Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Wat als Rembrandt met een Bic-balpen had getekend? Irma Boom bedacht hoe dat eruit zou zien

Cultuur

Henny de Lange

© rv

Als Rembrandt nu leefde had hij misschien wel met een Bic-balpen getekend. Ontwerper Irma Boom bedacht hoe zijn zelfportret met baret uit 1634 er dan zou hebben uitgezien. Dat hangt nu aan de gevel van het Rijksmuseum als blikvanger voor ‘Alle Rembrandts’.  

Piepklein is het zelfportretje – met een baret op zijn woeste krullen – dat Rembrandt omstreeks 1634 maakte. De ets is niet veel groter dan een postzegel. Dit zelfportret, maar dan tot metersgrote proporties opgeblazen, hangt nu aan de gevel van het Rijksmuseum in Amsterdam. Het is het uithangbord voor de tentoonstelling van alle Rembrandts uit de collectie van het Rijks: 22 schilderijen, 60 tekeningen en 300 etsen. Voorbijgangers kunnen het niet missen. Al van ver springt de jonge stoere Rembrandt in de knalblauwe kleur in het oog. 

Lees verder na de advertentie

Mini-ets

Een blauwe Rembrandt? Hoe kom je erop? En waarom uitgerekend deze mini-ets als beelddrager en niet bijvoorbeeld een van de beroemde schilderijen van de meester? Dat het uiteindelijk dit beeld is geworden, is ook een verrassing, een ‘vondst’, zegt ontwerper Irma Boom. Die kwam natuurlijk niet zomaar uit de lucht vallen, daar ging het nodige aan vooraf.

Ik heb een heleboel van die kleine etsjes tot in detail bekeken en de details uitgeprint op A4

Hoe begin je als het Rijksmuseum je vraagt om de vormgeving en het beeldmerk te ontwerpen voor ‘Alle Rembrandts’? Een expositie die laat zien hoe vernieuwend en rebels de schilder was in zijn tijd? Boom ging op haar computer eerst maar eens op ‘Rijksstudio’ (de website van het Rijksmuseum) al zijn etsen bestuderen. “Die zijn toch minder bekend dan zijn schilderijen en sommige waren nog nooit te zien. Ik heb een heleboel van die kleine etsjes tot in detail bekeken en de details uitgeprint op A4, zodat ik een totaalbeeld zou krijgen van de mogelijkheden.”

 Alles bij elkaar groeide het uit tot een wandvullende collage in haar atelier. Wat ze toen zag, was echt een openbaring voor haar, vertelt ze, nog steeds opgetogen over de ontdekking die ze deed. “Ik zat naar al die lijntjes en krabbeltjes te kijken en ontdekte hoe losjes en onbevangen Rembrandt tekende. Kijk eens hoe hij met simpele lijnen die leeuw heeft neerzet; en zijn krullen met van die kleine haaltjes. Het kwam op mij over alsof hij alleen en heel vrij heeft zitten tekenen.” 

Zelfportretje met baret

Het meest onder de indruk was ze van het zelfportretje met baret, dat hij maakte toen hij achter in de twintig was. “Met die pet op zijn krullen en die olijke blik, ziet hij er ook bijna een beetje brutaal uit. Wat een branie is het. Hij deed me denken aan Jan Cremer (schrijver en kunstenaar, red.) in zijn wilde jonge jaren. Ik weet het, het zijn totaal verschillende type ­kunstenaars, maar Cremer kon ook zo vol bravoure en zelfverzekerd op een motor de wereld inkijken. Ook hun ­tegendraadsheid hebben ze gemeen. Rembrandt trok zich niets aan van wat toen gangbaar was in de schilderkunst. Dat rebelse zit ook in dit zelfportret. Hij ziet er hedendaags uit. Je zou hem zo op straat kunnen tegenkomen.”

Ik wilde de moderniteit van Rembrandt laten zien en daar hoort een moderne kleur bij, een kleur blauw die aan een Bic-pen doet denken

Haar keuze stond vast. Ze wilde iets met dit portretje doen, maar hoe maak je daar een eigentijdse figuur van? “Ik wilde de moderniteit van Rembrandt laten zien en daar hoort een moderne kleur bij, een kleur blauw die aan een Bic-pen doet denken. Stel, dat hij nu ­geleefd zou hebben, dan zou hij ­misschien wel deze balpen gebruikt kunnen hebben”, zegt ze en haalt een blauwe Bic tevoorschijn.  

Blauw dus

Rembrandt moest dus blauw worden. Lachend: “Ik noem het zelf Bic-balpenblauw.” Ook de muren van de museumzalen waar alle Rembrandts hangen, kregen die kleur. “Door de ­intens blauwe achtergrond en de grijze passepartouts van de etsen wordt je blik als een magneet getrokken naar het werk van Rembrandt. Je kijkt geconcentreerder naar de tekeningen en etsen. Ik hoop dat bezoekers daardoor ook gaan zien wat ik heb ontdekt.”

Irma Boom, grafisch ontwerpster. © Martijn Gijsbertsen

Dat de blauwe Rembrandt een blikvanger van jewelste is, heeft ze al gemerkt. Toen ze langs het Rijksmuseum liep, hoorde ze een jongetje van een jaar of acht aan zijn moeder vragen: “Wanneer gaan wij naar die Rembrandt toe?”

“Dat blauw werkt dus. Geweldig toch, dat een kind ziet dat Rembrandt een te gekke kunstenaar was.”

Wie is Irma Boom?

Irma Boom (Lochem, 1960) is boekontwerper. Ze wordt gezien als de queen of books, koningin van het bijzondere en monumentale boek. Zo bedacht ze voor ­Renault een boek met metaalachtige bladzijden, voor Chanel een boek zonder inkt.

Daarnaast ontwerpt ze af en toe een huisstijl, onder meer die van het Rijksmuseum in Amsterdam met de veelbesproken spatie ­tussen de woorden. Gisteren ­verscheen een postzegelvel bij PostNL met twee zelfportretten van Rembrandt, door haar ­bedacht als beeldmerk voor de tentoonstelling ‘Alle Rembrandts’ in het Rijks.

In 2014 kreeg ze de Johannes ­Vermeerprijs, de staatsprijs voor de kunsten. 

Alle Rembrandts van het Rijks

Het Rijksmuseum in Amsterdam laat voor het eerst in de geschiedenis alle 22 schilderijen, 60 tekeningen en de 300 beste etsen van Rembrandt uit de eigen collectie zien. De tentoonstelling, ter gelegenheid van zijn 350ste sterfjaar, duurt tot 10 juni.

Daarbij verschijnt het boek ‘Rembrandt. Biografie van een rebel’ van conservator Jonathan Bikker over alle hoogte- en dieptepunten uit zijn leven, ook ontworpen door Irma Boom.  

Lees ook: 

Ernst van de Wetering: ‘Ik ben niet van de Rembrandtpolitie’

Ernst van de Wetering (80) geldt ook in dit Rembrandtjaar als dé autoriteit als het gaat om de schilderijen van Rembrandt. Over een eventuele opvolger denkt hij niet na. ‘Ik acht de kans zeer gering dat mijn conclusies aangepast moeten worden.’

Het Mauritshuis pronkt dit Rembrandtjaar met zijn miskopen

Deze week begint het Rembrandtjaar 2019 met veel tentoonstellingen over het werk van de grote meester die 350 jaar geleden stierf. Het Mauritshuis toont ook de ‘miskopen’ van onechte Rembrandts, en de twijfelgevallen.

Deel dit artikel

Ik heb een heleboel van die kleine etsjes tot in detail bekeken en de details uitgeprint op A4

Ik wilde de moderniteit van Rembrandt laten zien en daar hoort een moderne kleur bij, een kleur blauw die aan een Bic-pen doet denken