Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Vier eeuwen luthers leven in Rotterdam (Gerectificeerd)

Cultuur

Annewieke Vroom

Review

De lutheranen in Rotterdam bestaan 400 jaar. Het gemeentearchief blies het stof van hun documenten en maakte er een tentoonstelling van. In de vier eeuwen hebben er zestig predikanten gestaan. Van bijna allemaal is een portret bewaard.

De portretten hangen boven de trap van de Archiefwinkel aan het Coolsingel. Allemaal mannen, 'maar dat is toeval', zegt Martin van Wijngaarden, de 61ste predikant van de Evangelischlutherse kerk in Rotterdam. ,,Lutheranen waren na de remonstranten de eersten die vrouwen in het ambt lieten.”

Van Wijngaarden schreef met drie gemeenteleden een boek over de geschiedenis van de Rotterdamse lutheranen. Volgens hem typeert de historische interesse de gemeente in Rotterdam. Zo schreef dominee Schulz Jacobi (1806-1865), onder wie het 250-jarig bestaan van de lutheranen gevierd werd, met de socialist Domela Nieuwenhuis een zevendelig werk over de geschiedenis van de lutheranen in Nederland.

Voor de huidige gemeenteleden is de tentoonstelling een 'feest der herkenning'. 'Nostalgie', zo getuigt een voormalig kosterechtpaar in het gastenboek. Met name de foto's en het doopboek, dat in 1604 begon, zijn populair bij de gemeenteleden, die erin zoeken naar hun voorouders.

In de vitrine ligt een vergaderhamer met de lutherse zwaan erop. Predikant Van Wijngaarden: ,,De reformator Johannes Hus werd in 1415 als ketter verbrand. Hus - Tsjechisch voor gans - riep toen uit: 'U verbrandt nu wel een gans, maar na mij zal een zwaan komen.' Die zwaan werd volgens de legende Luther.”

Van Wijngaarden vindt de platen van de kerkgebouwen mooi. Lange tijd kerkten de lutheranen in de Wolfshoekkerk, gebouwd in 1739. Tijdens het bombardement in 1940 ging de kerk in vlammen op. Wat rest zijn enkele prenten, foto's en de gedenkpenning uit het verwoeste koperen dak.

Na de oorlog werd de kerk niet herbouwd; de lutheranen zaten acht jaar in de Victoriabioscoop. Gemeenteleden grappen er graag over, vertelt Van Wijngaarden: 'Ik ben in de bioscoop gedoopt'.

De tweede kerk van de lutheranen, de Andreaskerk (1949) - vernoemd naar de eerste predikant Andreas Nesscher - lag verder van de haven vandaan. Dat gaf niet, want de lutherse Noren, Finnen, Denen en Duitsers, die in het eerste gebouw regelmatig over de vloer kwamen, hadden inmiddels hun zeemanskerken. Van Wijngaarden: ,,De architectuur van de Andreaskerk is uniek voor die tijd: geen koperen koepeldak, geen toren, geen galerijen - eenvoud. En ruimte voor een avondmaal rondom de tafel.”

De lutheranen bleven buiten de grote kerkfusie van dit jaar. In Rotterdam blijven ze in de Andreaskerk en niemand komt erbij. ,,Wel willen we ons laten horen”, zegt hij. ,,Ook door deze tentoonstelling.”

Deel dit artikel