Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Theatercolleges zijn in de mode. Dit vinden onze recensenten ervan.

Cultuur

Redactie Cultuur & Media

Robèrt van Beckhoven nodigt zijn publiek aan tafel óp het podium. © Wim Lanser

Een college was vroeger iets waar je liever bij wegbleef. Maar in de theaters trekken ze opeens volle zalen. Wordt het daarmee ook theater? Trouw bespreekt vijf theatercolleges. 

Gerard Spong leest voor uit een dikke ringband
★★★☆☆

Lees verder na de advertentie
© Emma Pille

Het theatercollege van Gerard Spong heet ‘In vertrouwen’. De strafrechtadvocaat, ruim veertig jaar in het vak, neemt nooit een blad voor de mond. Daar houden mensen van; de kleine zaal van schouwburg Agnietenhof in Tiel zit met zo’n 180 bezoekers bijna vol. Officieel duurt het programma twee uur, maar Spong geniet zo van het vertellen en van de vragen na afloop, dat hij gerust een uur langer doorpraat.

WAAR GAAT HET OVER: Spong vertelt over zijn leven en carrière als strafrechtadvocaat. De taak van een advocaat is de ‘eenzijdige belangenbehartiging van zijn cliënt’, legt hij uit, ook als iedereen de cliënt verkettert. Hij spreekt over de geheimhoudingsplicht en de dilemma’s die daaruit voortvloeien. Moet je als advocaat toch niet aan de bel trekken als je cliënt aankondigt dat hij iemand gaat omleggen? Antwoord: ja, want er is een zwaarwegend belang van een derde. Verder gaat het vooral over bewijsmateriaal, de toga en de opbouw van een pleidooi. Spong illustreert zijn lesstof met geruchtmakende moord-, zeden- en fraudezaken. Bloedspatten, giftaarten, de tongzoen als vorm van verkrachting – het werk van een strafrechtadvocaat is nooit saai.

DECOR: Een bruinlederen fauteuil, een stoel en een katheder. Spong wandelt soepel heen en weer tussen die drie elementen. Voor de knusheid staat er ook een namaakhaard met een stapel boeken ernaast.

THEATRALE VORM: Een hoorcollege met foto’s en korte filmpjes. Spong leest zijn voordracht integraal voor uit een dikke ringband.

KOMT DE BOODSCHAP OVER: Ja. Als getalenteerd pleiter met onderkoelde humor krijgt Spong zijn publiek moeiteloos mee.

STERKSTE KANT: Spong geeft een mooi overzicht van zijn werk en kweekt en passant meer begrip voor de strafrechtadvocaat, die nogal lijdt onder het imago van duurbetaald boevenvriendje.

ZWAKSTE KANT: Spong behandelt erg veel facetten van het strafrecht. Door de volledigheid wordt het her en der nogal opsommerig. Dan dreigt het gaapuitlokkende beeld van de hoogleraar die zijn eigen syllabus staat samen te vatten. Een beperkter aantal uitgewerkte punten met scherp aangezette dilemma’s zou wellicht beter werken.

OORDEEL: Een smakelijk college met humor en persoonlijke noten. Af en toe wat schools en staccato.

Sander Becker

Robèrt van Beckhoven is een vriend voor een avond
★★★☆☆

© Wim Lanser

Meester-patissier en boulanger Robèrt van Beckhoven (57) is in het programma ‘Heel Holland Bakt’ het sympathieke jurylid dat de baksels van amateurbakkers van opbouwend commentaar voorziet. Dat de goedlachse bakkerszoon uit Brabant immens populair is, blijkt wel: het Stadstheater in Zoetermeer is uitverkocht.

WAAR GAAT HET OVER: In ‘Bij Robèrt’ wil Van Beckhoven het publiek verbinden met zijn vak, zoals bakkers ‘verbinders zijn met bloem, water en eieren’. Twee uur lang neemt hij ons mee door zijn universum: wat het bakkersambacht behelst, welke producten er zoal uit de bakkersmouwen rollen en van welke grondstoffen die zijn gemaakt. Zo voert hij ons langs cacaovelden in Colombia en amandelbomen op Sicilië en houdt hij een pleidooi voor lokale producten. Het publiek krijgt een kijkje achter de schermen van zijn bakkerij in Oisterwijk en komt van alles te weten over de Nederlandse broodcultuur. 

DECOR: Het publiek zit niet in de zaal, maar óp het podium aan lange tafels met sfeerverlichting. Wanden waarop foto’s, illustraties, landkaarten en filmpjes worden geprojecteerd, ondersteunen Van Beckhovens betoog.

THEATRALE VORM: Het publiek is gewaarschuwd van tevoren geen zware maaltijd te nuttigen. Inderdaad: bij binnenkomst is er al gelijk cake. ‘Bij Robèrt’ is dan ook een foodexperience: het publiek proeft en ruikt ingrediënten, taartjes, brood en bonbons, terwijl Van Beckhoven vertelt waar je qua smaaksensatie op moet letten. 

KOMT DE BOODSCHAP OVER: Gaandeweg komt Van Beckhoven op dreef en vertelt hij ‘op z’n Brabants’ gezellig over zijn vak. Heel hoogdravend is het allemaal niet, maar informatief wel: je appeltaart valt nooit meer in brokstukken uiteen en je laat het voortaan wel uit je hoofd je gelatine korter dan een etmaal te laten wellen.

STERKSTE KANT: ‘Superlekker’ is Van Beckhovens stopwoordje en hij praat met schwung. Grapje hier, anekdote daar: de man is een entertainer.

ZWAKSTE KANT: De opzichtige promotie van ‘Firma Van Beckhoven’. Zijn boeken, zijn patisserielijn. Oeverloos klessebessen over zijn carrière zorgt voor een paar inzakkers.

OORDEEL: Van Beckhoven heeft de gunfactor: je móét deze man wel aardig vinden. Het is fijn om zo’n vriend-al-is-het-maar-voor-één-avond te hebben, die je verwent met lekkers, smakelijke weetjes en intieme kijkjes-in-de-keuken. Je vergeeft hem zijn soms wat al te volvette gebabbel terstond.

Alexander Hiskemuller

Peter Kuipers Munneke laat het koud aanvoelen in de zaal
★★★★★

Peter Kuipers Munneke en pianist Ralf van Raat © Merlijn Doomernik

De immense uitgestrektheid van het gletsjerlandschap. De felle weerkaatsing van het zonlicht. De adembenemende stilte. Zo’n veertien jaar geleden, tijdens zijn onderzoek naar gletsjers op Spitsbergen, raakte NOS-weerman en polair meteoroloog Peter Kuipers Munneke gegrepen door ‘het poolvirus’. Zijn liefde voor het ijs deelt hij nu met het publiek in een theatercollege. Tussen de verhalen door speelt pianist Ralph van Raat twintigste-eeuwse en hedendaagse muziek met een ijzig karakter. In de concertzaal van Theaters Tilburg zijn zo’n honderd bezoekers op het tweetal afgekomen.

WAAR GAAT HET OVER: Munneke vertelt over zijn reizen naar de Zuidpool, Groenland en Spitsbergen. Daar onderzocht hij in maandenlange afzondering hoe snel een gletsjer zich voortbeweegt en waarom sommige ijskappen veel harder smelten dan andere. Hij lardeert zijn verhaal met anekdotes, bijvoorbeeld over de trekrotjes die hij rond zijn tent spande om ijsberen te verjagen. Munneke legt onder meer uit hoe de polen ooit bedekt raakten met ijs en hoe hard dat ijs nu smelt. Ook de muziekstukken licht hij toe. Bijvoorbeeld ‘Des pas sur la neige’ van Claude Debussy. Of ‘Counting Eskimo Words for Snow’, esoterische muziek die componist Anthony Fiumara heeft verrijkt met geluiden en beelden uit de poolregio.

DECOR: Een piano, een laptop en een groot videoscherm. De strakke witte wanden van de concertzaal worden beschenen met helderblauwe en turquoise lichtpatronen, alsof je middenin een reusachtige ijskap zit. Een rookkanon achter de pianist geeft de illusie van koude nevel.

THEATRALE VORM: Een vertelling met foto’s, videobeelden en live muziek.

KOMT DE BOODSCHAP OVER: Ja. Met heldere taal en dito beeldmateriaal praat Munneke het publiek bij over het trieste lot van het ijs. Hij illustreert de opwarming van de aarde zonder dat het drammerig of alarmistisch wordt.

STERKSTE KANT: De synergie tussen verhaal, beeld en muziek. De ijzige kristallen klanken die Van Raat met zijn fabelachtig mooie spel rondstrooit, als brekend glas, versterken Munneke’s betoog vol ‘coole’ plaatjes.

ZWAKSTE KANT: In de zaal is het nogal koud, maar dat kan ook suggestie zijn.

OORDEEL: Een leerzaam college met een bijzonder creatieve vorm. Munneke houdt zijn publiek moeiteloos vast. En de kille, moderne muziek komt tussen de ijspegelbeelden optimaal tot zijn recht.

Sander Becker

Jan Terlouw praat en praat. Het is tekst, tekst, tekst
★★☆☆☆

© x

Natuurkundige, schrijver, politicus: Jan Terlouw heeft in 87 jaar genoeg  meegemaakt om een zaal te boeien. Zo’n 250 mensen zijn gekomen om in de grote zaal van Theater aan de Parade in Den Bosch naar zijn college te luisteren. Lang staan is zwaar, hij doet zijn verhaal daarom zittend. Zijn  dochter Sanne verzorgt een inleiding en modereert het vragenuurtje.

WAAR GAAT HET OVER: Terlouw praat drie kwartier over zijn jeugd, zijn verdwenen geloof, zijn voorliefde voor verhalen, zijn kinderboeken, de natuurkunde en de politiek. Via kernfusie komen we terecht bij maatschappelijke vraagstukken, zoals de globalisering, de accumulatie van kapitaal (Piketty) en duurzaamheid. Na de pauze mogen mensen vragen stellen. Die gaan over politici die tekortschieten, de liberale markt en de rol van de overheid en het ontbreken van een moreel kompas zonder religie. Terlouw reageert bewonderenswaardig coherent op de soms onduidelijke vragen en roept tot slot de zaal op om de democratische rechtsstaat te koesteren als waarborg tegen slavernij.

DECOR: Een kantoortuinzitje met palm. De lichten blijven aan.

THEATRALE VORM: Geen. Dit is een lezing pur sang. Terlouw praat en praat. Af en toe leest hij ter afwisseling een van zijn gedichten voor. Dit heet een theatercollege, maar theater heeft alleen betrekking op het gebouw waarin het plaatsvindt.

KOMT DE BOODSCHAP OVER: Terlouw vertelt heel helder over complexe zaken. Zo legt hij in twee minuten kernfusie uit. De vragen uit de zaal behandelt hij met respect, maar hij brengt zijn eigen boodschap – laten we socialer en groener zijn – duidelijk over.

STERKSTE KANT: Al blijft hij zitten, Terlouw weet de zaal met kleine zinnetjes als ‘kunt u zich dat voorstellen’ en ‘hoe kan het leven lopen, hè’ aan zich te binden.

ZWAKSTE KANT: Hier is geen enkele poging gedaan om het publiek op originele of fantasievolle wijze te boeien. Noch met beeld, noch met muziek. Het is tekst, tekst, tekst.

OORDEEL: De saaie vorm wordt goedgemaakt door de sympathie die Terlouw weet te wekken. De lezing heeft een hoog opa-vertelt-gehalte. Maar iedereen zou zich zo’n aardige en erudiete opa wensen.

Sandra Kooke

Elke week nieuwe voorstellingen, besproken door onze recensenten. U leest ze hier.

Deel dit artikel