Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

‘Fröbelende zolderkamergeleerde’ versus de premier: Rutte en Baudet hopen op tweestrijd op rechts

Democratie

Wendelmoet Boersema

Rutte en Baudet kruisen de degens © ANP

Thierry Baudet heeft de handschoen van Rutte opgepakt voor een rechtstreeks debat. Daarmee opent zich een tweestrijd op rechts voor de Europese parlementsverkiezingen, die andere partijen in de schaduw kan stellen.

Met een zorgvuldig georkestreerde aanval, voor het oog van de tv-camera’s, haalt premier Mark Rutte dinsdagavond fel uit naar Thierry Baudet, leider van de partij die de peilingen voor de Europese parlementsverkiezingen van 23 mei aanvoert. Zijn woordkeus is opvallend, de manier van presenteren ook. Anders dan normaal spreekt Rutte niet uit het hoofd, en ook noemt hij man en paard. 

Lees verder na de advertentie

Breekbaar vaasje

Bij de vorige provinciale verkiezingen vermeed hij de naam Baudet zorgvuldig, en sprak hij meer over de Nederlandse samenleving als het ‘breekbare vaasje’. Een milde en weinig uitgesproken strategie waar de VVD en Rutte nu spijt van lijken te hebben. Vandaar dat de premier zelf zijn volle gewicht in de schaal gooit en ook woensdagavond opdraafde bij ‘Nieuwsuur’.

De ‘fröbelende zolderkamergeleerde’ Baudet houdt er volgens de premier ‘bizarre ideeën’ op na, zoals een nexit. “Op basis van rare verzinselen, wonderlijke theorieën op een zolderkamer bedacht. Die bij flikkerend kaarslicht en met een ganzenveer, op papier zo poëtisch lijken. Maar die in de praktijk desastreus en losgezongen zijn.”

De reactie laat niet lang op zich wachten. Vanochtend tweet de kamergeleerde dat zijn gesigneerde boeken, waarin hij zijn ideeën over Europa en de natiestaat al jaren uiteenzet, onderweg zijn naar @minpres. “Ter voorbereiding.”

Middelvinger

Daarmee opent zich een tweestrijd tussen de twee grootste partijen op rechts. Rutte presenteert de keus voor de rechtstreekse aanval als noodzaak. “Er staat te veel op het spel”, zegt hij op de vmbo-school in Barendrecht, waar jongeren het publiek vormen. Zijn toespraak laat zich ook duiden als een voortzetting van de pro-Europese, machtsrealistische koers die Rutte recent inzette in enkele belangrijke toespraken op Europese podia. “Je steekt je middelvinger niet op naar je beste vrienden”, aldus Rutte.

De vraag is of grote aandacht voor de nexit-plannen van Forum voor Democratie een goede keus is. De VVD weet dat nexit de zwakke plek is binnen Forum. Volgens de inmiddels gewipte lijsttrekker van de Eerste Kamerfractie, Henk Otten, zitten Forumkiezers niet op een vertrek uit de EU te wachten, en al helemaal niet op de chaos waarmee dit – kijkend naar het Verenigd Koninkrijk - gepaard kan gaan. Ook de lijsttrekker in Europa, oud-VVD’er Derk Jan Eppink, houdt zich hierover op de vlakte. Een nexit gaat volgens hem niet ‘vandaag of morgen’ gebeuren. Baudet houdt daarentegen aan een uittreding uit Europa vast.

Aan de andere kant bleek de kiezer in het verleden meermalen ongevoelig voor deze angstbeelden. Volgens de premier brengt Baudet brengt “de veiligheid en stabiliteit van Nederland in gevaar” en neemt hij ‘onverantwoorde risico’s’. Maar de kiezer zou kunnen concluderen dat het zo’n vaart niet zal lopen, zie de eerdere campagnes rond de Europese Grondwet in 2005, waarbij voorstanders dreigden met instabiliteit. De tegenstanders wonnen.

Groeiende macht 

Focus op de nexit betekent bovendien nog meer aandacht voor alle onvrede over Brussel. Kritiek op de groeiende macht van Europa is in diverse gradaties bij bijna alle partijen te vinden, uitgezonderd D66. Bij een tweestrijd kan Baudet op die manier – ten onrechte - als het enige alternatief naar voren komen.

In eerdere campagnes volgde Rutte ook de tactiek van de tweestrijd. In 2012 met succes tegen de PvdA met Diederik Samsom; in 2017 mislukte die truc tegen Wilders, die weigerde rechtstreeks met hem in debat te gaan. Deze keer lijkt de PVV er voor Rutte niet meer toe te doen.

Voor de opkomst is een – ongetwijfeld live uitgezonden – debat tussen Baudet en Rutte goed nieuws. De Europese parlementsverkiezingen, waarbij voor Nederland 26 zetels van de 751 op het spel staan, trokken in 2014 slechts 37 procent van de kiezers naar de stembus. Europabreed is dat 43 procent.

Een datum voor het debat is nog niet geprikt. Wel kwam er alvast een antwoord op Baudets boekentweet. De VVD stuurde hem een foto van een oranje EHBO-koffer. “Ter voorbereiding.”

Is Forum voor Democratie straks wel de grootste in de Eerste Kamer?

Forum voor Democratie heeft Robert Baljeu uit de Statenfractie van Noord-Holland gezet. Aanleiding lijkt een vertrouwensbreuk. Baljeu is dikke vrienden met Henk Otten, de voormalige tweede man en penningmeester van de partij die moest opstappen nadat hij zichzelf 30.000 euro had uitgekeerd. Otten benoemde hem in 2017 tot directeur van het partijbureau in Amsterdam. Baljeu weigert zijn zetel op te geven en daarmee is de partij niet langer de grootste fractie in deze provincie. Er is zelfs een kans dat hierdoor Forum ook niet langer de grootste zal worden in de senaat. De senaatszetels worden verdeeld via een complex rekenmodel met restzetels. De stem van Statenleden uit provincies met meer inwoners telt daarbij zwaarder. Baljeu staat zelf vijftiende op de senaatslijst, maar enkele kandidaten boven hem kunnen vertrekken naar het Europese parlement. De grote vraag is dus: zal Baljeu nog op Forum stemmen op 27 mei?

Lees ook:

Nexit? Nu even niet, bij Forum voor Democratie

Thierry Baudet was altijd voorstander van een nexit, een Nederlands uittreden uit de EU, en de ontbinding van die Unie. Onder invloed van onder meer mede-partij-oprichter en aankomend senator Henk Otten is dat standpunt veranderd. Voor hoelang is onduidelijk.

Deel dit artikel