Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Uniek filmpje uit Indië

Cultuur

Wilfried van der Bles

Review

Geluid is er niet bij, er zijn alleen beelden. En een hoogst noodzakelijke toelichting van twee overlevenden op wat er nou precies gefilmd is. Te zien is onder meer hoe twee vrouwen, staande op een kist of een verhoging, een vlag krijgen overhandigd. Even later wordt een paal met de vlag in top overeind gezet. Daarna gaan de armen omhoog: hoera!

Het filmpje dat 'NOS Actueel' vanmiddag laat zien, ter gelegenheid van de herdenking van de bevrijding van Nederlands-Indië 56 jaar geleden, is volgens de eindredacteur van het programma, Ad van Liempt, uniek. Filmbeelden van de bevrijding van een Japans interneringskamp in Nederlands-Indië -in dit geval het kamp 'Aek Paminke 3' op Noord-Sumatra- waren tot nu toe niet bekend. Van Liempt: ,,Dit filmpje dateert van 24 augustus 1945, negen dagen na de capitulatie dus. Ik ken één ander filmpje van een Japans interneringskamp, maar dat is veel later gemaakt, in september -vijf weken na de bevrijding. Daarop is te zien hoe een delegatie van het Rode Kruis onder leiding van Lady Mountbatten het kamp bezoekt. Doordat dat kamp al langer was bevrijd, zagen de mensen er alweer aardig gevoed uit. Op dit filmpje zijn de vrouwen nog mager. Opvallend is dat ze allemaal mooie jurken dragen. Die hadden ze speciaal bewaard voor de bevrijding.''

Dat er zo weinig beelden bestaan van Japanse interneringskampen komt omdat het levensgevaarlijk was te filmen of te fotograferen. De bevrijding van die kampen verliep zeer chaotisch. En het kon soms dagen duren voordat de capitulatie van de Japanners in het kamp bekend was. De camera waarmee het filmpje is gemaakt, is gedurende de Japanse bezetting verborgen gehouden in het kamp. Dat geldt ook voor de Nederlandse vlag die bij de bevrijding opeens beschikbaar was.

De ontdekking van het filmpje verliep heel bijzonder. Een paar jaar geleden kwam het terecht in het Museon in Den Haag. In de loop van dit jaar kwam het boven water. Maar wat er precies was vastgelegd, om welk kamp het ging en waar dan wel? Het Riod bracht uitkomst. Daar herkende iemand de bomen in het filmpje als rubberbomen. Toen stond vast dat het om een kamp op Sumatra ging. Vervolgens werden er dagboeken bijgehaald van mensen die op Sumatra hebben vastgezeten. In het dagboek van ene mevrouw Prins bleek precies beschreven wat er op de film te zien is. En daarmee was bekend om welk kamp het ging. Via via zijn vervolgens overlevenden van het kamp gevonden, twee vrouwen die destijds een jaar of achttien waren.

Prachtig, zo'n filmpje. Daarvoor ga je wel even op het puntje van je stoel zitten. Dat geldt trouwens ook voor het bijzondere verhaal, eveneens in 'NOS Actueel', van die Nederlandse dwangarbeider die de atoombom op Nagasaki overleefde.

Indiëherdenking, 17.00 uur, Nederland 2.

Deel dit artikel