Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Wie grient, grinnikt of grijnst, vertrekt in essentie zijn gezicht

Cultuur

Ton den Boon

© anp
Taal

Grinneken' stond gisteren pontificaal boven een ingezonden brief in Trouw. Er zullen vast wel abonnees hebben gegrinnikt bij het lezen daarvan, want in plaats van grinneken had er natuurlijk grinniken moeten staan. Met een i.

Voordat eindredacties van kranten systematisch spellingcheckers gingen gebruiken, trof je de misspelling grinneken regelmatig aan in de media, net als trouwens hinneken en in mindere mate frunneken en punneken. Bij de werkwoorden prediken en zaniken, die dezelfde uitgang hebben als frunniken, grinniken, hinniken en punniken, deed deze spelfout zich merkwaardig genoeg minder vaak voor. Misschien is de verklaring daarvoor dat onze voorouders zich (onbewust) het woordbeeld van prediker en zanik (iemand die zanikt) herinnerden als ze prediken en zaniken moesten schrijven.

Lees verder na de advertentie
De oerbetekenis van grienen, dat behalve met grinniken ook verwant is met grijns, is namelijk het gezicht vertrekken

Grinniken dateert uit de late Middeleeuwen en is een intensivum (een werkwoord dat een werking versterkt tot uitdrukking brengt) van het oude, in onbruik geraakte werkwoord grinnen. Dat betekende net als grinniken 'met een knorrend keelgeluid lachen' en is, behalve met het Engelse werkwoord to grin (grijnzen) ook verwant met grienen. Dat gebruiken we nu als een ongunstig synoniem van huilen, maar vroeger werd het ook wel in de betekenis knorren gebruikt.

Dat bij zowel grienen als grinniken kennelijk een knorrend geluid wordt voortgebracht, doet vermoeden dat deze vormen van lachen en huilen hun naam aan dat geluid te danken hebben. Dat is echter niet het geval: de oerbetekenis van grienen, dat behalve met grinniken ook verwant is met grijns, is namelijk het gezicht vertrekken.

Grammaticale geschillen, etymologische enigma's en andere taaltwijfels, voor u opgehelderd door Peter-Arno Coppen en Ton den Boon.

Deel dit artikel

De oerbetekenis van grienen, dat behalve met grinniken ook verwant is met grijns, is namelijk het gezicht vertrekken