbeterd.”

Wanneer op basis van de Nashville-verklaring klagers geweerd worden op bijvoorbeeld school of baan, komt het college van Van Dooije­weert in actie. “Wij verwerpen geen meningen, wij bestrijden uitsluiting.”

Lees ook

De SGP strijdt al langer tegen de ‘gendergekte’

De Nashville-verklaring past bij de bredere discussie die de partij wil voeren over mannelijkheid en vrouwelijkheid en de onwrikbare ‘christelijke noties’.

Nashville-initiatiefnemers krabbelen terug: ‘Homo’s mogen uit de kast komen’

Na de commotie volgt de nuancering: homo’s moeten hun geaardheid kunnen uiten, maar niet meer dan dat.

Nashville: van theologisch dispuut tot wapen in de evangelische cultuurstrijd

De Nashville-verklaring die zich tegen homoseksualiteit binnen het christendom keert, vindt haar oorsprong aan de rand van het Amerikaanse protestantisme. Maar ze werd tot wapen in de cultuurstrijd tussen traditionele christelijke waarden en vrijdenkend internationalisme.

Deel dit artikel

Tolerantie voor onwelgevallige meningen is cruciaal voor de vrije meningsuiting

Thomas Mertens