Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

'Je moet ook nee durven zeggen tegen multinationals'

Democratie

Jan Kleinnijenhuis

Jaap Koelewijn © RV
Interview

De Belastingdienst houdt zich niet altijd aan zijn eigen voorwaarden bij het maken van afspraken met bedrijven, zo schreef Trouw vandaag. Een teken, zegt hoogleraar corporate finance Jaap Koelewijn van de Nyenrode Universiteit, dat de fiscus bang is om weerstand te bieden aan de eisen van multinationals. “De Belastingdienst danst te veel naar het pijpen van de grote bedrijven”, aldus Koelewijn.

Waar blijkt dat uit?

Lees verder na de advertentie

“De onthulling over de afspraak met Procter & Gamble is de zoveelste openbaring in een rij. Je krijgt de indruk dat die bedrijven steeds meer eisen neerleggen bij de fiscus. Die is te bang om weerstand te bieden en beweegt daarom maar mee met de wensen van de multinationals. Dat levert een zekere spanning op in een instituut dat toch geacht wordt om alle belastingplichtigen gelijk te behandelen.

Ondertussen is de houding van de Nederlandse overheid: 'als wij iets mee kunnen pikken van de wereldwijde kapitaalstromen, dan doen we dat. Multinationals kunnen in principe overal heen verhuizen, dus moeten we ze faciliteren.' Zie Nike dat zijn royalties door Nederland laat lopen om zo te profiteren van onze gunstige belastingregels. Daar pakken we dan een procentje van mee, mooi meegenomen.”

Overheden blijken heel moeilijk in staat om internationaal de krachten te bundelen, en gezamenlijk een gelijk speelveld te creëren voor bedrijven

Jaap Koelewijn, hoogleraar corporate finance

Wat levert het Nederland op?

“Kruimeltjes, maar dan wel van hele grote bedragen. Hoeveel dat precies is weet ik niet, maar een onderzoek uit 2008 kwam uit op drie miljard euro per jaar. En dan natuurlijk nog duizenden banen: in de trustsector alleen al zo’n 1700, en nog meer bij notarissen, advocaten, belastingadviseurs, banken. Zo heb je een klein clubje mensen dat meewerkt aan het pompen van enorme bedragen door Nederland.

Naar de letter van de wet mag dat allemaal natuurlijk, maar de laatste jaren dringt de vraag zich steeds meer op: vinden we het ook maatschappelijk gewenst? Nee, gezien de reacties op dergelijke onthullingen. Maar overheden blijken heel moeilijk in staat om internationaal de krachten te bundelen, en gezamenlijk een gelijk speelveld te creëren voor bedrijven.”

Wat zijn de nadelen voor Nederland?

“Aantrekkelijk zijn voor multinationals is één ding, maar in de slipstream daarvan krijg je heel veel dubieuze partijen mee. Neem het voorbeeld van telecombedrijf Vimpelcom, dat in Nederland werd gevestigd maar betrokken blijkt bij het betalen van enorme bedragen aan smeergeld. We hebben als Nederland nogal eens de neiging om anderen te vertellen wat er moet gebeuren, maar in dit geval zullen we echt eerst zélf onze zaak op orde moeten krijgen.”

Wat is de rol van bedrijven zelf?

“Je ziet wat er gebeurt: Apple wordt aangepakt vanwege belastingontwijking, en nog voor het onderzoek is afgerond staat de nieuwe ontwijkingsstructuur alweer klaar.

Bedrijven die de laatste jaren de mond vol hebben van maatschappelijk verantwoord ondernemen en duurzaamheid, zouden zelf moeten bedenken dat zij hun fair share aan belastingen moeten betalen. Maar als je onder druk staat om winst te maken voor je aandeelhouders moet je sterk staan om niet mee te doen aan de trend van zo weinig mogelijk belasting te betalen.

Ik verwijs hier graag naar Adam Smith, toch gezien als de grondlegger van het kapitalisme. Hij zei al dat er geen vrije markt kan zijn zonder moraal. Dan ben je bezig het kapitalisme van binnenuit op te blazen. Die moraal is mijns inziens veel sterker bij familiebedrijven dan bij beursgenoteerde bedrijven. Bij een familiebedrijf is er toch meer oog voor de gevolgen van het eigen gedrag voor de omgeving.

Vindt u eigenlijk dat de Belastingdienst afspraken met bedrijven zou moeten maken?

“In principe ben ik er niet tegen, mits er duidelijkheid is over de voorwaarden waaronder die afspraken worden gemaakt en er grenzen worden gesteld. Er moet een normenkader liggen, en je moet ook ‘nee’ durven zeggen. Ook als een multinational eens een keer zijn spullen pakt en vertrekt uit Nederland.”

Verder in de Paradise Papers:

Belastinginspecteur liet Procter & Gamble 676 miljoen dollar doorsluizen
Kamer wil betere informatie over belastingafspraken
- Of bekijk al onze berichtgeving in 
het dossier Paradise Papers.



Het e-mailadres bij dit profiel is nog niet bevestigd. Een link om te bevestigen kunt u vinden in uw inbox.
Bent u de link kwijt? Vraag hier een nieuwe aan.

Wachtwoord is niet correct

tonen

Wachtwoord komt niet overeen

tonen

U moet akkoord gaan met de gebruiksvoorwaarden


Deel dit artikel

Advertentie
Overheden blijken heel moeilijk in staat om internationaal de krachten te bundelen, en gezamenlijk een gelijk speelveld te creëren voor bedrijven

Jaap Koelewijn, hoogleraar corporate finance