Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Wie in Baudets roman op zoek gaat naar zijn omstreden meningen, komt bedrogen uit

Cultuur

Rob Schouten

Thierry Baudet tijdens de boekpresentatie van het roman Van elk waarheen bevrijd. © ANP
boekrecensie

Thierry Baudet schreef een roman over een man die moet kiezen tussen twee vrouwen.

Een roman van Thierry Baudet, wat moeten we ons daarbij voorstellen? Of roman? ‘Van elk waarheen bevrijd’ is eerder een novelle. Met een poëtische titel, ontleend aan Rilke, heel beschaafd allemaal. En dat is het ook, ‘Van elk waarheen bevrijd’ is zeker geen politiek werk, zelfs niet bezield van groot idealisme, of opgezadeld met een maatschappelijke boodschap. En ook zal de lezer vergeefs op zoek gaan naar averechtse of omstreden meningen over de wereld of over bijvoorbeeld vrouwen, iets wat in Baudets vorige boek, ‘Voorwaardelijke liefde’, tot tevredenheid van zijn tegenstanders wél gebeurde.

Lees verder na de advertentie
Dit boek is in elk geval geen populistische roman

Het thema is van alle tijden: oudere man wordt verliefd op jong meisje. Philippe Gautier is cellist, getrouwd met Sylvia, twee kinderen. Gelukkig, harmonieus gezin. Dan komt hij leerling-celliste Davide tegen met wie hij na wat inleidende schermutselingen een relatie begint. Philippe raakt, zoals het hoort, danig verscheurd: tussen de liefde voor zijn vrouw en die voor zijn jonge minnares. Hij kiest vol twijfels voor de laatste maar ook zij is geen blijverdje, zodat hij na een tijdje weer alleen is, op zoek naar nieuw evenwicht in zijn leven. Het is een ingetogen en klassiek dilemma, door Baudet navenant uitgewerkt. Als deze roman enige bijbedoeling heeft dan wel deze: dat de beschaving dient te winnen, dat we aan de goede kant van de historie moeten staan.

Esthetische Feingeist

Baudet heeft van zijn hoofdpersoon een weinig ambitieuze, kunstzinnige en intellectuele man gemaakt, een esthetische Feingeist, vervuld van literatuur en klassieke muziek. Als Philippe door Parijs loopt, de mooiste stad op aarde, vraagt hij zich af waarom zij in de Tweede Wereldoorlog nooit is gebombardeerd. Het heeft misschien veel gekonkel en collaboratie gekost om haar te sparen maar wat de bezoeker ervaart is vooral haar uitstraling: “Wat was nu belangrijker, in het perspectief van de eeuwen: rechtvaardigheid of schoonheid? Binnenkant of buitenkant?” Zo is het ook met zijn relatie, gaat hij voor de diepte met zijn vrouw, of de aantrekkingskracht van zijn nieuwe vriendin?

Een antwoord komt er niet voor deze man in zijn midlife-crisis, het enige wat hij bereikt is een momentane verlichting aan het slot, de illusie van een ongebroken wereld: “Philippe wist dat het niet waar was wat hij nu zag, hij wist dat het niet waar was, maar hij had de kracht niet om zich los te maken uit de illusie. Voor even was hij werkelijk van elk waarheen bevrijd.”

Je vraagt je voortdurend af wat Baudet beoogt met dit boek, met de schoonklinkende maar erg brave beschrijvingen van muzikale ervaringen, met de matige liefdespassages (‘Na het klaarkomen ging Philippe op de rand van het bed zitten’) en het gedempte gemoedsleven van de anti-held.

Geestelijk niemandsland

In de verte deed ‘Van elk waarheen bevrijd’, behalve aan al die oudere-man-jonger-meisjeboeken, denken aan ‘Walging’ van Sartre, dat zoveel uitgesprokener en negatiever is, maar dat ook een soort geestelijk niemandsland beschrijft.

Oordeel: Braaf commentaar op de mislukte ambities van de sixties

Baudets novelle beschrijft, op volkomen onspectaculaire, hier en daar zelfs enigszins flegmatische toon het blikveld van een filosofische estheet in onze tijd. Daarmee is het in elk geval één ding niet: een populistische roman. Ook de scène waarin de hoofdpersoon zijn waardering uitspreekt voor een Ethiopische ober lijkt zijdelings bedoeld om het mogelijke verwijt van domme xenofobie te ontzenuwen. Als het maar goed en mooi is, dan deugt de wereld.

De halfbakken hoofdpersoon met zijn falende liefdesleven lijkt me een commentaar op de mislukte ambities van jaren zestig: “Ons laatste ideaal, dacht Philippe, onze laatste religie: dat we allemaal dieren zijn, allemaal hetzelfde, wezenlijk onbeschaafd, seksueel gericht; het is de eredienst die we vieren in de poptempels die overal zijn opgericht - via de afgoderij van het tienersterrendom. Dat is wat er overgebleven is van de bevrijding. Dat is waar het ons heeft gebracht.” Een sombere conclusie, niet rechts, niet links maar wel behoorlijk misantropisch.

Thierry Baudet
Van elk waarheen bevrijd
Prometheus; 135 blz. € 18,99

Recensenten van Trouw bespreken pas verschenen fictie, non-fictie, jeugdliteratuur en thrillers. Lees hier meer boekrecensies.

Lees ook: Is trouw in de liefde echt nodig?

Is het nodig om trouw te zijn aan één geliefde? Thierry Baudet en Marli Huijer zijn het oneens.

Deel dit artikel

Dit boek is in elk geval geen populistische roman

Oordeel: Braaf commentaar op de mislukte ambities van de sixties