Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Vergeet je verdriet, red de blauwvintonijn

cultuur

Bas Belleman

Review

Annelies Verbeke, die succesvol debuteerde met ’Slaap’, kan wel degelijk schrijven. Jammer dus dat ze de heldin in ’Vissen redden’ niet serieus neemt: dat maakt haar boek ongeloofwaardig.

Kun je de wereld redden als je jezelf niet kunt redden? Dat is de ondertitel – of de reclameslogan – van Annelies Verbeke’s derde roman ’Vissen redden’. En het antwoord laat zich raden: nee, dat kun je niet.

Schrijfster Monique Champagne is verlaten door haar vriend Thomas, maar wil daar niet over nadenken. Liever windt ze zich op over het leven in de zee. Ze besluit geen romans meer te schrijven, maar haar tijd te wijden aan het redden van vissen.

Hoe langer hoe meer wil ze zichzelf ervan overtuigen dat de moord op vissen vergelijkbaar is met de kruisiging van Jezus, dat er een groter verband achter haar leven steekt, dat ze de profeet van de vissen is: „Wat een verademing dat ze in naam van een hoger doel in de liefde was mislukt, wat een heerlijkheid eindelijk te weten waarom ze bestond.”

Verzuchtingen tegen beter weten in, want eigenlijk interesseren die vissen haar niet bijster veel. Toen haar geliefde de voordeur achter zich dichttrok, keek zij toevallig naar een documentaire die de overbevissing aan de kaak stelde. Haar nieuwe obsessie lag voor het grijpen: liefde voor vis om haar liefdesverdriet niet te voelen.

Dat merkt de lezer ook. Monique Champagne strooit met feiten over vissen, vangstquota en en uitsterving, maar uiteindelijk klinken die nogal inwisselbaar. Wie weet werd er in de Barentszzee inderdaad in één jaar tijd meer dan honderdduizend ton kabeljauw gevangen en het zou best kunnen dat de Europese Unie het lot van de blauwvintonijn heeft genegeerd, maar nergens krijg je het gevoel dat Monique een kabeljauw van een blauwvintonijn kan onderscheiden. Ze weet waarschijnlijk niet eens hoe ze smaken, want ze eet ze niet. Iemand vraagt haar nog waarom ze zich dan überhaupt druk maakt over vissen en daar heeft ze geen solide antwoord op.

De vraag is eigenlijk niet of je de wereld kunt redden als je jezelf niet kunt redden, al is het maar omdat de wereld redden ook niet meevalt als je lekker in je vel zit. De vraag is of de wereld je iets kan schelen als je eigen wereld is ingestort. Monique ruilt liefde in voor een surrogaat en het lukt haar maar niet om er zelf in te geloven.

Verbeke doet er lacherig over en behandelt haar met zoveel ironie, dat Monique Champagne niet serieus te nemen valt. De naam alleen al. En als Monique door een vrouw voor een oude vriendin wordt aangezien, dan liegt ze glashard dat ze inderdaad die oude vriendin is. Het is natuurlijk namaakvriendschap, maar ’de troost is echt, dacht ze, de troost is echt’.

Grappig? Bij vlagen. Maar zoveel spot met het personage is ook vermoeiend. Soms zou je willen zeggen: had een andere hoofdpersoon gekozen, als je zo op haar neerkijkt. En val me niet lastig met vis, als die vis er niet toe doet. Het lijkt soms wel alsof Verbeke aan een vergelijkbare kwaal lijdt als Monique en dat ze tegen beter weten de lol van vis wil inzien.

Maar er is één hoofdstuk dat Verbeke niet met vette ironie heeft ingesmeerd, en dat bestaat uit een reeks korte fragmenten uit Moniques relatie met Thomas. „Hij koopt een fiets en een slot en net wanneer zij denkt dat hij wat minder van haar houdt, blijkt dat slot te openen met haar geboortedatum. Stemt het hem ongemakkelijk dat zij daar zo blij van wordt?”

Dit soort fragmenten laat zien waarom ze bekend staat als getalenteerde schrijfster, al sinds haar veelvuldig geprezen debuut ’Slaap!’. Maar dit is haar derde roman. Wordt het dan niet tijd voor een evenwichtiger boek?

Trouw.nl is vernieuwd. Vanaf nu is onbeperkte toegang tot Trouw.nl alleen voor (proef)abonnees.

Deel dit artikel

Advertentie

Wilt u dit artikel verder lezen?

Maak vrijblijvend een profiel aan en krijg gratis 2 maanden toegang tot Trouw.nl.

Het e-mailadres bij dit profiel is nog niet bevestigd. Een link om te bevestigen kun je vinden in je inbox.
Ben je de link kwijt? Vraag hier een nieuwe aan.

Ongeldig e-mailadres

Wachtwoord is niet correct

tonen

Wachtwoord komt niet overeen

tonen

U moet akkoord gaan met de gebruiksvoorwaarden

Wij gaan vertrouwelijk om met uw gegevens. Lees onze privacy statement.