Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Waarom deze drie vrouwen een podcastrevolutie willen

Cultuur

Isabel Baneke

SCHIK, met van links naar recht Siona Houthuys, Nele Eeckhout, Mirke Kist. ‘De podcast kan dienen als tegengif voor sociale media.’ © Kevin Faingnaert

Vrijdag barst in Amsterdam podcastfestival Oorzaken los. Audiocollectief SCHIK, bekend van de alom bejubelde podcast ‘Bob’, staat er met een voorstelling. “Onze droom is dat jong en oud aan de podcast verslingerd raken.”

Was het ‘Radiolab’? Of juist ‘Poetry, Texas’ van Pejk Malinovski? De feiten zijn ze grotendeels vergeten. Maar het gevoel dat de vrouwen van audiocollectief SCHIK bekroop toen hun docent aan de opleiding Woordkunst in Antwerpen in 2014 op ‘play’ drukte, staat ze haarscherp voor de geest. Magisch, zo beschrijft het drietal het moment waarop ze voor de allereerste keer naar een podcast luisterden.

Lees verder na de advertentie

Voor de Belgische Nele Eeckhout en Siona Houthuys ging een wereld open, net als voor hun Nederlandse medestudent Mirke Kist. Niet alleen begrepen ze plots dat er met het audiogenre wel degelijk brood te verdienen viel, de podcast betoverde hen. À la minute werden ze meegesleurd in de non-fictieve vertellingen van de rondgalmende stemmen.

Precies dat sentiment hoopt SCHIK nu met zo veel mogelijk mensen te delen. “Aan de andere kant van de Atlantische Oceaan is de podcastrevolutie al een tijdje aan de gang”, schrijft het trio op zijn website. “SCHIK wil samen met andere radiomakers eenzelfde beweging in het Nederlands taalgebied op gang brengen.”

Met een podcast komen verhalen via de koptelefoon direct tot je. Dat maakt het een speciale ervaring, heel intiem.

Siona Houthuys

De eerste stappen hebben de vrouwen gezet. Twee jaar geleden werd hun podcast ‘Bob’ door een opvallend grote luisterschare bejubeld. De reeks, waar-in de drie makers herinneringen van een oudere dame onderzoeken, werd bekroond met de eerste Dutch Podcast Award en won een Tegel, een journalistieke vakprijs. Ook de nieuwste podcast van SCHIK, ‘Laura H.’ – over het onderzoek van NRC-journalist Thomas Rueb naar de gelijknamige terreurverdachte – oogstte lof.

Om nog meer luisteraars over de streep te trekken staat SCHIK dit weekend met een voorstelling op Oorzaken. Dat is een driedaagse ode aan de podcast, een festival dat vanaf vandaag losbarst in Amsterdam. Op verschillende locaties kunnen bezoekers live-podcastshows bijwonen, audiotours maken door de binnenstad en leren hoe het moderne hoorspel wordt gemaakt.

Het is echt een belevenis, lichten Houthuys (29) en Kist (28) via een videogesprek toe vanuit Antwerpen. “Voor ons makers”, stelt de eerste, “die bijna nooit buiten komen of elkaar ontmoeten, maar ook voor het publiek.” Over hun eigen audiovoorstelling, genaamd ‘Dit gebeurt niet’, willen ze nog niets verklappen. “Het is een zintuiglijke ervaring in het donker, gemaakt door Nele. Kom luisteren!”

Houthuys knikt. “Ik hoop dat een heleboel mensen naar Oorzaken komen om er verslingerd te raken aan de podcast. Nele omschrijft de kracht ervan zo mooi. Zij zegt altijd: ‘Wanneer gebeurt het nu dat iemand in het dagelijks leven in uw oor fluistert? Misschien doet uw lief dat in bed, maar dat is het.’ Met een podcast komen verhalen via de koptelefoon direct tot je. Dat maakt het een speciale ervaring, heel intiem.”

Buitenkant

Maar dat is niet de enige reden dat de vrouwen van SCHIK zo pro-podcast zijn. “We leven in een gekke wereld”, licht Kist hun missie toe. “De maatschappij is individualistisch. Het draait om ik, ik, ik, waarbij de nadruk op de buitenkant ligt.”

Zo worden foto’s van afgetrainde lijven, exotische reizen en perfecte levens – nóg mooier gemaakt met filters en voorzien van ronkende hashtags – op internet gezet. “We zijn vergeten dat iedereen zijn gebreken heeft. Volgens mij maakt dat mensen eenzaam.”

De podcast is een traag online-medium, waarin veelal uit persoonlijk oogpunt verhalen worden verteld die iets over de wereld zeggen

Mirke Kist

“De snelheid van sociale media heeft ook impact”, vult Houthuys aan. “Daar draait het om korte filmpjes, flitsbeelden, waar je haastig langs scrolt.” De podcast kan dienen als tegengif, denken de vrouwen. Kist: “Het is een traag online-medium, waarin veelal uit persoonlijk oogpunt verhalen worden verteld die iets over de wereld zeggen. Zelf vind ik podcasts vaak leerzaam, maar ook troostend, je ontdekt dat anderen net als jij worstelingen kennen.”

Zoals Elisa, de 84-jarige hoofdpersoon uit ‘Bob’. Zij praat tegen haar dochters plots over niets anders meer dan een oude buurjongen, de jeugdliefde van wie ze nog steeds zegt te houden en met wie ze een kindje heeft gekregen, zo meent ze, dat ze moest afstaan aan een klooster.

Wie is deze Bob? Zijn er bewijzen voor het wegmoffelen van de baby? Of spreekt Elisa’s fantasie? Aan de hand van het verhaal van de tachtiger schetst SCHIK hoe kerkelijke instanties indertijd regelmatig dienden als opvang- en weeshuizen en welke gevolgen het afstaan van een kindje kan hebben. Ook illustreert de podcast hoe het brein van een warrige vrouw op leeftijd werkt.

“Net als de makers van ‘Heavyweight’ en ‘This American Life’, heel populaire verhalende en waargebeurde podcasts uit Amerika, zoeken wij naar diep-menselijke thema’s”, legt Houthuys uit. “De herinneringen van Elisa zijn een excuus om het te hebben over dementie. Ook de podcastreeks waaraan we nu werken lijkt in eerste instantie op een zot verhaal, maar gaat in wezen over de leugen. Met iets kleins en persoonlijks hopen we iets groots te vertellen.”

Een appel en een ei

In de VS, Duitsland, Zweden en Engeland is de podcastrevolutie al ontketend. In Amerika bestaan nu grote podcastbedrijven, maar Nederlandse radiomakers worstelen met de vraag hoe er geld te verdienen valt aan podcasts. Dat is ook een van de oorzaken van de trage groei van het medium.

Toch proeft SCHIK dat de podcast wint aan populariteit. Kist: “Vijf jaar geleden moest ik constant uitleggen wat dat was, een podcast. Nu heeft het gros van de mensen wel een idee. Ook heeft de NPO een apart fonds voor het maken van podcasts opgezet. Dat is baanbrekend.”

Toen wij begonnen was er niets. Nu zijn de meeste nieuwsmedia een eigen podcast begonnen, kranten schrijven erover, het virus verspreidt zich.

Siona Houthuys

“Toen wij begonnen was er niets”, vult Houthuys aan. “Nu zijn de meeste nieuwsmedia een eigen podcast begonnen, kranten schrijven erover, het virus verspreidt zich.”

Maar tevreden? Dat is SCHIK nog lang niet. “Er moeten meer goede podcasts komen”, stelt Kist. “Maar daarvoor moet het besef groeien dat podcasts veel tijd en geld kosten. Te vaak word ik gevraagd voor een appel en een ei een audioproject te maken. Dat kan niet. Podcasts klinken alsof ze makkelijk in elkaar te zetten zijn: wat interviews, stukjes voice-over en muziek, klaar. Maar kwaliteit afleveren is hartstikke moeilijk en kostbaar.”

Met steun van de VPRO werkt SCHIK nu aan een podcast over een mysterie in de wielersport. “Tja, dat we ooit in dat onderwerp zouden duiken, hadden we ook niet gedacht.” Houthuys: “Maar het wordt prachtig, de realiteit van die wereld is zo rijk.” Wanneer we de podcast kunnen horen? “Tijdens de Tour de France. De eerste aflevering wordt begin juli gelanceerd.”

Podcastfestival Oorzaken wordt vandaag tot en met zondag gevierd in Amsterdam. Voor tickets en tijden zie www.brakkegrond.nl

Luistertips van audiocollectief SCHIK

Heeft u nog nooit een podcast beluisterd en weet u niet waar te beginnen? Audiocollectief SCHIK geeft een voorzetje.

‘Heavyweight’

Met humor, lef en inlevingsvermogen speurt podcastmaker Jonathan Goldstein in ‘Heavyweight’ naar de momenten die het leven van iemand hebben veranderd. Als een soort therapeutische bemiddelaar duikt hij in deze serie de levensgeschiedenissen in van familie, vrienden en vreemden.

Houthuys: “Deze podcast is briljant. Goldstein ontpopt zich haast tot een poëtische filosoof. Hij is geniaal”

‘Invisibilia’

Een show over ‘the invisible forces that shape human behavior, our thoughts, our beliefs, our emotions’, zo beschrijven de makers hun werk. Op basis van persoonlijke verhalen worden in deze podcast fundamentele vragen over menselijk gedrag uitgediept.

Kist: “Ik moet vaak huilen bij ‘Invisibilia’, maar doe er ook veel psychologische kennis op.”

‘Radiolab’

Radiolab is een klassieker onder de podcasts. Het Amerikaanse programma, dat gaat over wetenschap in de breedste zin van het woord, verhuisde in 2002 van de radio naar het web. Dat betekent dat er inmiddels honderden afleveringen gemaakt zijn.

Houthuys: “’Radiolab’ is een van de eerste podcasts die ik ooit hoorde en een van onze grootste inspiratiebronnen.”

Lees ook:

Op zoek naar goede podcasts? Hier enkele pareltjes - en meer suggesties

Komt het dit weekend met bakken uit de hemel vallen? Dan kunt u natuurlijk neerploffen voor de tv of het bordspel ‘Kolonisten van Catan’ uit de kast trekken. Maar het zou ook het moment kunnen zijn waarop u verslingerd raakt aan de podcast.

Wil je als politicus scoren? Treed dan op in een podcast!

De mediastrategen van de politieke partijen maken overuren nu de datum van 20 maart nadert. Hoe zorgen ze dat hun lijsttrekker op tv komt, op de radio, op Facebook, op YouTube? Met als nieuwe taak erbij: hoe krijgen ze het voor elkaar dat hun lijsttrekker mag optreden in een politieke podcast?

Deel dit artikel

Met een podcast komen verhalen via de koptelefoon direct tot je. Dat maakt het een speciale ervaring, heel intiem.

Siona Houthuys

De podcast is een traag online-medium, waarin veelal uit persoonlijk oogpunt verhalen worden verteld die iets over de wereld zeggen

Mirke Kist

Toen wij begonnen was er niets. Nu zijn de meeste nieuwsmedia een eigen podcast begonnen, kranten schrijven erover, het virus verspreidt zich.

Siona Houthuys