Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Theatervoorstelling 'Melk & Dadels' maakt korte metten met denken in hokjes

Cultuur

Sara van der Kooi

Boven: Kyra Bououargane en Soumaya Ahouaoui. Onder: Fadua el Akchaoui en Khadija el Kharraz Alami. © Jörgen Caris

In de voorstelling 'Melk & Dadels' onderzoeken vier jonge vrouwen hun Marokkaans-Nederlandse achtergrond. Mannen mogen deze keer alleen maar luisteren.

In hun uniforme driedelige pak spreken ze het publiek direct aan. Vier onvervalste powervrouwen zijn het, de actrices en schrijfsters van 'Melk & Dadels'. Samen met co-schrijver en oud-Kamerlid Tofik Dibi en de jonge regisseur Daria Bukvić maken ze een voorstelling over de veelzijdigheid van de Marokkaanse Nederlander. Inspiratiebron was het kookboek 'Melk & Dadels', waarin zo'n veertig Marokkanen van de tweede generatie met hun moeders praten over hun lievelingsrecepten.

Lees verder na de advertentie
Hou op met spreken over dé Marokkaan. Wij zijn een veelzijdig palet

Toch gaat deze voorstelling niet zozeer over eten, vertellen Soumaya Ahouaoui (1986), Kyra Bououargane (1987), Fadua el Akchaoui (1982) en Khadija el Kharraz Alami (1987) aan een ronde tafel in Het Nationale Theater in Den Haag. Natuurlijk, ze herkennen het belang van voedsel in de Marokkaanse cultuur. Maar deze voorstelling gaat over meer dan dat, namelijk over hén. Het gesprek is levendig, vurig soms.

El Akchaoui: "Dat kookboek gaat vooral over de eerste generatie Marokkanen in Nederland, wij leggen de focus op de tweede generatie. Wij die hier geboren en getogen zijn, die wel de erfenis van onze ouders met ons meedragen, maar anders in deze wereld staan." Bououargane: "Wij vonden het tijd worden om een verhaal te vertellen van binnenuit."

Veelzijdig palet

Er bestaan zoveel vooroordelen over Marokkanen, vertellen de vrouwen. Die meten ze in de voorstelling dus ook breed uit. "Je hebt de ongeletterde en de gestudeerde Marokkaan, de verkaasde Marokkaan, de gucci-gang Marokkaan enzovoort", somt Ahouaoui op. El Akchaoui: "Ik kan wel honderd 'archetypen' bedenken. Dus hou op met spreken over dé Marokkaan. Wij zijn een veelzijdig palet, wij zijn er in heel veel kleuren en geuren en maten." Bououargane reageert grappend geruststellend: "Er zit heel veel zelfspot in de voorstelling, hoor."

Mensen verwachten niet dat mijn vader een enorme intellectueel is

Melk & Dadels vertelt geen lineair verhaal, maar is een verzameling van scènes met een stand-up-achtige sfeer. De eigen verhalen van de vier actrices zijn leidend. Tijdens een onderzoeksweek in Marrakech met regisseur Bukvić en co-schrijver en researcher Dibi onderzochten ze elkaars persoonlijke geschiedenissen.

Die waren vol overeenkomsten, maar even vol verschillen. Zo moest de een wel voor haar ouders tolken, de ander niet. Toch ziet Bououargane een gemene deler: de bezorgdheid om je ouders. "Wat betekent het om een ouder te hebben die naar Nederland is getrokken, die zijn of haar land heeft verlaten en in Nederland op een bepaalde manier wordt bekeken? Dat maakt je als kind heel erg alert, en dat herkenbaar is voor meer Marokkanen van de tweede generatie, denk ik. Ik ben bijvoorbeeld vaak getuige van misverstanden door taal. Of dat mensen verkeerde aannames deden over wat voor iemand mijn vader zou zijn. Mensen verwachten niet dat hij een enorme intellectueel is die in Parijs meerdere studies heeft gedaan en pas in de jaren tachtig naar Nederland kwam. Want als iemand met een accent spreekt, reageren mensen vaak vanuit een vooroordeel. Dat maakt mij hyper-alert: ik wil niet dat ze hem verkeerd inschatten."

Hoe je jeugd verlopen is, heeft vooral te maken met 'mens-zijn', vindt El Kharraz Alami. "Daardoor kan ook iedereen zich in deze voorstelling herkennen. We vertellen verhalen vanuit ons perspectief, maar dat is niet anders dan dat van mijn blonde vriendin die uit een gezin komt met een alleenstaande moeder en vier kinderen bij drie verschillende vaders. Het vooroordeel: 'oh jouw situatie is zo en zo, want je bent Marokkaans', dat denken in hokjes, daar willen wij korte metten mee maken."

Opgestaan

De vrouwen surfen mee op de actuele feministische golf. Ze herkennen zich niet in het beeld van de onderdrukte vrouw. "Je ziet dat vrouwen steeds meer opkomen voor hun rechten en zich laten horen", benadrukt el Akchaoui. "Er zijn zoveel prachtige, intelligente en succesvolle vrouwen opgestaan die een wezenlijk onderdeel van deze maatschappij zijn. " Maar daaraan wordt voorbijgegaan, omdat de traditionele cliché's nog steeds zo overheersend zijn.

Op de vraag of ze met deze emanciperende voorstelling het sleetse beeld van de brave, hardwerkende Marokkaanse meisjes en de lastige, luie Marokkaanse jongens bevestigen, reageren ze streng en fel. Marokkaanse mannen en jongens krijgen elke dag heel veel vooroordelen op zich afgevuurd, vinden ze. "Het kruipt onder je huid als je constant met argwaan wordt bekeken. Dat doet iets met je en als dat je overkomt, ben je niet te benijden", zegt Bououargane.

Melk & Dadels wil een einde maken aan het wij-zij-denken

De vrouwen zien bovendien veel verandering, veel mannen die positieve rolmodellen zijn geworden. "Schrijvers, acteurs, ceo's, noem maar op, die kiezen voor positiviteit. Ik heb heel veel hoop en liefde voor deze jongens, zij gaan over een paar jaar gewoon rulen", roept Fadua el Akchaoui.

Maar ook voor deze mannen geldt: ze identificeren zich met de Nederlandse maatschappij en maken er deel van uit. Melk & Dadels wil een einde maken aan het wij-zij-denken. "Het is ook voor de 'autochtone' Nederlander een verrijking om een beeld te krijgen van deze kant van hun maatschappij", zegt El Akchaoui. "Als je meer van elkaar weet, kom je nader tot elkaar."

'Melk & Dadels' is een productie van ROSE Stories en Daria Bukvić in alliantie met Het Nationale Theater. Mede mogelijk gemaakt door Theater De Meervaart. Première 13 mei. In het najaar volgt een landelijke tournee. www.melkendadels.nl.

Tofik Dibi: trots naar buiten als Marokkaanse Nederlanders

Co-schrijver Tofik Dibi: 'Het zijn onze verhalen, verhalen die deze keer ook onder onze voorwaarden verteld worden. Marokkaanse Nederlanders zijn de bevolkingsgroep waar in Nederland waarschijnlijk het meest over gesproken en geschreven wordt. Maar heel vaak herken ik me daar niet in. Daar moet verandering in komen. Nu laten we de vrouwen aan het woord. De mannen mogen zitten en luisteren.

Als je iemand ontmenselijkt, dan gaat diegene daarin geloven. Deze voorstelling wil dat corrigeren. Ik hoop en verwacht dus ook dat je als Marokkaans-Nederlandse toeschouwer na afloop trots naar buiten komt. En dat gebeurt niet vaak, dat je iets ziet en denkt: dat ben ik, dit gaat echt over mij. Herkenning is voor een belangrijk deel eraan herinnerd worden dat je mens bent.'

Lees ook: Ontheemd en op zoek naar de Marokkaanse droom

Marokkaanse Nederlanders lijden onder de integratieparadox: Hoe Nederlandser je bent, hoe meer je wordt uitgesloten. Heel wat van hen vertrekken.

Lees ook: 'Vrouwen dragen hun hoofddoek uit eigen keuze. Dat wisten we niet.'

Leerlingen van drie scholen bespraken wat ze van elkaar vinden. Het werkte verhelderend.


Het e-mailadres bij dit profiel is nog niet bevestigd. Een link om te bevestigen kunt u vinden in uw inbox.
Bent u de link kwijt? Vraag hier een nieuwe aan.

Wachtwoord is niet correct

tonen

Wachtwoord komt niet overeen

tonen

U moet akkoord gaan met de gebruiksvoorwaarden

Deel dit artikel

Hou op met spreken over dé Marokkaan. Wij zijn een veelzijdig palet

Mensen verwachten niet dat mijn vader een enorme intellectueel is

Melk & Dadels wil een einde maken aan het wij-zij-denken