Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Wat de rechtszaak tegen Robin Thicke voor de muziek betekent

Cultuur

Seije Slager

Still uit de video van Blurred Lines © Yout

Robin Thicke en Pharrell Williams moeten 7,4 miljoen dollar betalen aan de erven van Marvin Gaye, zo is de einduitkomst van een van de bizarste rechtszaken uit de muziekgeschiedenis. Maar de consequenties strekken zich verder uit.

Het nummer 'Blurred Lines' verdeelde de meningen al langer. Het was in 2013 zowel een van de grootste hits als een van de meest gehate nummers van het jaar: dat laatste doordat velen zich nogal ergerden aan de schaars geklede dames die in de clip mochten opdraven om het mannelijke zelfbeeld van Robin Thicke te accentueren.

Maar die discussies lijken nu bijna futiel: inmiddels is het nummer namelijk onderdeel geworden van een rechtszaak die flinke consequenties zou kunnen hebben voor hoe muzikanten werken.

Een Amerikaanse jury bepaalde gisteravond namelijk dat het nummer een plagiaat is van 'Got to give it up' van Marvin Gaye. Thicke en Williams moeten 7,4 miljoen dollar betalen aan de erven van Gaye, die het proces hadden aangespannen.

Medley in de rechtszaal
Het proces zelf was vrij bizar. Een jury, die niet muzikaal geschoold was, moest zich uitspreken over de dunne lijn tussen muzikale inspiratie en kopie. En dat moesten ze ook nog doen op basis van bladmuziek: in 1977, toen 'Got to give it up' uitkwam, lag het auteursrecht namelijk nog niet op de audio-opname, maar op de compositie zelf. En dus mocht het nummer niet gedraaid worden in de rechtszaal.

Wat er wel te horen was: Robin Thicke, die een medley speelde van onder andere 'Let it be' van The Beatles, 'No woman no cry' van Bob Marley en 'Man in the mirror' van Michael Jackson, om te laten horen dat heel veel grote artiesten elementen uit elkaars werk lenen - in dit geval een akkoordenschema - maar dat ze daarmee nog geen plagiaat op elkaar plegen.

Maar wat Thicke en Williams uiteindelijk de das lijkt te hebben omgedaan, is dat Thicke in interviews verklaard had dat hij en Williams de 'feel' van 'Got to give it up' hadden geprobeerd te benaderen. Dat dat inderdaad gelukt is, hoort ook de oppervlakkige luisteraar.

Plagiaat?
Maar is het daarmee ook plagiaat? Het simpelste antwoord is: plagiaat is uiteindelijk een juridische term, dus als dat in een rechtbank wordt vastgesteld, dan is het zo.

Maar, zoals Randall Roberts in de LA Times schreef: "Niks nieuws onder de zon. Popmuziek is au fond een vorm van creatieve diefstal, waarin iedere generatie artiesten voortborduurt op de vibes en ideeën die hen beïnvloed hebben toen ze opgroeiden."

Folk process
Ooit was dat bewuste voortborduren iets waar muzikanten trots op waren. Countryzanger Pete Seeger noemde het ooit 'the folk process': traditionele liedjes evolueren geleidelijk, doordat steeds nieuwe artiesten kleine wijzigingen aanbrengen in tekst en muziek. Bewust of onbewust.

Zijn collega Woody Guthrie weigerde zelfs om gebruik te maken van de mogelijkheden die hem geboden werden door het auteursrecht, dat in zijn tijd steeds strenger werd. "Dit nummer is beschermd voor een periode van 28 jaar", liet hij op de hoezen van zijn platen drukken, "en iedereen die we betrappen die het zonder onze toestemming uitvoert is nog steeds een goede vriend van ons, want het kan ons niets schelen."

Vibe
Natuurlijk zijn rechtszaken over plagiaat niets nieuws. Zo werd George Harrison in de jaren zeventig schuldig bevonden aan het plagiëren van het nummer 'He's so Fine' van The Chiffons. Maar wie Harrisons nummer 'My Sweet Lord' daarnaast legt, ontkomt inderdaad niet aan de conclusie: zowel het akkoordenschema als de melodielijn komen precies overeen.

Bij de zaak-Thicke ligt het iets ingewikkelder: natuurlijk werd er door de erven-Gaye een musicoloog bij gehaald, die tot in details kon uitleggen waar de overeenkomsten in de baslijn precies zitten. Maar overeenkomsten in baslijnen zijn er altijd geweest in de popmuziek: leg die van 'Can't Hurry Love' van The Supremes maar eens naast die van 'Town Called Malice' van The Jam.

Wat in deze rechtszaak de doorslag heeft gegeven, lijkt toch meer: het klinkt ongeveer hetzelfde. Het heeft dezelfde 'vibe', zoals Pharell Williams de overeenkomst schilderde. Is het terecht dat Williams en Thicke zijn teruggefloten? Luister hieronder, en oordeel zelf.

Tricky
Wat de uitspraak in ieder geval betekent, is dat voortborduren op het geluid van een vorige generatie juridisch tricky is geworden. Of, zoals de advocaat van Williams en Thicke het verwoordde: "Dit heeft consequenties voor de creativiteit van jonge muzikanten die op de schouders van andere muzikanten hopen te gaan staan."

En wat muzikanten er verder van zullen leren is: wees in interviews niet eerlijk over je inspiratiebronnen.

Lees verder na de advertentie

marvin

thicke

george

chiffons

supremes

weller

Deel dit artikel