Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Van Anton Pieck tot Ali Baba: de inspiratiebronnen van Abdelkader Benali

Cultuur

Isabel Baneke

Abdelkader Benali in 'Kalief van Nederland'. © Ben van Duin

Wie goed verhalen kan vertellen heeft macht, leerde Abdelkader Benali van zijn grootmoeder. In zijn voorstelling 'Kalief van Nederland' gaat hij via Sheherazade op zoek naar de bron van zijn schrijverschap.

Haarscherp kan hij zich het schoolreisje voor de geest halen. Een jaar of elf was Abdelkader Benali, toen hij met zijn klas voor het eerst de Efteling bezocht. Dwalend door het Sprookjesbos ontwaarde de schrijver en Trouw-columnist plots een figuur met tulband. Het bleek een fakir, die op zijn tapijt van toren naar toren vloog en met zijn fluit de tulpen bezwoer.

Lees verder na de advertentie
Als betoverd keek ik naar dit Perzische sprookje. Ineens zag ik in die oer-Hollandse Efteling iets waarin ik mezelf herkende.

Abdelkader Benali, schrijver

“Als betoverd keek ik naar dit Perzische sprookje. Ineens zag ik in die oer-Hollandse Efteling iets waarin ik mezelf herkende." Klasgenootjes grapten pesterig dat de fakir op zijn vader leek. "Dat was niet zo, hij had geen snor. Maar dat tapijt lag bij ons thuis wel op de vloer."

Wortels

De sprookjes van Duizend-en-een-nacht zouden Benali nadien nooit meer loslaten. Het bewuste schoolreisje heeft zelfs geleid tot 'Kalief van Nederland', zijn eerste solovoorstelling, die morgen in première gaat in Amsterdam. Van Kaatsheuvel neemt Benali zijn publiek daarin mee naar Tanger, Bagdad en de eilanden van Indonesië, om op zoek te gaan naar de wortels van zijn schrijverschap.

"In het theater wacht ik in een hotelkamer in Beiroet op Sheherazade, een Arabische kunstenares die ik heb ontmoet op de conferentie die mij naar Libanon heeft gebracht. Maar de mysterieuze vrouw, vernoemd naar de verhalenvertelster uit Duizend-en-een-nacht, komt maar niet. In afwachting van haar begin ik in mezelf te praten, te mijmeren over mijn grootmoeder, de Oriënt en de kracht van het vertellen."

Wat maakt de sprookjes van Duizend-en-een-nacht zo betoverend?

"Bij het horen van de woorden 'Aladin en de wonderlamp', 'Ali Baba en de veertig rovers' of 'Sheherazade' hebben mensen direct een verhaal in hun hoofd. Ik ook. Duizend-en-een-nacht is het mooiste verhaal dat ooit is verteld.

"In mijn studententijd heb ik onderzoek gedaan naar het oriëntalisme, naar hoe het Westen denkt over de Oriënt. Ik ontdekte dat de verhalen van Duizend-en-een-nacht het denkraam over het Oosten hebben gevormd.

"Sinds het einde van de achttiende eeuw reizen mensen naar dat gebied met die verhalen in hun hoofd, door de lens van Sheherazade kijken ze er rond. Wist je dat Anton Pieck, uit wiens brein de Efteling ontsproten is, in 1937 wekenlang door Marokko heeft getrokken? Die reis is zeer belangrijk geweest voor zijn belevingswereld en oeuvre.

"Door Duizend-en-een-nacht is de Oriënt tot een exotische plek gemaakt, met zijn bazaars, moskeeën en haremvrouwen. Dat vond en vind ik heel spannend. Wat betekent dat? Die vraag is me altijd bijgebleven. In mijn voorstelling laat ik zien hoe Oost en West met elkaar zijn verbonden."

Wie is Sheherazade?

"Iedereen kan haar zijn. Mijn ultieme Sheherazade is mijn grootmoeder. De voorstelling is een ode aan haar. Wanneer wij in mijn jeugd met de familie wekenlang naar Marokko gingen in de zomer, stond haar mond nooit stil. Door haar gave van het vertellen zag ik mannen als mijn vader, die voor mij een ontzagwekkend figuur was, veranderen. Van die lieve, maar soms ook listige en vooral autonome vrouw heb ik geleerd dat taal een wapen is waarmee je je eigen ruimte kunt bevechten.

"Door verhalen te vertellen kun je een ander civiliseren. Zo kun je een haatdragende persoon veranderen in een liefhebbend persoon. Dat is de boodschap van Sheherazade en het verhaal dat ik in het theater wil vertellen."

Waarom klimt u als schrijver het podium op?

"Het is uitdagend voor me, op de planken verleg ik mijn eigen grenzen. In een roman vult de lezer alles zelf in, tussen de lezer en tekst is er niets. Je schrijft het en dan is het er. In het theater moet ik mezelf telkens opnieuw bewijzen.

"Het spelen geeft me een gevoel van urgentie: vanavond moet ik het publiek ervan overtuigen dat mijn verhaal belangrijk is. Daarmee kom ik dichter bij mijn schrijverschap, nader tot mijn boodschap, de raison d'être van wie ik ben als auteur in deze wereld op dit moment. Telkens weer moet ik op het podium de wereld veroveren."

Abdelkader Benali staat tot het einde van dit jaar in het theater met zijn nieuwe voorstelling 'Kalief van Nederland'. Voor meer informatie en kaartverkoop zie de facebookpagina 'Kalief van Nederland'.

Lees ook:

Het sprookjesland van Anton Pieck is geïnspireerd door verhalen uit Oost én West

Wat niet veel mensen weten, is dat Anton Pieck de Oriënt in zijn hart droeg. Ik kwam tot deze ontdekking toen ik begon na te denken naar aanleiding van de ophef over de karikaturen van Chinezen en Afrikanen in de Efteling-attractie Carnaval Festival. Het pretpark gaat over tot aanpassing.

De astronautenblik van Marjolijn van Heemstra

Theatermaker Marjolijn van Heemstra zoekt op de vierkante meters van haar voortuin naar verbondenheid. Die vindt ze in verhalen

Deel dit artikel

Als betoverd keek ik naar dit Perzische sprookje. Ineens zag ik in die oer-Hollandse Efteling iets waarin ik mezelf herkende.

Abdelkader Benali, schrijver