Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

'Aan EU-wetten voor diesels geen gebrek, maar de uitvoering ontbreekt'

Democratie

Christoph Schmidt

Bij de Volkswagenfabriek in het Duitse Wolfsburg staan nieuwe, ingepakte auto's klaar voor transport. © EPA
Interview

Journalist Peter Teffer dook een jaar lang in het dieselschandaal en schreef een onthutsend boek. "Aan EU-regels geen gebrek, maar de uitvoering ontbreekt."

Het is lastig er een getal op te plakken, maar ook vandaag weer zal een aantal Europeanen vroegtijdig overlijden als gevolg van luchtvervuiling, veroorzaakt door dieselauto's die volgens EU-regels nooit de weg op hadden gemogen. Miljoenen daarvan rijden nog steeds ongestoord rond.

Lees verder na de advertentie

Deze week was het twee jaar geleden dat het Volkswagen-schandaal met de sjoemelsoftware uitbrak in de Verenigde Staten. Om dat moment te markeren, verscheen het boek 'Dieselgate' van Peter Teffer.

Teffer, werkzaam voor de EU-nieuwswebsite EUobserver.com, is de enige journalist die nagenoeg alle hoorzittingen heeft bijgewoond van de dieselgate-onderzoekscommissie van het Europees Parlement. Daarnaast deed hij zelf onderzoek en sprak hij met vaak anonieme bronnen in Brussel en daarbuiten.

Het resultaat is enerzijds een technisch ingewikkeld feitenrelaas met een onvermijdelijke stortvloed aan afkortingen, maar tegelijk een onthutsend verslag over 'een van de grootste schandalen in de geschiedenis van de EU'. Daarin hebben tal van partijen opzettelijk of per ongeluk gefraudeerd en geblunderd. In de eerste plaats de autofabrikanten natuurlijk, maar het falen van zowel nationale als Europese overheden is te pijnlijk voor woorden. Gemaakte afspraken zijn niet nageleefd, in nieuwe wetgeving mogen autofabrikanten nog tot in lengten van jaren de EU-uitstootnormen overschrijden.

Wat ik heb proberen aan te tonen, is dat het Europa waarvoor we hebben gekozen, een Europa is waar gaten vallen

"In de e-mails die in 2012 aan de Europese Commissie zijn verstuurd, stonden al woorden als 'hard cycle beating', een term die wijst op fraude met sjoemelsoftware", zegt Teffer. "Die berichten zijn kennelijk niet hogerop gekomen, of ze zijn daar wel gekomen en vervolgens verdonkeremaand. Beide verklaringen zijn zorgelijk."

Kun je stellen dat autofabrikanten gewoon slim gebruik hebben gemaakt van al die kansen voor open doel die ze van de autoriteiten hebben gekregen?

"Dat denk ik zeker. Ik geloof niet zo in het idee van een kwaadaardige multinational. Elk beursgenoteerd bedrijf denkt aan z'n aandeelhouders en z'n winst. Als de pakkans niet groot is, is het een kille economische afweging: ga ik auto's produceren die de test halen, maar niet schoon zijn op de weg, tegen lagere kosten, of ga ik de ecologische Gutmensch spelen met het risico dat mijn concurrenten me voorbijrijden?"

Tekst gaat verder onder de afbeelding

© geert snoeijer

Uw boek biedt zowel eurofielen als eurofoben munitie. Beide kampen kunnen zeggen: 'zie je wel, er moet meer/minder macht naar Brussel'.

"Wat ik heb proberen aan te tonen, is dat het Europa waarvoor we hebben gekozen, een Europa is waar gaten vallen. De 27, 28 lidstaten kunnen het makkelijk eens worden over economische belangen, over de noodzaak van autofabrikanten om hun producten in heel Europa te verkopen. Die consensus is veel kleiner bij de noodzaak dat we onze volksgezondheid en het milieu moeten beschermen. Aan de economie-kant is een sprong naar voren gemaakt, terwijl het toezicht achterblijft. Bij dieselgate zie je de gevolgen. Je kunt natuurlijk discussiëren over de vraag of bepaalde beleidsterreinen op EU-niveau moeten worden geregeld of niet. Maar hier zie je wat er gebeurt als je het halfslachtig doet."

Hoe hebben de verantwoordelijken in Nederland de zaak aangepakt?

"Aan de ene kant heeft Nederland een positieve rol gespeeld in die discussies over een nieuwe, realistischere autotest die gewoon op de weg plaatsvindt en niet in een laboratorium. Tegelijk heeft de autoriteit die in Nederland verantwoordelijk is voor de goedkeuring van auto's, de Rijksdienst voor het Wegverkeer (RDW), nooit gecontroleerd op sjoemelsoftware. Ze hebben zelfs gezegd dat ze dat niet als hun taak zien. In feite is er in Nederland geen enkel toezicht op de auto's op de weg, of die wel voldoen aan de Europese regels. Terwijl de Europese Commissie de RDW blijft accepteren als Nederlandse markttoezichthouder. In meerdere landen blijkt zo'n instantie van niets te weten. Dat kun je de commissie verwijten, maar toch vooral de lidstaten. Zij hebben tegen Brussel gezegd: deze instantie houdt het wel in de gaten. Terwijl dat helemaal niet zo is."

Het gedrag van Volkswagen is moreel verwerpelijk

Wat moet er nu in de EU gebeuren?

"Het belangrijkste is dat iedereen gewoon uitvoert wat is afgesproken. Dat is niet zo ingewikkeld. Aan EU-regels geen gebrek, maar de uitvoering ontbreekt. De Europese Commissie heeft er de instrumenten niet voor gekregen, en de nationale autoriteiten voelen zich geen onderdeel van de EU. Heel tekenend is dat Duitsland heeft geklaagd over zogenaamd vage Europese regels over sjoemelsoftware. Maar ze zijn daar destijds zelf mee akkoord gegaan! Die zelfreflectie ontbreekt in lidstaten. We zien dat natuurlijk op allerlei gebieden, het is heel makkelijk om 'Brussel' de schuld te geven.

Het grootste deel van uw boek is tamelijk feitelijk en technisch, maar uw conclusie is één grote woedeuitbarsting. Het gedrag van Volkswagen noemt u 'moreel verwerpelijk', het boetebeleid van de lidstaten 'tragisch lachwekkend'. Mag een journalist dergelijke oordelen vellen?

"Er is hier gewoon gesjoemeld en gespeeld met mensenlevens. Dat autokopers zijn beduveld is nog tot daaraan toe. Veel erger is dat dit schandaal mensenlevens heeft geëist. Nog steeds overlijden er mensen vroegtijdig. Daar ben ik boos over, ja. In zo'n boek heb je ook ruimte om je betrokkenheid te laten zien. Je kunt zeggen: verontwaardigd of woedend, maar het is ook gewoon betrokkenheid. Ik vind het alleen maar goed als een journalist dat heeft."

Peter Teffer: 'Dieselgate. Hoe de industrie sjoemelde en Europa faalde'. Uitgeverij Q, 288 blz., € 19,99 

Lees ook: Duits autokartel wacht ‘duizenden processen’


Het e-mailadres bij dit profiel is nog niet bevestigd. Een link om te bevestigen kunt u vinden in uw inbox.
Bent u de link kwijt? Vraag hier een nieuwe aan.

Wachtwoord is niet correct

tonen

Wachtwoord komt niet overeen

tonen

U moet akkoord gaan met de gebruiksvoorwaarden

Deel dit artikel

Wat ik heb proberen aan te tonen, is dat het Europa waarvoor we hebben gekozen, een Europa is waar gaten vallen

Het gedrag van Volkswagen is moreel verwerpelijk