Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Wandel door een prachtig waterlinielandschap naar het Fort bij Edam

Cultuur

Flip van Doorn

© Hollandse Hoogte
Mooiste Nederland

Aan het wandelnetwerk van Noord-Holland ligt het Fort bij Edam. Het is een van de plekken waar dit weekend het linieland zich presenteert.

Af en toe is Nederland domweg het mooiste land van de wereld. Vooral in deze tijd van het jaar op een dijk langs het Markermeer. Haast opzichtig poseren koeien in de wei, alsof Paulus Potter ieder moment langs kan komen om ze te schilderen. Het gras zo weelderig dat de schapen er nauwelijks tegenop kunnen grazen. In de bermen schiet fluitenkruid op tot okselhoogte.

Lees verder na de advertentie

De insectenstand mag dan achteruitgaan, hier op de Zuiderzeedijk ten noorden van Edam is daar niets van te merken. Dikke wolken muggen hangen boven het pad, zwaluwen scheren er met opengesperde bek doorheen.

Futen duiken onder, op een paal droogt een aalscholver zijn veren en visdiefjes laten zich net zo lang in het water vallen tot ze wegvliegen met iets zilvers spartelend in hun snavel. Wie verantwoordelijk is voor de aangevreten resten van vissen en rivierkreeftjes die op de dijk slingeren, weet ik niet precies, maar ik heb zo mijn vermoedens.

De Zeevangroute

Uit de gids ‘De mooiste netwerkwandelingen in Waterland en de Zaanstreek’ heb ik de Zeevangroute gekozen. Vanwege het broedseizoen zijn niet alle weilanden toegankelijk, maar dat los ik op door er het eerste deel van de Dik Tromroute aan vast te knopen. Die begint ook in Oosthuizen en voert langs het schooltje in Etersheim waar schrijver C. Joh. Kieviet voor de klas stond. Bij de Braakmolen kleurt het grasland geel en bruinrood van de bloemen, weidevogels maken dankbaar gebruik van plas en dras. Langs het pad waarover ik niet mag wandelen buitelen kieviten. Een groepje grutto’s bindt de strijd aan met twee kraaien, zo te horen hebben ze kuikens te verdedigen.

Vrijwilligers koesteren en verzorgen nu het Fort bij Edam of het een huisdier is

Tekst loopt door onder afbeelding

© Hollandse Hoogte

Op de dijk komt met elke stap het silhouet van Edam dichterbij, boerderijcampings en recreatiestrandjes als vooruitgeschoven posten. Links op de voorgrond bolt een kleine, vriendelijke heuvel op. Schijn bedriegt. Onder het groen gaan geschutskoepels en kazematten schuil. De oude Zuiderzeedijk is zelfs een meter opgehoogd om een inundatiegebied te creëren. Welkom in het linielandschap. Het Fort bij Edam is onderdeel van de Stelling van Amsterdam en beschermt een inlaatsluis waarmee een groot gebied onder water kon worden gezet. In dit Europees Jaar van het Cultureel Erfgoed staan in juni de waterlinies centraal. Het evenement Mooi Linieland laat niet alleen de forten, maar ook de ingrepen in het omliggende landschap zien.

Vrijwilligers koesteren en verzorgen nu het Fort bij Edam of het een huisdier is. Een van hen is Dorine van der Steen. Volgens haar schuilt in de technische ontwikkelingen de tragiek van de waterlinie rond de hoofdstad. “Aan het einde van de Eerste Wereldoorlog vlogen de eerste bommenwerpers over. En dan sta je natuurlijk raar te kijken met je fort.” Boswachter Jamie Jenner vertelt dat het fort een deklaag van duinzand kreeg, waardoor op het dak een soort duinvegetatie ontstond. Op een afgeschermd veld bloeien zelfs orchideeën, naast nog 190 andere plantensoorten. Daar komen dan weer vlindersoorten als het oranjetipje op af. Er broeden uilen en ijsvogels, rietzangers laten massaal van zich horen en uit de verte klinkt de metalige kreet van een fazant.

Vanaf het vers gemaaide dakplatform kijken we naar de dijk waar ik zojuist wandelde. Wachters zouden me van hier al kilometers in het vizier hebben. De oorlog woedt alleen nog in vitrines in de ruimtes onder onze voeten. Daar is de oorspronkelijke keuken grotendeels intact gebleven, is een radiokamer ingericht en zelfs een loopgraaf nagebouwd. Als ik wil, ben ik er uren zoet. Ik zou bijna Edam vergeten, ook een alleraardigste plaats.

Netwerkwandelen

Steeds meer regio’s in Nederland beschikken over een wandelnetwerk. De gidsjes in de reeks ‘De mooiste netwerkwandelingen’ bieden kant-en-klare routes (wandelronden en lijnwandelingen) die van de netwerken gebruikmaken. De schrijvers zijn ervaren wandelauteurs die de routes voorzien van korte, verhelderende teksten vol boeiende weetjes. Prijs per deel: €14,99 via Uitgeverij Elmar.

Dit is een verhaal in de serie Mooiste Nederland. Lees hier eerdere artikelen die verschenen.

Deel dit artikel

Vrijwilligers koesteren en verzorgen nu het Fort bij Edam of het een huisdier is