Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

‘Als je iemand associeert met rechts, geef je jezelf toestemming hem of haar te negeren’

Democratie

Marco Visscher

Greg Lukianoff
Interview

Steeds meer Amerikaanse studenten weigeren kennis te nemen van dwarse ideeën of ongemakkelijke waarheden, zegt Greg Lukianoff. Zo ondermijnen ze hun eigen weerbaarheid.

Al bijna twintig jaar strijdt Greg Lukianoff voor vrijheid van meningsuiting in het hoger onderwijs. Hij leidt Fire, een Amerikaanse organisatie die studenten en medewerkers bijstaat als bijvoorbeeld hun vrijheid van godsdienst of geweten in gevaar komt. In al die jaren heerste het besef dat de vrije meningsuiting op de universiteit een groot goed was. Tot een paar jaar geleden.

Lees verder na de advertentie

Gastsprekers met een dwarse mening werden geweerd: notoire rechtse oproerkraaiers, maar ook mensen als diplomaat Madeleine Albright en komiek Bill Maher. Tientallen keren per jaar wordt geprobeerd spreekbeurten op Amerikaanse universiteiten af te zeggen. 

Steeds luider klinkt de roep om het curriculum aan te passen: literatuurstudies zouden te veel klassiekers van witte mannen voorschrijven, verhalen die kwetsend zouden zijn voor bepaalde groepen. Vrouwelijke rechtenstudenten eisten dat ze colleges over verkrachtingszaken mochten overslaan.

Nergens is zo duidelijk te zien als op de elitaire universiteiten wat er gebeurt als de ene helft van het land niet meer praat met de andere helft

Samen met Jonathan Haidt, een sociaal psycholoog die eerder onderzoek deed naar politieke en religieuze scheidslijnen, schreef hij in 2015 een artikel over de ‘betutteling’ van studenten, waarin ze een toename van mentale stoornissen onder studenten voorspelden. 

Ze wezen op de gevaren van een academische cultuur waarin ideologische uniformiteit ontstaat, en scherpere polarisatie in de samenleving. Nergens is zo duidelijk te zien als op de elitaire universiteiten wat er gebeurt als de ene helft van het land niet meer praat met de andere helft.

Op de website van The Atlantic werd het een van de vijf best gelezen artikelen ooit. Toenmalig president Obama verwees ernaar in een toespraak waarin hij het belang benadrukte om kennis te nemen van diverse gezichtspunten. Nu, drie jaar later, ligt er hun boek: ‘The Coddling of the American Mind’ (‘Het pamperen van de Amerikaanse geest’). Dat belandde al snel op de bestsellerlijst van The New York Times. Want de ontwikkeling die Lukianoff en Haidt al vroeg signaleerden, gaat in een razend tempo.

Ook in de jaren zestig en zeventig weerden studenten gastsprekers of beklaagden ze zich over discriminatie of seksisme op de campus. Niets nieuws onder de zon.

“De argumentatie is veranderd. Ze verpakken hun protest vandaag in medische termen. Ze willen sprekers of lesstof censureren uit vrees voor hun ‘mentale gezondheid’, of omdat ze die ‘kwetsend’ of zelfs ‘traumatisch’ vinden, of omdat ze bepaalde woorden opvatten als ‘micro-agressie’; ze eisen een ‘veilige plek’ waarin ze niet geestelijk ontregeld raken.”

Trekt u dergelijke psychische effecten in twijfel?

“Niet zozeer. Mijn bezwaar is dat het contraproductief is om zo te denken. Als je steeds hoort of zegt dat je zo kwetsbaar bent, dan zul je kwetsbaar worden.”

Blijkt dat ook uit de cijfers?

“Zeker. Er is een dramatische toename van studenten die zich angstig of depressief zeggen te voelen. Psychische hulpverleners aan universiteiten melden dat ze volledig overstelpt worden. De zelfmoordcijfers stijgen dramatisch: vergeleken met het vorige decennium bij mannelijke studenten 25 procent meer, bij vrouwelijke 70 procent.”

Dat bewijst dan toch juist dat jonge mensen inderdaad kwetsbaar zijn, precies zoals ze zelf zeggen?

“Nee, wij mensen beschikken over een natuurlijke weerbaarheid. Als wij worden geconfronteerd met een gebeurtenis of situatie die stress veroorzaakt, worden we juist sterker en passen we ons aan. Dat is hoe ons lichaam uit zichzelf werkt. Maar wanneer we onszelf blijven vertellen dat we zo kwetsbaar zijn, wordt het een zelfvervullende voorspelling die zich vertaalt in mentale problemen.”

Misschien hebben studenten vandaag grotere zorgen dan vroeger, zoals klimaatverandering en terrorisme, in een samenleving vol seksisme en racisme.

“Ik besef dat jongeren goede redenen hebben om zich zorgen te maken. Maar de zorgen van eerdere generaties moeten we niet onderschatten. Vroeger, toen er trouwens meer seksisme en racisme was, waren we misschien niet bang voor klimaatverandering, maar wel voor een kernoorlog. 

Wie uitdaging mijdt, gaat in termen van ‘wij’ tegen ‘zij’ denken

“Toen ik jong was, bestond het terrorisme van IS en Al Qaida nog niet, maar de criminaliteit en het moordcijfer waren veel erger dan vandaag. Iedere generatie maakt zich zorgen over de toekomst. Niemand heeft er iets aan als jongeren die zorgen dusdanig ervaren dat ze leiden tot aandoeningen die hun gezondheid ondermijnen.”

Wel is de polarisatie toegenomen.

“Klopt. Demografen stellen vast dat de scheidslijnen in de Amerikaanse samenleving zich steeds meer op het niveau van de wijk of de straat afspelen. Je kunt opgroeien in een gezin dat op de Republikeinen stemt en nooit contact hebben met een gezin dat op de Democraten stemt, of andersom. Zo wordt onze natuurlijke neiging tot tribalisme aangewakkerd: we gaan denken in hokjes, in wij tegen zij. 

“Omdat we liever niet worden uitgedaagd, blijven we vasthouden aan wat we zeker denken te weten. Hoger onderwijs kan een uitweg bieden, zodat we leren te twijfelen door kennis te nemen met afwijkende meningen en voorbij onze verschillen te kijken. Maar helaas gebeurt dat nog te weinig.”

Een recensent merkte op dat u de eis voor sociale recht-vaardigheid verandert in een geestelijke aandoening die psychologische behandeling behoeft.

Lukianoff lacht de beschuldiging weg. “Onzin. Wij nemen de strijd voor sociale rechtvaardigheid heel serieus. Om die te winnen moet je jezelf een gewoonte aanleren: vraag je telkens af of je misschien bent gestuit op een generalisatie, etikettering, overdrijving, binair denken in extreme tegenstellingen, of misschien gedachten aan het lezen bent. Het kan dat je concludeert dat van dit alles geen sprake is, dat je werkelijk een misstand ziet die een sterke afkeuring verdient. Maar zo’n denkproces helpt hoe dan ook om het kaf van het koren te scheiden.”

U verwijt ouders dat zij een generatie hebben opgevoed die niet om kan gaan met tegenslag.

“Ja, we zien eerstejaarsstudenten die geen relevante beslissingen zelfstandig kunnen nemen en hun ouders bellen om te vragen wat ze moeten doen. Dat komt waarschijnlijk omdat hun ouders altijd alles voor hen hebben geregeld en bepaald, tot aan hun vrijetijdsbesteding aan toe. Daarom ontbreekt het veel studenten aan een gevoel dat ze zelf controle hebben op hun leven. 

We moeten onze kinderen meer ruimte geven om te lummelen en zelf te ontdekken

“Wanneer ouders alles voor hun kinderen bepalen en hen voortdurend weghouden van onschuldige gevaren of van de mogelijkheid om eens een verkeerde keuze te maken en spijt of verdriet te hebben, dan manoeuvreren ze hen onbedoeld in een positie dat ze angstiger zijn voor het leven dan ze hoeven te zijn. Dan missen jongeren de ervaring om het leven tegemoet te treden.”

Is er niet altijd kritiek op een gangbare stijl van ouderschap die de volgende generatie problemen bezorgt?

“Vast, maar je kunt de problemen van onze jongeren niet wegwuiven om het feit dat eerdere stijlen van ouderschap eveneens hebben geleid tot problemen.”

Hoe kunnen ouders het anders doen?

“Ze moeten zich onttrekken aan een zekere groepsdruk van andere ouders waardoor we allemaal, zelfs als we niet willen, onze kinderen overmatig beschermen, hun agenda volplannen en ons te veel met hun leven bemoeien. We moeten onze kinderen meer ruimte geven om te lummelen en zelf te ontdekken: dat is heel goed voor hun ontwikkeling.”

U hekelt de moderne neiging om problemen te overdrijven. Doet u dat zelf niet als u de trend in de academische wereld vergelijkt met een middeleeuwse heksenjacht?

“Als je de beschrijving van een heksenjacht door Émile Durkheim (een eeuw geleden Europa’s eerste professor sociologie, red.) toepast op enkele geruchtmakende zaken op Amerikaanse universiteiten, dringen de vergelijkingen zich op. 

“Neem de zaak van Rebecca Tuvel, een filosofieprofessor die in een essay voor een academisch vakblad over feministische filosofie erop wees dat de samenleving gemakkelijker transgenders accepteert dan transracialen, zoals Rachel Dolezal, een witte activiste die zichzelf identificeert als een zwarte vrouw. Tuvel wierp de vraag op of het mogelijk is om ons eigen ras te bepalen, als het ook mogelijk is om ons gender te bepalen.

De overweldigende meerderheid van de professors die wij verdedigen zijn links, net als de meeste van mijn medewerkers

“Een bedachtzaam essay, waarin Tuvel zich expliciet omschreef als voorstander van de rechten voor transgenders. Binnen een mum van tijd werd haar verweten een transfoob te zijn, kwetsende termen te gebruiken en zelfs geweld tegen transgenders uit te lokken. Academici riepen het vakblad op om het artikel terug te trekken, dat kennelijk ‘veel schade’ had aangericht. Welke schade werd verder niet verduidelijkt, maar het artikel werd inderdaad teruggetrokken. Dat is hoogst ongebruikelijk, want normaal gesproken publiceert een vakblad weerleggingen van andere academici.

“Dit is precies wat Durkheim schreef over heksenjachten, compleet met publieke verklaringen om deze vrouw schuldig te verklaren. Een menigte die gevangen was in irrationeel groepsdenken behandelde Tuvel alsof ze een seculiere zonde had begaan. Oppervlakkige dingen, zoals het in kringen van transgenders blijkbaar ongepaste gebruik van de term ‘mannelijke geslachtsdelen’, werden opgevat als een ernstige aanval.

“En geheel in de geest van de oude heksenjachten stuurden ondertekenaars van de open brief steunbetuigingen aan Tuvel; in persoonlijke e-mails erkenden ze dat ze het niet publiekelijk voor haar durfden op te nemen.”

U vergelijkt zulke golven van morele afkeur met China’s Culturele Revolutie, waarin miljoenen werden vervolgd.

“Goed, ik sta open voor kritiek dat we op dit punt overdrijven. Maar we willen wijzen op een ernstig probleem dat we allemaal serieus moeten nemen. Dat het op zichzelf al mogelijk is om parallellen te trekken, is verontrustend.”

U werkt voor een organisatie die financieel wordt gesteund door rechtse geldschieters, zoals de stichting van de gebroeders Koch. Hoe beïnvloedt dat uw standpunten?

“Ach, wij verdedigen de vrije meningsuiting van iedereen in het hoger onderwijs, of je nu links of rechts stemt. Overigens, de overweldigende meerderheid van de professors die wij verdedigen zijn links, net als de meeste van mijn medewerkers. De associatie met rechtse, conservatieve geldschieters wordt gebruikt als argumentatietactiek. Wanneer je iemand associeert met rechts en conservatisme geef je jezelf toestemming om hem of haar te negeren.

“Het is een luie, onzinnige manier om een gesprek te vermijden; als je de ander het etiketje van de tegenpartij opplakt hoef je niet meer te luisteren en na te denken. Het is, in feite, precies het soort denken dat we in ons boek bekritiseren, omdat het nergens toe leidt.”

Advocaat Greg Lukianoff (44) is in de VS voorzitter van Fire (Foundation for Individual Rights in Education) voor vrije meningsuiting in het hoger onderwijs. Lukianoff is auteur van ‘Freedom From Speech and Unlearning Liberty: Campus Censorship and the End of American Debate’. 

Hij treedt geregeld als commentator op in de media en schrijft onder meer in The New York Times, The Wall Street Journal en The Washington Post.‘The Coddling of the American Mind: How Good Intentions and Bad Ideas are Setting up a Generation for Failure’ schreef hij samen met sociaal psycholoog en hoogleraar Ethisch Leiderschap Jonathan Haidt.

Lees ook: 

Dezelfde heuvels, twee Amerika’s

Amerika is diep verdeeld op weg naar de Congresverkiezingen van 6 november. Voor- en tegenstanders van Donald Trump begrijpen niet wat de andere kant bezielt. Een stadje in het linkse Massachusetts wil die kloof dichten en vond gehoor in het rechtse Kentucky.

Deel dit artikel

Nergens is zo duidelijk te zien als op de elitaire universiteiten wat er gebeurt als de ene helft van het land niet meer praat met de andere helft

Wie uitdaging mijdt, gaat in termen van ‘wij’ tegen ‘zij’ denken

We moeten onze kinderen meer ruimte geven om te lummelen en zelf te ontdekken

De overweldigende meerderheid van de professors die wij verdedigen zijn links, net als de meeste van mijn medewerkers