Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Wat zit er achter 'maar liefst'?

Cultuur

Peter-Arno Coppen

Het Groene Boekje. © anp
Taal

Een lezer verwondert zich over de woordgroep 'maar liefst', zoals in 'maar liefst een hele pagina'. Hij vraagt zich af: 'Wat voor liefde moet ik me hierbij voorstellen?' Het korte antwoord is: modale liefde.

'Maar liefst' is een van die prachtige modale uitdrukkingen waar het Nederlands in uitblinkt. Ik heb het in deze rubriek al eens eerder over modaliteit gehad, en ik zal dat blijven herhalen tot iedereen de schoonheid ervan inziet.

Lees verder na de advertentie
Modaliteit gaat, kort gezegd, over waar­schijn­lijk­heid en wenselijkheid

Modaliteit gaat, kort gezegd, over waarschijnlijkheid en wenselijkheid. Wij zenden tijdens een gesprek (en in schrift) voortdurend signalen uit over hoe wij over de wereld denken. Zo zeggen wij iets over onze verwachtingen (waarschijnlijkheid) of bedoelingen (wenselijkheid). Het Nederlands heeft daar veel mogelijkheden voor. 'Maar liefst' is er daar een van.

Hoe heeft die uitdrukking zich ontwikkeld? Eerst had je natuurlijk zinnen als 'Hij gaat het liefst zonder jas naar buiten'. Dat is de overtreffende trap van 'liever', en het gaat dan over zijn voorkeur. In die uitdrukking valt 'het' op een gegeven moment weg, waardoor 'liefst' afzwakt tot een modale wenselijkheid.

Modale bepalingen hebben echter de neiging om te verschuiven: 'liefst' werd volgens de naslagwerken vaak 'afkeurend' gebruikt (dus niet wenselijk voor de spreker). Dan komt 'maar' erbij.

'Maar' creëert een tegenstelling. 'Maar liefst' (vooral bij hoeveelheden) geeft dan aan dat de genoemde hoeveelheid groter is dan je zou verwachten. Waarom zou je dat willen aangeven? Omdat je het goedkeurt, of juist afkeurt. 'Maar liefst' kun je dan ook in positieve en negatieve zin gebruiken.

Grammaticale geschillen, etymologische enigma's en andere taaltwijfels, voor u opgehelderd door Peter-Arno Coppen en Ton den Boon. Hier vindt u hun andere artikelen.

Deel dit artikel

Modaliteit gaat, kort gezegd, over waar­schijn­lijk­heid en wenselijkheid