Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Zielsveel houden van die spook-Elfstedentocht

Cultuur

Maaike Bos

Voorzitter Wiebe Wieling hartje zomer bij de draaiboek-bespreking © Maaike Bos
column

De uitspraken zijn het mooist in de documentaire ‘Altijd klaar voor de Tocht’. “Waar wordt nou een evenement georganiseerd dat niet doorgaat?”, zegt voorzitter Wiebe Wieling van de Vereniging de Friesche Elf Steden. 

Al 22 jaar was er geen Elfstedentocht maar de organisatie staat elke 1 december weer paraat. Dertigduizend leden smachten dan naar een ‘It giet oan’, met nog achthonderd mensen op de wachtlijst. Schaatskampioen Jorrit Bergsma zou de Olympische Spelen zo ervoor inruilen.

Lees verder na de advertentie

Iedereen weet dat de Tocht der Tochten een evenement van mythische proporties is. Maar hóe diep het zit, valt niet aan de dromen maar juist aan de daden af te lezen van al die vrijwilligers die hem organiseren. Nieuwsuur-journalist Hans Kema heeft dat goed begrepen. In zijn documentaire bij de NTR daarom geen sentimentele interviewtjes; hij loopt gewoon minutieus alle onderdelen van de jaarlijkse voorbereiding na. En jee, ik had geen idee dat die klus het hele jaar in beslag neemt.

Kluunvoorziening

IJsmeester Sytse Prins regelt de ‘kluunvoorzieningen’, zodat er binnen twee dagen in totaal negen kilometer kluuntapijt kan liggen op 22 locaties. Een politieagent inspecteert de bruggen en oevers langs de route, de rayonhoofden testen de portofoons. Al in hartje zomer neemt het bestuur het draaiboek door van dit grootste schaatsevenement ter wereld. En in het geheime magazijn liggen de dozen met nieuwe hesjes klaar – tegen het zwartrijden – en de elektronische enkelbanden die het kaartstempelen tot een nostalgische traditie maken.

Wat een organisatie. Eén betaalde kracht voor 28 uur per week bij de telefoon, tien bestuursleden, 22 rayonhoofden, tweehonderd mensen aan het werk met de start en finish, duizenden politieagenten. Dit evenement is ingeschaald op het niveau van een nationale ramp (Grip 4). Geen gemeente zou voor iets vergelijkbaars nog een vergunning afgeven, zegt agent Frans Wiersma, maar dit is nu eenmaal historisch erfgoed.

Gaandeweg klapperen m’n oren van al die absurde feiten en groeit het ‘waarom?’ over die organisatie aan tot orkaankracht. De vorige eeuw waren er nog vijftien tochten sinds 1909, deze eeuw houdt het KNMI één tot maximaal vijf tochten mogelijk. De Telegraaf-lezer mag wel klagen dat de klimaatfanatici zijn gehaktbal afpakken, het klimaat pakt deze mensen een hele Elfstedentochttraditie af. Het ‘It giet oan’ is een soort ‘Waiting for Godot’ geworden. En die Friezen zijn nuchter, dus die ene snik van de ijsmeester als februari weer kwakkelend begint, zegt alles.

Boottochtje

Maar eigenlijk is de vraag ‘wat bezielt die mensen’ niet helemaal eerlijk. De vergeefsheid van de moeite die we doen voor dingen van waarde, sluimert overal. Hoeveel topsporters geven niet hun ziel en zaligheid om nooit nummer één te worden? Wie stopt er niet fanatiek met roken en begint toch weer? Hoeveel mensen beginnen liefdevol aan een huwelijk dat toch strandt?

De organisatoren van die (spook-) Elfstedentocht maken het draaiboek met precisie. Ze genieten van het zomerse boottochtje langs de hypothetische medische post. Ze dragen graag met simpele dingen bij aan de saamhorigheid die mensen steeds meer kwijtraken. Het hele leven is als een Tocht der tochten. En het hele leven is betekenisvoller als we die wél blijven organiseren.

Vier keer per week schrijven Renate van der Bas en Maaike Bos columns over televisie. Meer columns leest u in het dossier.

Lees ook:

Vijftien dagen -4 °C, dan ‘giet it oan’

Het  was vrijdag8070 dagen geleden dat Henk Angenent in 1997 de laatste Elfstedentocht won. Tussen 1963 en 1985 duurde het net zoveel dagen tot de Tocht der Tochten weer werd gereden. Zal Angenent zijn record nog fors aanscherpen, of komt er binnenkort toch weer eens een Elfstedentocht?

Waarom er nooit meer een Elfstedentocht komt

Nu de nachtvorst al een dag of drie de neus aan het venster drukt en er flinterdunne vliesjes ijs op sloten en plassen ontstaan, moet het hoge woord er maar eens uit. Er komt geen Elfstedentocht meer. Nooit meer. Ja, dat is een heel ongezellige mededeling. Maar Marijn de Vries denk het echt.

Deel dit artikel