Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Visueel gehandicapten vormen groeimarkt KM belicht de zintuigen

Cultuur

Merel Ligtelijn

Review

KM is hèt vakblad voor beeldend kunstenaars en restauratoren. Met populair-wetenschappelijke artikelen belicht het kwartaalblad van de Stichting Kunstenaarsmateriaal steeds weer een ander thema vanuit verschillende invalshoeken. In het jongste nummer stelt kM het gebruik van de zintuigen in ontwerpen en exposities aan de orde.

kM opent met het opiniërende artikel 'Touching art' van historica/museologe Joleen Keizer. Zij stelt dat 'wanneer geen rekening wordt gehouden met visueel gehandicapten een instelling zoals een museum zich schuldig maakt aan discriminatie'. Weinig Hollandse musea 'hebben het probleem van de tweedimensionale kunst voor visueel gehandicapten aangepakt', aldus Keizer. In Engeland is dat wel anders. Op grond van de Britse 'Disability Discrimination Act' (1995) is het musea, galeries en andere kunstinstellingen verboden gehandicapten te discrimineren in goederen, diensten en faciliteiten. Sterker nog: vóór 2005 moeten alle Britse instellingen 'handicapped-ready' zijn.

Nederlandse culturele instellingen lopen achter. Stom, als we Keizer mogen geloven, want visueel gehandicapten zijn een groeimarkt. Om de commerciële gemoederen wat te prikkelen presenteert Keizer, zelf momenteel werkzaam als educator bij de Laing Gallery in Newcastle upon Tyne, enkele mogelijkheden om collecties toegankelijker te maken voor slechtzienden - een niet onaanzienlijke groep onder de gehandicapten. Zoals de onder 'normaal zienden' steeds populairdere hands-on-exposities waar je met geur, geluid en betasten kennis kunt nemen van 'het rijk der zintuigen achter de visuele waarneming'. Een audiotour kan een boel informatie verstrekken, en als je dan ook nog werkt met aangepast drukwerk, met vergrootglazen, fotografische uitvergrotingen, braille-onderschriften en rondleidingen waarbij voorwerpen mogen worden aangeraakt, kom je een heel eind.

De Engelse culturele instellingen zijn inmiddels druk doende met de 'sociale ontsluiting' van hun collectie. Hun maatregelen voeren ver. Het Wolverhampton Museum and Art Gallery bijvoorbeeld, dat zijn collectie op gebruiksvriendelijkheid en fysieke toegankelijkheid voor visueel gehandicapten onderzocht, besloot onderdelen van de collectie te bespreken op tape en die te combineren met speciaal gecomponeerde deuntjes. Daarnaast werden als experiment twee schilderijen driedimensionaal uitgevoerd, waaronder het Victoriaanse doek 'The clergyman's visit' van F.D. Hardy. Geluid en geuren uit betreffend tafereel (echtpaar, priester en kat voor open haard in stoffige keuken) zijn eveneens nagebootst. Een ander museum kerfde scènes uit zijn schilderijen uit in een houten zitbank, weer een andere instelling bouwde een uitgebreide interactief kijk- en hoor- en voel-installatie. Erg interessant allemaal, maar wel jammer dat Keizer één fundamentele vraag onbeantwoord laat: In hoeverre zit de visueel gehandicapte zèlf nu eigenlijk op al dergelijke maatregelen te wachten?

Behalve de schat aan vakmatige en ambachtelijke informatie over zaken als de chemische samenstelling van verfsoorten, reactieve inkten, gebruik van bamboe en conserveringsmethoden (kM is niet in de eerste plaats bestemd voor theoretici en theoretici-in-spe maar vooral ook voor de onderzoeker en de ambachtsman in de kunst), vind je in deze editie van dik zestig pagina's vele interviews met kunstenaars en andere artikelen over het thema zintuigen. Zo zijn er een interview met Harold Schouten die een interactieve installatie ('De schildermachine') ontwikkelde voor het Kinderziekenhuis in Utrecht, een verhaal over de Fluxuskunstenaars die dertig jaar terug al 'kunst voor alle zintuigen maakten, om te gebruiken en te ervaren' en een gesprek met avantgardist Frans Zwartjes die meldt dat 'kunst therapie gaat worden en dat eigenlijk al is'.

Deel dit artikel