Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Wat maakt een mens tot mens? Slavernij-tentoonstelling zet bezoeker aan het denken

Cultuur

Lidwien Dobber

In 1934 vloog de KLM voor het eerst naar Curaçao. De gebeurtenis werd gevierd met de uitgave van een puzzel. © RV

Het Tropenmuseum hoopt op een levendige discussie over hoe het slavernijverleden doorwerkt in ons denken en doen. Het museum wil zelf ook nog graag leren van bezoekers.

Van de nicht van Jimmy van der Lak, alias Jimmy Lucky, heeft het Tropenmuseum een receptenboekje te leen met daarin zijn beste cocktails. Gesigneerd. Jimmy was een bekend gezicht in het Scheveningse uitgaansleven van de jaren dertig, in de jazz-clubs die toen helemaal de rage waren. Als Surinamer paste Van der Lak prima in de entourage.

Lees verder na de advertentie

Schuldgevoel, daar wil het Tropenmuseum niet op inspelen met zijn tentoonstelling 'Het heden van het slavernijverleden' die vanmiddag opent in Amsterdam. Het wil bezoekers aan het denken zetten: hoe werkt dat verleden door? In stereotypering bijvoorbeeld. Want waarom belandde Van der Lak, een van de eerste Surinamers die naar Nederland reisde, in de uitgaansscene? Dat vragen de makers zich af. Stond hij daar als barman exotisch, zwoel of hyperseksueel te zijn, als extra attractie voor de witte clientèle van de 'negercabarets'? Was zijn zwart-zijn een product?

Tekst loopt door onder de afbeelding.

3D-reproductie van een Nigeriaans Egungun-masker dat wordt gebruikt om de gemeenschap te zuiveren van misdaad en onheil. © RV

Het Tropenmuseum, zegt directeur Stijn Schoonderwoerd, heeft zijn oorsprong in de koloniale tijd. Het voelt een verantwoordelijkheid om kennis over te dragen over een verleden dat wit en zwart delen, maar waarvan het verband met het heden velen ontgaat.

Het Tropenmuseum wil leren van de bezoekers. Wat vinden zij dat een mens tot mens maakt?

Zo kan conservator Martin Berger zich niet herinneren dat hij op school ook maar een dag les heeft gehad over slavernij. En zonder kennis is het lastig relaties leggen, stelt hij vast. Hij is Amsterdammer, ging vroeger altijd skaten op het Museumplein. Op steenworp afstand van waar eind negentiende eeuw een dertienjarig jochie werd tentoongesteld. Overgebracht uit Suriname, moest hij op het Amsterdamse plein staan trommelen, terwijl het publiek achter hekken toekeek. Zijn foto hangt op de tentoonstelling.

Brandmerk

Met voorwerpen hoopt de tentoonstelling de bezoeker de geschiedenis in te trekken. Een brandmerk - Berger: "Ik vind dit een van de heftigste objecten' - werd in het vlees gebrand van mannen, vrouwen en kinderen die op dat moment ophielden mens te zijn; ze golden nu als goederen. Maar degene die het brandmerk zette, ontmenselijkte die zichzelf ook niet met zijn mensonterende daad?"

Naast voorwerpen zijn er schermen met sprekers. Winti-priesteres Marian Markelo, ook bekend als Nana Efua, vertelt over haar religie die ontstond op de erven van de plantages van Suriname. De mannen en vrouwen daar waren door hun bazen tot slaaf gemaakt, maar ze hielden vast aan hun menselijkheid door hun eigen religie te belijden, en met hun eigen muziek en eigen verhalen. Hun verzet, is de boodschap van het museum, is net zo goed onderdeel van het slavernijverleden als de vernedering die ermee wordt geassocieerd.

Tekst loopt door onder de afbeelding.

© RV

Keti koti

De tentoonstelling is niet af, zegt maker Richard Kofi. Het Tropenmuseum hoopt te horen en te leren van de bezoekers. Wat vinden zij dat een mens tot mens maakt? Wat is de prijs van vrijheid? En keti koti, de herdenking van de afschaffing van de slavernij op 1 juli, is dat een feest voor álle Nederlanders? Het museum hoopt dat ze hun verhalen achterlaten.

En wie een object-met-een-verhaal heeft, is van harte uitgenodigd het aan te bieden. De cocktailrecepten van Jimmy Lucky staan op een wisselplek, bedoeld voor steeds een nieuw voorwerp. Als dat komt, gaat Van der Laks gesigneerde boekje weer terug naar zijn nicht.

Modetrends uit Afrikaanse steden

Ook vanaf vandaag: Afrikaanse mode in het Tropenmuseum. Ontwerpers, bloggers, journalisten en de eigenaar van een concept-store uit Nigeria, Kenia, Zuid-Afrika en Marokko laten zien wat er hun hoofdsteden aan mode te beleven valt. Van Lagos chic tot Nairobi casual, streetwear uit Casablanca en tenniskleding met een boodschap uit Johannesburg. En slechts heel af en toe een Vlisco-stofje uit Helmond. Op zaterdag en zondag staan er 64 naaimachines in het museum en geven vier bekende ontwerpers ieder een masterclass.

Twee Marronse jongens (Suriname, 1900-1919). © RV



Het e-mailadres bij dit profiel is nog niet bevestigd. Een link om te bevestigen kunt u vinden in uw inbox.
Bent u de link kwijt? Vraag hier een nieuwe aan.

Wachtwoord is niet correct

tonen

Wachtwoord komt niet overeen

tonen

U moet akkoord gaan met de gebruiksvoorwaarden


Deel dit artikel

Advertentie
Het Tropenmuseum wil leren van de bezoekers. Wat vinden zij dat een mens tot mens maakt?