Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Wat doen we tegen de ramp die Trump heet?

Cultuur

Co Welgraven

In Donald Trump komt veel narigheid samen, aldus schrijfster Naomi Klein. © Getty Images
Boekrecensie

Naomi Klein hekelt Trumps shockdoctrine, zijn belangenverstrengeling en meer, maar biedt ook hoop.

Voor opiniepeilers en politieke waarnemers was de verkiezing van Donald Trump een grote verrassing, want zo'n beetje iedereen had erop gerekend dat Hillary Clinton de 45ste president van de Verenigde Staten zou worden. Maar welbeschouwd was het een logisch eindpunt, 'een collage van zo ongeveer alle verderfelijke ontwikkelingen van de afgelopen halve eeuw', schrijft de befaamde Amerikaans/Canadese journaliste Naomi Klein in 'Nee is niet genoeg'.

Lees verder na de advertentie

In Donald Trump komt veel narigheid samen, aldus Klein. Hij is de personificatie van de groeiende invloed van de rijken op de politiek, hij is de vleesgeworden overtuiging dat geld en macht je het recht geven om je wil aan anderen op te leggen, aan vrouwen, maar ook aan de hulpbronnen van de aarde. En Trump is een exponent van het nog altijd sterk ideologische vrijemarktproject dat te hoop loopt tegen alles wat publiek en gemeenschappelijk bezit is.

Klein heeft een aantal geruchtmakende boeken geschreven waaraan stuk voor stuk jarenlang onderzoek voorafging. Zo beschreef zij hoe internationale ondernemingen steeds meer een merknaam worden in plaats van producenten van een fysiek product - kijk naar Apple en Google. In een ander boek toonde ze aan dat politici graag ge- of misbruik maken van plotselinge gebeurtenissen of rampen om hun beleid door te drukken - zie 9/11, en de orkaan Katrina in 2005; ze noemt dat 'de shocktherapie'. En Klein waarschuwde al vroeg voor de dramatische gevolgen van de klimaatverandering.

Tekst loopt door onder de afbeelding

Trumpgebouw (Wall Street 40), tot 9/11 het op een na hoogste gebouw van New York. © colourbox

Laten nou al die onderwerpen terugkomen bij The Donald; daarom heeft de journaliste ook maar een paar maanden over dit boek gedaan, want het voorwerk had ze al verricht. Trump is al jaren een merk: hij is groot geworden in vastgoed, maar hij verhuurt zijn naam overal aan. En hij betrekt zijn familie bij zijn imperium, en nu ook bij het Witte Huis.

Woede

President Trump probeert korte metten te maken met het beleid van zijn voorganger Obama, de maatregel tegen de dreamers - de jonge illegalen - is er het jongste voorbeeld van; het is Trumps eigen schokdoctrine. En dat hij besloten heeft om de VS uit het Parijse klimaatakkoord te laten stappen, toont aan hoe hij over de opwarming van de aarde denkt.

Naomi Klein stikt bijkans van woede over wat Trump allemaal wel niet fout doet. Ze ziet hem en zijn entourage als 'een symptoom van een diepgewortelde ziekte'. Ze hekelt de belangenverstrengeling waaraan de president, zijn familie, maar ook zijn ministers en adviseurs zich in haar ogen schuldigmaken. Hoe kun je de voormalige baas van ExxonMobil in vredesnaam minister van buitenlandse zaken maken? En Klein laat zien hoeveel mensen in de omgeving van Trump banden hebben met banken als Goldman Sachs. Overigens: Hillary Clinton heeft die ook. Mede daardoor moet de journaliste niets van haar hebben. Klein is fel over de Democratische Partij die volgens haar niet in staat was en is om een geloofwaardig alternatief voor Trump te bieden. Zij was aanhanger van de linkse kandidaat Bernie Sanders die het in de voorverkiezingen uiteindelijk tegen Clinton moest afleggen.

Aan de hand van talloze voorbeelden laat Klein zien wat voor afkeurenswaardig figuur die Trump is. Soms gaat het om details, die toch wel veelzeggend zijn, al zijn ze vrij oud. Na de aanval op de Twin Towers in New York, zei de miljardair in een interview dat zijn gebouw op Wall Street nummer 40 nu weer het hoogste van de stad was. Overal lagen lijken, het was een slagveld, en Trump 'kon alleen maar denken aan de voordelen die hem dat bood', schampert Klein. Maar hier winkelt ze toch heel selectief, want wie het filmpje op YouTube opzoekt, hoort dat Trump zich wel degelijk bekommert om de slachtoffers.

Interessante verbanden

De auteur analyseert scherp, is uitstekend geïnformeerd, trekt interessante verbanden, en kan bovendien heel goed schrijven (de vertaling is ook prima). En ze geeft de lezer aan het eind van haar interessante en waardevolle boek toch hoop. Protesten tegen het beleid van Trump hebben niet zoveel zin, waarschuwt ze, en het is zeker niet zo verstandig om tegen elke maatregel de straat op te gaan. Zo blijven we bezig, en het resultaat is nul. 'Nee is niet genoeg', is niet voor niets de titel van haar boek.

Klein pleit voor een integrale aanpak die perspectief biedt. Alles hangt tenslotte met alles samen: ongebreideld kapitalisme, zelfverrijking, racisme, seksisme, het plunderen van grondstoffen, minachting voor het klimaat. Er is volgens haar een verband "tussen machtige mannen die vinden dat ze het recht hebben om het lichaam van een vrouw te gebruiken, en de wijdverbreide opvatting dat mensen het recht hebben om datzelfde met de aarde te doen".

Oordeel: klein weet veel en schrijft goed, maar winkelt selectief

De schrijfster verwijst naar de Leap-beweging die een paar jaar geleden in Canada opkwam tegen de conservatieve regering van premier Stephen Harper, waar ze zelf bij betrokken was, samen met vakbondsleiders, feministen, klimaatdeskundigen, mensenrechtenactivisten - noem maar op. Ze stelden een manifest op waarin niet alleen kritiek werd geuit op de conservatieven, maar ook uitzicht werd geboden op een totaal ander beleid. Het groeide uit tot een brede en succesvolle beweging. En kijk? Nu waait er een hele andere wind in Canada en is Justin Trudeau premier (al is Klein geen grote fan van hem).

Zo'n beweging zou ook in de VS succes kunnen hebben. Het fundament daarvan ligt er al, er is groeiend verzet tegen de Republikeinen en Donald Trump, er gloort zelfs een progressieve meerderheid, stelt ze, al voert ze daarvoor geen overtuigende bewijzen aan.

Hier lijkt Klein toch even de politieke realiteit uit het oog te verliezen. Trump mag een ramp van een president zijn, maar zolang de Republikeinen, die de meerderheid hebben in Senaat en Huis van Afgevaardigden, hem blijven steunen, zit hij gebeiteld in het Witte Huis. Hij is al bezig met zijn herverkiezing in 2020. Trump heeft meer te vrezen van het onderzoek naar zijn banden met Rusland dan van een volksbeweging.

Naomi Klein
Nee is niet genoeg. Tegen Trumps shockpolitiek, voor de wereld die we nodig hebben
Vert. Jan Willem Reitsma, Pon Ruiter.
De Geus 334 blz. €19,99

© rv

Trouw.nl is vernieuwd. Vanaf nu is onbeperkte toegang tot Trouw.nl alleen voor (proef)abonnees.


Wilt u dit artikel verder lezen?

Maak vrijblijvend een profiel aan en krijg gratis 2 maanden toegang.

Het e-mailadres bij dit profiel is nog niet bevestigd. Een link om te bevestigen kun je vinden in je inbox.
Ben je de link kwijt? Vraag hier een nieuwe aan.

Ongeldig e-mailadres

Wachtwoord is niet correct

tonen

Wachtwoord komt niet overeen

tonen

U moet akkoord gaan met de gebruiksvoorwaarden


Wij gaan vertrouwelijk om met uw gegevens. Lees onze privacy statement.

Deel dit artikel

Advertentie
Oordeel: klein weet veel en schrijft goed, maar winkelt selectief