Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Voor de Arabieren is hun eigen Louvre nog maar het begin, nu een Guggenheim

Cultuur

Jan-Cees Butter

© AP
Reportage

Het Louvre in Abu Dhabi is een groot succes. In een jaar tijd bezochten meer dan één miljoen mensen de dependance van het museum in Parijs. ‘Echt bijzonder wat hier gebeurt.’

De Japanse Etsuko Tsukagoshi eet een salade op het terras van het Louvre-museum in Abu Dhabi. Ze kijkt uit over de Arabische Golf, een azuurblauwe zee die er rustig bij ligt. Daarachter tekent zich een fraai panorama van de stad af. De ene wolkenkrabber is nog hoger dan de ander.

Lees verder na de advertentie

“Indrukwekkend”, zegt Tsukagoshi als ze haar ervaringen deelt over het Louvre van het Midden-Oosten. “Ik ben in het verleden wel eens naar het Louvre in Parijs geweest”, vertelt ze. “Mooi hoor, maar ook erg druk. Dit museum is veel ruimtelijker opgezet.”

De goede bereikbaarheid van het Louvre in Abu Dhabi is een van de pluspunten. Vanuit de oude binnenstad rijd je in nog geen tien minuten naar het museum, waar je je auto pal voor de deur gratis kunt parkeren en nog geen vijf minuten later de eerste werken, kunstschatten uit Mesopotamië, kunt bewonderen.

Een persbericht rept over grote interesse uit binnen- en buitenland, maar de lokale bevolking laat zich moeilijk vangen, zo blijkt

Tsukagoshi is deze ochtend, als vanzelfsprekend een zonnige dag in Abu Dhabi, per taxi vanuit Dubai aangekomen. In dat buuremiraat, op amper een uurtje rijden, is ze op vriendenbezoek. “Mijn vriendin drukte me op het hart: ik moest naar het Louvre in Abu Dhabi. Het is een must see volgens haar.” 

Leonardo da Vinci

Als de Japanse om zich heen kijkt, ziet ze dat ze niet de enige is. Het museum trok in het eerste jaar na de opening, op 11 november 2017, al meer dan een miljoen bezoekers uit de hele wereld.

Kosten noch moeite werden gespaard voor het Louvre. Abu Dhabi trok 560 miljoen euro uit voor de totstandkoming van het gebouw, dat ontworpen werd door de Franse architect Jean Nouvel. De oliestaat betaalt in de komende dertig jaar ook nog zo’n miljard euro voor het gebruik van de naam Louvre, het lenen van vele honderden kunstwerken en hulp bij het organiseren van exposities.

Een van de grote trekpleisters in het museum is ‘La Belle Ferronnière’, een portret van Leonardo da Vinci. De populariteit van het doek roept een prangende vraag op: waar is ‘Salvator Mundi’ toch, het werk van Da Vinci dat vorig jaar voor het recordbedrag van 450 miljoen werd gekocht bij veilinghuis Christie’s in New York? Het doek zou in het Louvre in Abu Dhabi komen te hangen, maar wanneer? Het museum hult zich in stilzwijgen. Niemand die weet waar het doek precies is.

Sterrenhemel

Adembenemend is het dak van het Louvre. De zilverkleurige koepel, met een doorsnee van 180 meter, lijkt bijna te zweven boven de 55 losse, witte gebouwtjes. Tientallen mensen vergapen zich aan het dak, dat een sterrenhemel boven een woestijn uitbeeldt. Ook Amjad Hussein en Koustaybe Raga, twintigers uit India die wonen in Muscat, Oman, kijken vol verbazing naar boven. Ze komen niet zozeer voor de kunst als wel voor het imponerende gebouw. “We zijn beiden architect”, verklaart Raga in het buitengedeelte, waar een verkoelend briesje waait. “Qua architectuur is dit museum echt onovertroffen. Het dak, de vloer en de kleuren; alles klopt aan dit gebouw.”

Het Louvre, het eerste ‘universele’ museum in de Arabische wereld, moet dienen als verbinding tussen diverse culturen. De filosofie van het museum is dat het vooral de overeenkomsten tussen de culturen wil benadrukken. Die diversiteit weerspiegelt zich in het publiek dat dagelijks op de tentoonstelling afkomt. Een persbericht, uitgegeven na de mijlpaal van één miljoen bezoekers, repte over grote interesse uit binnen- en buitenland, maar de lokale bevolking laat zich moeilijk vangen, zo blijkt. Wat drie jonge vrouwen in traditionele zwarte kledij van het museum vinden? Ietwat verlegen draaien ze zich om. Liever niet, is de boodschap.

© Hollandse Hoogte / Laif

Ook het museum blijkt niet zo transparant. Een baliemedewerkster van het Louvre moet zich onthouden van commentaar, verontschuldigt ze zich met enige voorzichtigheid. “Vragen van journalisten beantwoorden we alleen per mail”, meldt ze.

Naaktbeelden

Jammer. Want er zijn toch best wat vragen te stellen over het Louvre in de Arabische wereld. Is er een beleid voor werken waarop naaktheid en dronkenschap zijn afgebeeld? Een keramiek beeldje uit Mexico, een vrouw met prominente borsten en ontbloot onderlijf, kan wijzen op het liberale karakter van sjeik Khalifa bin Zayed bin Sultan Al Nahayan, sinds 2004 president van de Verenigde Arabische Emiraten. Maar twee naaktbeelden in het centrum van het museum vertellen iets anders. De heren hebben blaadjes voor hun edele delen. Als een schoolklas van een van de vele internationale scholen in Abu Dhabi ze passeert, barst het gegiechel los. Dit zijn de kinderen duidelijk niet gewend.

De respons op vragen per mail is enigszins teleurstellend. In een korte, zakelijke reactie wordt doorverwezen naar de website van het Louvre in Abu Dhabi, waar de summiere persberichten uitsluitend een lofzang op het museum zijn.

Of de Mona Lisa, het kroonjuweel van het Louvre in Parijs, ooit naar Abu Dhabi zal worden verscheept? Of de dependance uitsluitende afdankertjes krijgt? Het is de vraag. Net als het exacte bedrag dat het museum reeds betaalde voor aangeschafte werken. Van de zeshonderd werken, verdeeld over 64.000 vierkante meter, is een groot deel in eigen beheer van het Louvre in Abu Dhabi. De Arabische koopzucht is sommige kunstlief­hebbers een doorn in het oog. Olie blijkt een onuitputtelijke bron van inkomsten. Oneerlijke concurrentie derhalve.

Het Louvre-filiaal is onderdeel van een handelsakkoord tussen Frankrijk en Abu Dhabi, waarvan ook wa­pen­le­ve­ran­ties deel uitmaken

Handelsakkoord

Ook de totstandkoming van het museum oogstte veel kritiek. Ruim tien jaar geleden smeedden Frankrijk en Abu Dhabi plannen voor een Louvre-filiaal als onderdeel van een handelsakkoord, waar ook wapenleveranties deel van uitmaken. Buitenlandse gastarbeiders werkten tien jaar lang voor een hongerloon aan het Louvre; ook dat zorgde voor afkeurende geluiden.

Die kritische noot weerklinkt niet tijdens een wandeling door het Louvre. De meeste bezoekers kijken hun ogen uit. Van vrijwel alle grootmeesters hangen er werken aan de muren. Van Picasso tot Monet, van Van Gogh tot Mondriaan en van Frans Post tot Ai Weiwei.

“Dit is een van de mooiste musea die ik heb gezien”, concludeert visagiste en kunstliefhebber Sandra van Uffelen uit De Lier, deze dag een van de bezoekers. “Dit museum onderscheidt zich vanwege de architectuur. Echt heel bijzonder wat hier gebeurt.”

Eenmaal buiten springen direct de bouwkranen in de nabije omgeving in het oog. Op het Saadiyat-eiland, het geplande culturele hart van het Midden-Oosten, moeten de komende jaren nog drie musea verrijzen; een dependance van het Guggenheim in New York, het Zayed National Museum en een maritiem museum dat onder water komt te liggen.

Voor de Arabieren is het Louvre nog maar het begin.

Bezoekers

Van de meer dan een miljoen bezoekers die in het eerste jaar naar het Louvre in Abu Dhabi kwamen, komt zestig procent uit het buitenland. India is koploper, maar ook Fransen, Duitsers, Chinezen, Britten en Amerikanen weten de weg naar het museum te vinden. De overige veertig procent van de bezoekers komt uit de Verenigde Arabische Emiraten. Het Louvre in Abu Dhabi laat weten dat het in het eerste jaar al meer dan duizend schoolklassen ontving en meer dan vijfduizend rondleidingen verzorgde. 

Lees ook:

Spectaculaire veiling maakt schilderij van Da Vinci het duurste ter wereld 

Knettergestoord noemt kunsthandelaar Willem Baars het bedrag van 450 miljoen dollar (382 miljoen euro) dat is betaald voor het schilderij ‘Salvator Mundi’ van Leonardo da Vinci (1452-1519). ‘Dit heeft niets meer met kunst te maken. Alleen met geld en macht.’

Deel dit artikel

Een persbericht rept over grote interesse uit binnen- en buitenland, maar de lokale bevolking laat zich moeilijk vangen, zo blijkt

Het Louvre-filiaal is onderdeel van een handelsakkoord tussen Frankrijk en Abu Dhabi, waarvan ook wa­pen­le­ve­ran­ties deel uitmaken