Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Wilfred de Bruijn: Soms moet je mensen de oren wassen

Cultuur

Kleis Jager

© Merlijn Doomernik
Levenslessen

Parijzenaar Wilfred de Bruijn (44) werd na een mishandeling een bekende Nederlander. Die rol speelt hij graag en met verve, maar zijn leven speelt zich af in de Franse hoofdstad. Wat daar nooit went? ‘De tobberigheid en het hokjesdenken.’

Les 1Wees een optimist

Lees verder na de advertentie

“Olivier is net bij mij weg, het is uit. Het is heel naar, we waren zeven jaar samen. Ik weet dat dit in fasen gaat: eerst is er verdriet, dan woede, vervolgens berusting. Ik heb net geprobeerd het rouwproces wat te versnellen door een lijst te maken met dingen van hem die ik niet zal missen. Niet om hem zwart te maken, want hij heeft ook veel goede kwaliteiten.

Als we het feestje daarna aansneden, herhaalde hij dat hij het wel erg vermoeiend vond om op één dag heen en weer naar Amsterdam te gaan. Dan denk ik: man!

"Olivier zag vaak van alles eerst de negatieve kant. Terwijl ik juist optimistisch en opgeruimd van aard ben. Er knapte hier een keer een leiding van de wasmachine en we moesten als gekken dweilen. Ik kan op zo’n moment ook nog lachen, hij niet.

"Laatst, voor de presentatie van mijn boek ‘Op zoek naar mijn Frankrijk’ in Nederland wilde ik dat hij erbij was. ‘Ja’, zei hij, ‘maar het is door de week en ik heb net een nieuwe baan.’ ‘Dat weet ik, schat’, antwoordde ik, ‘dat kun je toch nu alvast uitleggen aan je baas?’ Hij keek heel erg moeilijk, toch was hij er uiteindelijk en vond hij het geweldig. Maar als we het feestje in de dagen daarna aansneden, bleef hij herhalen dat hij het toch wel erg vermoeiend had gevonden om op één dag heen en weer te gaan naar Amsterdam. Dan denk ik: man! Oké, je zit twee keer ruim drie uur in de Thalys, wat geeft dat? Ik koop een eersteklaskaartje voor je, ik ben de beroerdste niet, wat is het probleem? Dat is ook erg Frans hoor, alles is altijd lastig. Terwijl het leven helemaal niet zo zwaar is, er zijn altijd oplossingen.

"Begrijp me goed, ik beveel geen Amerikaans soort positief denken aan, als je kanker hebt, dan helpt positief denken natuurlijk niet. Maar wie verwacht dat alles altijd vlekkeloos verloopt, kan vreselijk in de knoop komen. Weerstand en tegenslag, groot of klein, dat hoort er allemaal bij.”

Les 2Stap buiten je eigen kring

“Van huis uit ben ik gereformeerd. Wij woonden in Bleskensgraaf, een dorp waar de leden van de Gereformeerde Bond domineerden. Op mijn lagere school moest ik oude psalmberijmingen opdreunen. Tot mijn ouders zich zorgen begonnen te maken over de strenge opvattingen daar en ze de indruk hadden dat kinderen die niet van de Bond waren anders werden behandeld. Ze stuurden mij naar de openbare school 300 meter verderop. Dat is een zegen geweest, die school was erg goed, daar deden ze alles om bij kinderen het onderste uit de kan te halen.

"Toen ik Leiden verruilde voor Parijs, raakte ik mijn overvolle sociale agenda in één keer kwijt. In Frankrijk deed ik alles om mensen te leren kennen, maar dat viel erg tegen, ook al sprak ik de taal redelijk en kende ik de geschiedenis en de cultuur. Het lukte uiteindelijk, maar al mijn vrienden waren homo. De wijk Le Marais werd mijn uitvalsbasis, ik ging er naar een homoseksuele kapper, at in restaurants van homoseksuelen en ik dronk bier met mijn homoseksuele vrienden. Dat was heel prettig, maar het typisch Franse hokjesdenken dat daar blijkbaar bij hoorde was dat niet.

Parijs voorziet in een behoefte om onderdeel te zijn van iets groots: deze stad doet ertoe, dus ik doe er ook toe

"Ik arriveerde een keer met een exemplaar van Le Point, een soort Elsevier, onder mijn arm op een weekend van Act Up, een homoactiegroep. Dat hele weekend, waar mijn toenmalige vriend François mij voor had uitgenodigd, werd mij geen blik waardig gegund. Waar ik kwam, verstomde het gesprek. Le Point is fout, en dus kon ik ook niet anders dan heel erg fout zijn. Verschrikkelijk, wat een mentaliteit.”

Les 3Heb oog voor schoonheid

“Ik dacht dat het minder zou worden. Dat het je niet meer zo opvalt als je langer in Parijs woont. Maar ik geniet dagelijks van de schoonheid van deze stad, die kan mij nog steeds ontroeren. Op weg naar mijn kantoor, ik werk voor de Fondation Custodia die de collectie van kunstverzamelaar Frits Lugt beheert, steek ik vanaf de Place de la Concorde de Seine over en dan volg ik onder het andere het spoor van de kar die Lodewijk XVI naar de guillotine bracht.

"Het is het decor van een groots verleden. Ik ben daar erg gevoelig voor, voor de esthetische kant, de symmetrie, de harmonie van de lijnen die hier zijn uitgezet. Ook omdat al die plaatsen herinneren aan grote verhalen en mythen. Je wordt erdoor opgetild, je krijgt het gevoel dat je deel uitmaakt van deze prachtige stad. Parijs voorziet misschien ook in een behoefte om onderdeel te zijn van iets groots: deze stad doet ertoe, dus ik doe er ook toe.

"Zoals zoveel mensen wil ik graag erkenning. Maar ik moet zeggen dat de tevredenheid als ik iemand kan helpen in de bibliotheek van de Fondation net zo groot is als na een tv-optreden in Nederland. Van het laatste hoor je na afloop vaak niets meer, dus dan zorgt mijn werk in de bibliotheek voor meer bevrediging.”

Les 4Sta voor je zaak

“In de strijd van hard tegen hard heb je niets aan nuance. Olivier en ik werden in april 2013 in elkaar geslagen en precies op dat moment woedde er in Frankrijk een hevig debat over het homohuwelijk. Daarom drukten allerlei Franse politici ons als een zeehondje aan de borst en ik wilde zelf onze mishandeling ook politiek gebruiken. Dat ik toch wel iets geleerd heb van mijn vrienden van Act Up, is toen gebleken. Ik zette de foto van mijn zwaargehavende gezicht op Facebook en schreef daar ‘Dit is het gezicht van de homofobie’ bij.

"In de dagen daarna nam ik in de media die van alle kanten kwamen toegestroomd heel bewust de leiders van de antihomohuwelijkbeweging op de korrel. Dat waren Frigide Barjot en Christine Boutin. De eerste is een comédienne die zich tot het ultra-katholicisme bekeerde, haar naam is een woordspeling op Brigitte Bardot, barjot betekent idioot. Boutin is een conservatief-christelijke opportuniste.

"In elke microfoon die onder mijn neus werd gehouden, zei ik steeds weer: Barjot en Boutin hebben mij niet fysiek aangevallen, maar zij hebben wel gezorgd voor een hysterisch klimaat waarin dit kon gebeuren. Ik was ze dus heel bewust aan het framen. Daar waren ze bijzonder kwaad over. Want de daders - Abdelmalik M. en Taieb K. - waren natuurlijk geen katholieken.

Islamistische homohaat aankaarten is voor mij geen taboe

"Het was op het randje, maar ik heb er absoluut geen spijt van. Dit was niet het moment om lief te zijn, dit was het moment om terug te slaan. Een uitgelezen kans om mensen de oren te wassen die hadden beweerd dat je straks ook met je huisdier zou kunnen trouwen, dat homoseksualiteit ‘een aanslag op de menselijkheid’ is en nog meer van dat fraais.

"Het is waar dat ik nooit van mijn bekendheid gebruik heb gemaakt om het probleem van de islamitische homohaat te agenderen. Ik sluit niet uit dat ik dat nog eens ga doen, het is geen taboe voor mij. Ik ben echt de eerste om toe te geven dat ik mij veiliger voel in een metrowagon vol katholieken met kasjmier V-halstruien en rode of mintgroene broeken dan met bepaalde jongens uit een Parijse voorstad. Ik mijd sommige straten hier in de buurt waar ik woon, ik heb een antenne die probeert op te vangen of ergens gevaar dreigt.”

Tekst gaat verder onder de afbeelding

© Merlijn Doomernik

Les 5Grijp je kansen

“Toen ik op het gymnasium zat, werd ik lid van de JOVD. Of liever: ik richtte een afdeling op omdat die in Hellevoetsluis, waar ik toen met mijn ouders woonde, niet bestond. Ik streefde heel bewust een ideaal van de beschaafde mens na en kopieerde anderen tot in detail: ik ging op Van Bommel-schoenen lopen en droeg Burlington-sokken. Ik leerde dat je geen overhemd maar hemd moet zeggen.

Als je hier in een ach­ter­stands­wijk woont, is dat geen reden om bij de pakken neer te zitten

"Eigen verantwoordelijkheid vond ik een geweldig idee. Tot ik zag dat de jongens en meisjes die daar zo gloedvol over konden vertellen zelf allemaal - zonder één enkele uitzondering - een prachtige start in het leven hadden. Er bestaat ook een collectieve verantwoordelijkheid voor mensen die minder goed beginnen, daarom schoof ik een stuk op naar links. Ik leerde genuanceerder te denken en voorzichtiger te zijn met oordelen. 

"Maar uiteindelijk moet je het wel zelf doen. Als je hier in een achterstandswijk woont, is dat geen reden om bij de pakken neer te zitten. Ja, dat zegt Wilfred de Bruijn die uit een gezin met liefhebbende ouders komt, die het altijd mee heeft gezeten. Maar waarom zou ik hier mijn mond over moeten houden? In het najaar van 2005, tijdens de rellen in Parijse en andere banlieues, dacht ik: scholen en zwembaden in de hens steken als protest tegen uitsluiting? Dat klopt niet.

"Voor mijn VPRO-serie over Frankrijk sprak ik een imam die precies dat gevoel onder woorden bracht: wij moslims moeten ophouden met dat gezeur over wat Frankrijk ons allemaal zou hebben aangedaan, zei hij. Er zijn hier scholen, universiteiten, openbaar vervoer, dit is een rechtsstaat, er is vrijheid van meningsuiting. In Algerije heb je dat allemaal niet, daar kun je elk moment beroofd worden van je bezit, en wat je mag vinden of geloven maken zij wel voor je uit. Frankrijk is de hemel!

"Toen de camera eenmaal liep, wilde hij dit helaas niet herhalen. Hij stak weer het bekende verhaal af over achterstand en discriminatie. ‘Intern druk ik mij anders uit dan in de buitenwereld’, zo verklaarde hij dit.”

Les 6Onderzoek het mysterie

“Mijn grootouders waren lieve, leuke mensen, maar nogal strikt in kerkelijke zin. Geen nare Maarten ’t Hart-achtige verhalen, maar op zondag werd er niet gestudeerd, gewerkt of geld uitgegeven. Mijn ouders braken met die regels, maar bleven in de kerk.

"Op mijn zestiende heb ik mij laten uitschrijven omdat ik vond dat je niet lid moest zijn uit gewoonte, maar uit principe. In mijn studietijd ben ik wat gaan shoppen. In Rotterdam waar ik bedrijfskunde ging studeren, werd ik lid van Laurentius, een katholieke vereniging. Daar was een erg leuke studentenpastor, Ben Vredebrecht. Met hem gingen we in Brugge op retraite. Later stak ik ook mijn licht op bij de bonders in Leiden. Ik ben uiteindelijk bij de hervormden uitgekomen, de Hooglandse kerk in Leiden. Hun muziektraditie is mooier dan die van de gereformeerden, ze doen iets meer aan Bach.

"Het concept kerk vind ik ijzersterk. Je verenigt een groep mensen een keer in de week in dezelfde ruimte, om daar samen te zitten, te staan en te zingen. En te luisteren naar een intelligente analyse van complexe teksten, waar je ook nog door geïnspireerd kunt raken. Waar vind je zoiets nog? Een plaats waar mensen vrijwillig naartoe gaan om zich buiten de dagelijkse gang van zaken te concentreren op datgene wat het dagelijks leven overstijgt.”

Wilfred de Bruijn

Wilfred de Bruijn (Bleskensgraaf, 1974) groeide op in de Alblasserwaard en studeerde kunstgeschiedenis in Leiden. Sinds 2003 woont hij in Parijs waar hij bibliothecaris is van de Fondation Custodia. Op 6 april 2013 werd hij slachtoffer van antihomogeweld toen hij met zijn vriend Olivier van een feestje kwam. Hij plaatste een foto van zijn gehavende gezicht op Facebook, een actie die internationaal aandacht kreeg. De Bruijn werd een terugkerende gast in ‘De wereld draait door’ en maakte voor de VPRO de serie ‘Op zoek naar Frankrijk’. Hij was onlangs te zien in ‘Het pronkstuk van Nederland’ (AvroTros). In zijn vorig jaar verschenen boek ‘Op zoek naar mijn Frankrijk’ schetst hij een persoonlijk portret van zijn tweede vaderland (€ 19,99, Meulenhoff).


Het e-mailadres bij dit profiel is nog niet bevestigd. Een link om te bevestigen kunt u vinden in uw inbox.
Bent u de link kwijt? Vraag hier een nieuwe aan.

Wachtwoord is niet correct

tonen

Wachtwoord komt niet overeen

tonen

U moet akkoord gaan met de gebruiksvoorwaarden

Deel dit artikel

Als we het feestje daarna aansneden, herhaalde hij dat hij het wel erg vermoeiend vond om op één dag heen en weer naar Amsterdam te gaan. Dan denk ik: man!

Parijs voorziet in een behoefte om onderdeel te zijn van iets groots: deze stad doet ertoe, dus ik doe er ook toe

Islamistische homohaat aankaarten is voor mij geen taboe

Als je hier in een ach­ter­stands­wijk woont, is dat geen reden om bij de pakken neer te zitten