Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Veel te veel onzichtbare kunst

Cultuur

Henny de Lange

Schets van een nieuw collectiegebouw voor museum Boijmans Van Beuningen in Rotterdam, met ruimte voor 70.000 voorwerpen uit het depot. © MVRDV

Tjokvol zijn de museumdepots. Slechts vijf procent van de totale collectie van de Nederlandse musea is te zien in de museumzalen. Bij publiek en politiek bestaat het gevoel dat dit percentage veel hoger moet en kan.

Dat is ook zo, blijkt uit een intern rapport van de Museumvereniging, die liet onderzoeken hoe de 65 miljoen voorwerpen in museumcollecties zichtbaarder kunnen worden voor het publiek. Belangrijkste conclusie: musea moeten veel vaker stukken aan elkaar uitlenen. Maar dan dienen wel de volgende knelpunten te worden weggenomen:

- De verzekeringspremies voor transport van kunst kunnen drastisch omlaag, als alleen de werkelijke risico's, zoals schade tijdens het vervoer, worden verzekerd.

- De overheid moet blijven investeren in het digitaliseren van de museumcollecties. Bezuinigen, zoals nu gebeurt, beperkt de zichtbaarheid en belemmert het bruikleenverkeer.

- Museumdepots moeten toegankelijk worden voor het publiek. De overheid (rijk, provincies en gemeenten) zou als eigenaar van het merendeel van de collecties kunnen investeren in open depots.

Binnenlandse bruikleenverkeer
Vooral de hoge verzekeringspremies zijn een last, bevestigt directeur Sjarel Ex van Museum Boijmans Van Beuningen in Rotterdam. Van de 2,5 miljoen euro die Boijmans jaarlijks besteedt aan het maken van tentoonstellingen, gaat alleen al vijf ton op aan verzekeringspremies.

Uit het onderzoek blijkt dat in het binnenlandse bruikleenverkeer tussen musea deze premies misschien wel de hoogste kostenpost vormen. Dat komt vooral doordat de stukken vaak tegen marktwaarde worden verzekerd. Voor een particuliere bezitter is dat goed te begrijpen, constateren de onderzoekers Peter Sigmond, voormalig directeur Collecties Rijksmuseum Amsterdam, en consultant Els Jacobs. "Zijn collectie is vaak een belegging. Als een bruikleen verloren gaat, gebruikt hij de uitkering van de verzekering om de waarde van zijn belegging te herstellen."

Maar het merendeel van de collecties is eigendom van de overheid en in eigen huis niet eens verzekerd. Toch eist de overheid vaak dat bruiklenen verzekerd worden tegen de marktwaarde. Dat creëert 'een vreemde situatie', menen de onderzoekers. Want de kunstcollecties hebben voor de overheid geen waarde als belegging. "Als een object onvervangbaar is, wat helpt dan een verzekering?" De verzekeringspremies kunnen veel lager, als alleen de werkelijke risico's verzekerd worden: het transport en herstel van eventuele schade tijdens de bruikleen. Directeur Siebe Weide van de Museumvereniging wil daarover snel afspraken maken met de overheid. "Lagere premies bevorderen het bruikleenverkeer en dat wil de overheid toch ook."

Lees verder na de advertentie
Vooral de hoge ver­ze­ke­rings­pre­mies zijn een last

Berg werk
Doorgaan met het digitaliseren van de collecties levert de grootste bijdrage aan de zichtbaarheid. Het ministerie van cultuur heeft het bedrag voor digitalisering echter teruggebracht van 9 naar 3 miljoen euro in 2010 en vanaf 2011 naar iets meer dan 1 miljoen euro.

Maar waarom zou de overheid dat moeten betalen? "Digitalisering behoort ook tot de museale taken", erkent Sjarel Ex. "Maar het is zo'n berg werk. We hebben nu 5000 van onze 144.000 stukken op de website staan. Ik schat dat twee medewerkers er nog twee tot drie jaar aan moeten werken om de rest op orde te krijgen. Zonder steun van de overheid redden de musea het gewoon niet."

Open depots vergroten ook de zichtbaarheid van de collecties. Het Zaans Museum, het Zeeuws Museum in Middelburg, Museum Gouda en het Rijksmuseum in Amsterdam hebben al vormen van een open depot. Het Nationaal Glasmuseum in Leerdam presenteert zijn hele collectie zichtbaar voor het publiek. Museum Boijmans heeft plannen voor een nieuw collectiegebouw met ruimte voor 70.000 voorwerpen uit het depot. De overheid zou ook kunnen investeren in open depots, menen de onderzoekers.

Open depots vergroten ook de zichtbaarheid van de collecties

Deel dit artikel

Vooral de hoge ver­ze­ke­rings­pre­mies zijn een last

Open depots vergroten ook de zichtbaarheid van de collecties